Wie zijn de opvolgers van Arie, Cor en Hannes?

Wie vanuit Capelle aan den IJssel over de Groenedijk fietst naar Nieuwerkerk aan den IJssel, ziet rechts de Hollandsche IJssel en links de door de dijk beschermde diepe, groene, met slootjes doorsneden polder. Net voordat de Hollandsche IJssel in het landschap een bijna haakse bocht maakt, staat aan de Ouderkerkse kant het voor de groenblauwe omgeving wel erg imposante bedrijvencomplex van Heuvelman Hout. En kijk je als fietser iets te lang naar Heuvelman, dan rijd je zonder dat je het doorhebt langs een buitengewoon bescheiden standbeeld, half begraven in de buitendijk. Het heeft de naam ‘Dubbeltje op zijn kant’. Bescheiden in proporties, immens in betekenis.

Het beeld herinnert aan de nacht van 1 februari 1953. De dijk bij Ouderkerk aan den IJssel brak en de dijk bij Nieuwerkerk begaf het bijna. Burgemeester Vogelaar beval, “in naam van de Koningin”, Arie Evegroen zijn schip ‘Twee Gebroeders’ in de bezwijkende dijk te zetten. Arie en zijn schippersknecht Cor Heuvelman zette het schip met de kop in de dijk en liet zich in de dijk zuigen. De gaten om ‘Twee Gebroeders’ werden gevuld met zandzakken, aangevoerd over het ijzige water door Hannes van Vliet. Het moest wel per schip, de dijk was al te zwak om er met vrachtwagens overheen te rijden. Arie, Cor en Hannes speelden die nacht een belangrijke rol in het droog houden van de Randstad.

Nieuw overstromingsgevaar? Gezocht, nieuwe Arie, Cor en Hannes

Bijna 70 jaar later ligt de vraag voor hoe we ons met het metaforische schip van staat voorbereiden op een andere urgentie, een andere “dijk” die op breken staat en die veel meer dan alleen de Randstad onder water kan zetten. De stijging van de zeespiegel. Niet een urgentie van NU en ACUUT. Ergens ver in de toekomst, of tenminste zo lijkt het. Hoe erg het precies wordt en wat we moeten doen, we weten het nog niet, nog niet precies of we kunnen het ons moeilijk voorstellen. Onduidelijk en tegelijkertijd alarmerend.

En dat maakt het moeilijk, want wie zijn de nieuwe, bestuurlijke, schippers Arie, Cor en Hannes die die klus gaan klaren, over een periode van 70, 90 of misschien wel 150 jaar. En naar gelang de snelheid waarin zeespiegelstijging zich voordoet, zal dat intussen al effect hebben op de omgeving waarin we wonen, werken en ons voedsel verbouwen. Arie Evegroen had een forse zet nodig van de burgemeester voordat hij in actie kwam om zijn schip op te offeren. Arie zag volop risico’s en onzekerheden. Voor zijn schip en zijn eigen hachje, speelbal van het levensgevaarlijke water. En hoe zit dat met ons? Zien wij als Nederlanders de toekomstige risico’s en onzekerheden wel voldoende? Afgelopen weekend twijfelden twee buitenlandse hoogleraren op Nu.nl daar nog ten zeerste aan.

Mechanismen en zeespiegelstijging

Hoe deze nog abstracte uitdaging wordt opgepakt, bestuurders zijn niet de enigen die het schip van staat richting geven. Op basis van hun eigen beeld van risico’s en onzekerheden kunnen andere partijen, of dat nu bedrijven of burgers zijn, besluiten nemen die het aanzicht van onze samenleving ook beïnvloeden. In een reeks interviews is Platform31 nagegaan hoe grotere institutionele partijen als beleggers, pensioenfondsen, ontwikkelaars en industrie omgaan met risico en onzekerheid van zeespiegelstijging. Kunnen wij als samenleving van hen leren voor onze eigen omgang met zeespiegelstijging? Deltacommissaris Peter Glas en de hoogleraren Geert Teisman en Art Dewulf hebben naar aanleiding van een eerste conceptnotitie in reflectie enkele elementen onderling verkend.

Deze economische partijen hebben de competenties in huis voor lange termijn analyses die ten grondslag liggen aan investeringsbesluiten. Zij vertalen risico’s en onzekerheden ook naar locatiekeuze voor hun investeringen. En dan blijkt dat de tijdshorizon die zij hanteren verder weg ligt dan de tijdshorizon die door de overheid in het ruimtelijk beleid wordt gebruikt, dus hoe sturend is de overheid dan? De Deltacommissaris heeft gelukkig wel een veel ruimere tijdshorizon. Niet iedere investeerder blijkt te beschikken over de juiste datasets en heeft soms geen zicht op hoe landen zich beschermen tegen hoogwater. Dat kan invloed hebben op hun investeringsbereidheid, ook in ons land. Deze eerste zoektocht met een reeks gesprekken leidde vooral ook tot het zoeken naar en stellen van vragen voor verdere discussie en onderzoek. Om er een aantal samen te bundelen: waar ligt het kantelmoment in het vertrouwen van de gewone Nederlandse bewoner en wat betekent dat voor de stedelijke omgeving als deze zich bij verlies aan vertrouwen het gebied verlaat? En hoe gaat een samenleving daarmee om?

Bent u de Arie, Cor of Hannes die het schip van staat de juiste kant op stuurt om aan de slag te gaan met de uitdaging die een stijgende zeespiegel ons land biedt?

Meer informatie