Wat heeft samenwerking met bier te maken?

Zonder samenwerking is de inclusieve wijk gedoemd te mislukken. Doorstroming uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang verloopt pas goed dankzij een intensieve samenwerking tussen gemeente, woningcorporatie, begeleiders en doorstromers. Gek genoeg staat deze samenwerking, – hoe je vergadert, met wie, wie besluit, wat je doet bij onenigheid – vaak niet op de agenda. Samenwerking is een kwestie van elkaar vertrouwen, hoor je vaak. Samenwerking ontstaat vanzelf, is ook zo’n mening van professionals en bestuurders. Want hoe moeilijk kan het zijn een paar afspraken op papier te zetten? Best lastig, zagen we.

Afgelopen jaren trokken we als kennisorganisatie met tientallen samenwerkingsverbanden op en bestudeerden hun praktijk. Twee ervaren procesbegeleiders, Manon de Caluwé en Frans Grobbe, vroegen we te analyseren wat de meest voorkomende samenwerkingsvraagstukken zijn. ’Van wal komen’ bleek zo’n uitdaging te zijn. Vaak start een samenwerking met het gesprek over inhoudelijke onderwerpen als: hoeveel mensen willen we laten doorstromen, welke begeleiding is dan nodig, zijn er speciale woonvormen nodig? Maar hoe we dat nu voor elkaar krijgen, blijkt een puzzel. Binnen de kortste keren stokt het gesprek tussen samenwerkingspartners en ontstaat een impasse en ontstaat irritatie in plaats van een vlot samenwerkingsproces.

Zodra je met elkaar aan tafel zit ontstaat een extra dimensie: het sociale afstemmingsproces. Zijn we het met elkaar eens? Zijn we betrokken als partij en persoon bij het vraagstuk? Welk belang heeft mijn organisatie en vanuit welk motief werk ik aan de doorstroming? Is er voldoende draagvlak bij de samenwerkingspartners en vertrouwen tussen samenwerkingspartijen? Voor dit sociale afstemmingsproces is vaak minder expliciet aandacht. En voor de vaardigheden die hiervoor nodig zijn.

Vakmanschap is meesterschap. Jaren en jaren maakte Grolsch reclame voor bier met dat liedje. Vakmannen (ja dat was dan weer wat jammer) die met kennis van zaken en jarenlange ervaring het beste bier brouwen. Langer thuis, doorstroming of de Inclusieve wijk vereisen continue samenwerking: er is vaak geen simpele standaard oplossing voor een doorstromer, omdat mensen en wijken verschillen. Bovendien kennen de meeste opgaven niet één probleemeigenaar, bijna altijd is een intensieve afstemming nodig tussen minimaal de gemeente, de woningcorporatie, een zorg- of begeleidingsorganisatie en de betrokkene zelf. Kortom, Langer thuis slaagt dankzij hun collectieve inspanning. Hoe succesvoller zij samenwerken, hoe succesvoller de zachte landing. Dat maakt dat naast procesregisseurs juist ook beleidsprofessionals verstand moeten gaan krijgen van samenwerking. Allemaal, in ieder geval een beetje, vakmensen worden. Daar hoort ook erkenning bij dat samenwerking aandacht nodig heeft.

Alles wat aandacht krijgt, bloeit. Dus mocht je je aangesproken voelen en je willen verdiepen in het ambacht samenwerken, lees onze nieuwe publicatie Verbeter je samenwerking. Voor aan de ene kant het feest der herkenning over het getob van andere professionals en bestuurders, maar lees anderzijds ook de tips wat je volgens experts kan doen. Ook daar vind je mooie praktijkvoorbeelden van in de publicatie. Eerste hulp bij ongelukkige samenwerkingsrelaties, zo zou je de publicatie ook kunnen noemen. Samen bier drinken helpt misschien ook, maar deze interventies helpen langer. Dat is dan misschien weer een wat teleurstellende boodschap. We wensen je goede samenwerkingsprocessen.

Netty van Triest, projectleider Wonen en Zorg, Platform31