Transitievisie Warmte klaar? Vier tips voor de gemeenteraad om betrokken te blijven

U zult misschien denken: “De Transitievisie Warmte is vastgesteld, dus de gemeenteraad is klaar. Immers, de wijk-voor-wijk aanpak is uitvoering van beleid en dat is aan het college van burgemeester en wethouders. De raad hoeft alleen nog de uitvoering te controleren.” Niets is echter minder waar. De raad moet juist in deze fase goed in positie blijven als volksvertegenwoordiger, kadersteller en controleur. Maar hoe doe je dat?

De meeste gemeenteraden hebben voor het eind van 2021 een Transitievisie Warmte vastgesteld. Hierin staan voorstellen voor duurzaam aardgasvrij verwarmen en koken. De Transitievisie Warmte geeft richting in de aanpak. Het bevat ook een wijk-voor-wijkstappenplan dat alle partijen houvast geeft voor de planning. De transitievisie is daarmee het startpunt van een proces om van het aardgas af te gaan.

Het echte werk gaat echter nu pas beginnen, ook voor de gemeenteraad. In deze blog schets ik hoe de gemeenteraad goed zijn rol kan invullen bij de wijk-voor-wijkaanpak.

  1. Ga de wijk in!
    Breng als gemeenteraad een bezoek aan elke wijk waarvoor een wijkplan wordt opgesteld. Haal op wat er leeft in de wijk en wat de inwoners van de wijk belangrijk vinden. Veel mensen willen wel meedoen aan de energietransitie, mits je samen met hen knelpunten op bijvoorbeeld het gebied van financiering en betaalbaarheid aanpakt. Door hieraan aandacht te besteden voordat het college start met de uitvoering, kun je wijk-specifieke kaders meegeven.
  2. Stel wijk-specifieke kaders
    Stel, voordat het college daadwerkelijk in een wijk aan de slag gaat, een startnotitie op. Leg hierin aanvullende kaderstelling vast, specifiek voor de betreffende wijk, op basis van het profiel van de wijk. Beschrijf wat het doel is van de participatie en wie betrokken zijn. Hiermee is vanaf het begin duidelijk wat je van het college verwacht op het gebied van participatie en is voor de inwoners hun rol helder. Geef ook aan hoe de transitie naar een aardgasvrije wijk op gang gebracht moet worden. Denk daarbij aan samen met inwoners leren waarom de transitie nodig is en wat mogelijk is om deze op gang te brengen. Maar ook hoe je inwoners kunt verbinden met elkaar en met partners die de transitie mogelijk kunnen maken. Op basis hiervan krijg je zicht op de mogelijkheden en beperkingen die er zijn.
  3. Stel aanvullende financiële kaders
    Om de wijkplannen te maken is veel ambtelijke capaciteit en dus geld nodig. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) becijferde dat gemeenten, provincies en waterschappen in de komende drie jaar 1,8 miljard euro nodig hebben voor de uitvoering van het Klimaatakkoord. Ik durf te wedden dat de benodigde middelen nog niet concreet in de meerjarenraming staan.
  4. Monitor de voortgang
    Laat het college rapporteren over de voortgang en blijf in contact met de inwoners. De transitie blijft immers een complexe opgave die alleen door samen te leren en verkennen aangepakt kan worden.

Werk aan de winkel dus voor de gemeenteraad!