Tien tips voor succesvolle governance van je samenwerkingsverband

Het Sociaal Domein kent steeds meer samenwerkingsverbanden. Directeuren en opdrachtgevers vragen zich af hoe ze succesvol kunnen blijven en welke onderwerpen zij op de bestuurlijke agenda moeten zien te houden. Op een congres van DIVOSA, de vereniging van gemeentelijke directeuren sociaal domein, presenteerde KokxDeVoogd 10 tips voor succesvolle governance van samenwerkingsverbanden. Die tips zijn gebaseerd op onze ervaringen en gesprekken met directeuren van samenwerkingsverbanden en vertegenwoordigers van het ministerie van BZK.

Tip 1 Visie voorop
Voer periodiek en op alle niveaus het gesprek over de visie op beleid en uitvoering van de samenwerking. Bedrijfsvoering en schaalvoordelen zijn niet voldoende. Maatschappelijk toegevoegde waarde van regionaal belang gaat boven lokaal belang.

Tip 2 Aantal deelnemers in de samenwerking
Meer deelnemers meer complexiteit. Er is geen optimaal aantal, maar tien is veel. Er is een ondergrens om bepaalde taken zelfstandig te kunnen uitvoeren.

Tip 3 Oog voor historie
Wees bewust van de bredere context van de regio waarin wordt samengewerkt. De kenmerken van de regio en ervaringen op andere terreinen zijn bepalend.

Tip 4 Rollen en governance
Stuur op rolvolwassenheid in governance. Besteed aandacht aan ambtelijk samenspel tussen samenwerkingsverband en gemeenten.

Tip 5 Helder wie wat besluit
Wees helder over wie wat besluit: de gemeenteraad, het bestuur of de directeur.

Tip 6 Basis op orde
Opstarten vraagt investeren. Breng bedrijfsvoering en verantwoording op orde. Maximale transparantie over opdracht, prestatie-indicatoren, kwaliteit van dienstverlening, resultaten, risicobeheersing, data-analyses, benchmarks en financiën. Laat opdrachtgevers en gemeenteraad meekijken: ‘factfinding’ voorkomt ‘factfighting’.

Tip 7 Tijd en geld investeren
Werk aan vertrouwen, investeer in partnerschap en professionalisering. Bied ruimte voor innovatie en experiment.

Tip 8 Democratische legitimatie
Politieke overwegingen verschillen van rationele overwegingen. Investeren in rol en taken van gemeenteraden is cruciaal, net als trainen van politieke sensitiviteit van de ambtelijke organisatie.

Tip 9 Periodiek evalueren
Samenwerking is per definitie tijdelijk. Evalueer periodiek of samenwerking nog leeft. Kijk naar structuur, reductie van complexiteit en de verdeelsleutel. Voorkom institutionele discussie. Recente voorstellen van BZK gaan over verplichte evaluatie van samenwerking in gemeenschappelijke regelingen.

Tip 10 Streep in het zand
Wees helder over wat de organisatie aan kan. Trek eens per jaar een streep in het zand.

Deze 10 tips werden herkend en zijn nu van nut in samenwerkingsverbanden. Politieke dynamiek in gemeenteraden is de grote onvoorspelbare factor. Investeren in relaties met raadsleden en bestuurders is essentieel.

Meer informatie

Herkenning? Interesse? Neem contact met me op. Misschien kunnen we samenwerken. Eric Dorscheidt, partner KokxDeVoogd: 06 46 25 16 26.