Schoon, heel, veilig én aardgasvrij: tijd voor de sociaal duurzame wijkaanpak

De warmtetransitie is begonnen. Naast het Parijse klimaatakkoord (2015) zorgt de Groningse aardbevingsproblematiek voor grote urgentie om snel van het gas los te komen. Inmiddels is duidelijk dat deze opgave wijkgericht wordt opgediend. Vormt de verduurzamingsopgave het startschot voor een nieuwe golf van integrale wijkvernieuwing?

Bijna iedere stad kent buurten waar de leefbaarheid onder druk staat. Veel gemeenten zien de kloof groeien tussen buurten van haves en havenots. In verschillende wijken die de komende jaren van het aardgas af gaan, spelen problemen zoals onveiligheid, armoede, werkloosheid, schulden en eenzaamheid. Bewoners hebben vaak andere zorgen dan de energieopgave. Hun wijk gaat van het aardgas af. Maar wordt de wijk er ook beter van?

Het is mooi dat we eindelijk vaart maken met verduurzaming. De benodigde techniek is er en zal de komende jaren alleen maar beter worden. En met de groeiende politieke urgentie is geld niet meer het grootste struikelblok. Het gevaar is wel dat we allemaal hard aan de slag gaan vanuit ons eigen vakmanschap, want dat gaat nu eenmaal het snelst en dat werkt het makkelijkst. Maar complexe problemen vragen om oplossingen vanuit meer dan een sectorale koker.

Juist in kwetsbare wijken biedt de verduurzaming een grote kans om het leefklimaat te verbeteren. Als we miljoenen gaan investeren in woningisolatie en energie-infrastructuur, mogen de openbare ruimte, de wijkvoorzieningen en mensgerichte programma’s niet achterblijven. Zodat bewoners straks niet alleen meer wooncomfort hebben, maar ook beter onderwijs, een gezondere woonomgeving, meer kans op werk en meer sociale cohesie. Gaan we voor snelle technische oplossingen of maken we onze wijken sociaal duurzaam en toekomstbestendig?

Twintig jaar geleden gaf het Rijk met de nota Stedelijke Vernieuwing (1997) het startsein voor de grootschalige aanpak van wijken in verval. Een paar jaar later drong het besef door dat alleen fysiek investeren niet voldoende was: de sociaal-fysieke wijkaanpak werd geboren. Over twintig jaar vertellen we de volgende generatie dat we vroeger zelf auto reden (‘Was dat dan niet gevaarlijk?!’) en dat we kookten op een gasvlammetje in de keuken. Als we nu werk maken van sociaal duurzame wijken, kunnen we over twintig jaar ook zeggen: vroeger was dit geen beste buurt, nu wel.

Meer informatie

In het experimentenprogramma Verduurzaming van Kwetsbare wijken gaan Platform31 en Nyenrode Universiteit samen met gemeenten, woningcorporaties en andere wijkpartners aan de slag met de transitie naar sociaal duurzame wijken. Aanmelden kan tot 13 juli 2018.