Participatie onder de Omgevingswet vanuit bewonersperspectief

Participatie van bewoners in de vormgeving van hun ruimtelijke omgeving is essentieel om een gemeente goed te kunnen laten functioneren. Bewoners wonen vaak voor langere tijd in een buurt. Vaak meer dan twintig jaar. In die periode zijn er dan vijf colleges van B en W voorbij gekomen die omwille van het feit dat ze vaak ‘onderscheidend en herkenbaar’ willen zijn het ruimtelijk beleid ingrijpend veranderen. Voor buurten is een lange termijnbeleid nodig dat gericht moet zijn om gemeenten beter te laten functioneren. Korte termijn beleid dat telkens verandert, heeft meestal een averechts effect.

Naast het ‘algemene belang’ dat bestuurders moeten dienen, zijn er de gebruikers van die buurten – de primaire stakeholders – en die behoren meestal tot drie groepen: bewoners, ondernemers en consumenten. Optimalisering van de functionaliteit van buurten naar de behoeften van deze stakeholders is absoluut essentieel. Het is dus van belang de (toekomstige) functionaliteit van de verschillende buurten precies te bepalen. Het is dus ondenkbaar dat de gebruiker geen onderdeel zou zijn van dit proces.

In Utrecht Noordwest heeft de toenmalige wijkraad namens de gebruikers deze functionaliteit in beeld gebracht. Het resultaat hiervan zijn plannen op buurtniveau waarin gebruikers niet alleen hun behoeften identificeren, maar die ook onderbouwd worden door naar de ontwikkeling van de stad als geheel te kijken. Het resultaat is een goed gefundeerd integraal plan met maatwerk voor alle dertien buurten in Utrecht Noordwest.

Bewoners en ondernemers zullen zich in toenemende mate verenigen in wijkcoöperaties en andere organisatievormen die de belangen van hun eigen ruimtelijke omgeving behartigen. De regie over participatie ligt dan niet per se bij de gemeente. Het is dan ook nodig dat de gemeente enerzijds middelen ter beschikking gaat stellen om deze organisaties hun werk te laten doen. Nog te vaak worden burgers en ondernemers geacht vrijwillig hun mening en visie in te brengen, dus tijd te investeren zonder dat daar wat tegenover staat terwijl er wel allerlei goed betaalde externe professionals precies hetzelfde aan het doen zijn. Anderzijds is het ook van belang dat de gemeente zich op dusdanige wijze organiseert dat integrale buurtplannen ook ‘integraal’ beoordeeld gaan worden om op een goede manier geïntegreerd te worden in de omgevingsplannen.

Eric Hol, is directeur van Invisor KvRA en voormalig wijkraadslid Utrecht Noordwest.