Ken je eigenaar

Nederland heeft een uniek goed kadastraal systeem. Van elke postzegel grond is de eigenaar bekend. Die eigenaar is nodig om een gebied tot ontwikkeling te brengen. Hij heeft immers de beschikkingsmacht over de grond. Zonder echte samenwerking met de eigenaren, is de kans op succes klein.

Versnipperd eigendom betekent veel verschillende eigenaren, ieder met zijn eigen belangen. Ga je een ontwikkeltraject in met eigenaren, dan wil je graag inzicht hebben in met wat voor eigenaar en met welk belang je te maken hebt. Heeft de eigenaar binding met het gebied? Of is het een institutionele belegger met een hoofdkantoor in Zweden? Zit het vastgoed in een beleggingsmandje, of heeft de eigenaar het pand gekocht als pensioenvoorziening? Gebruikt de eigenaar het pand zelf als winkel of als bedrijfsruimte? Heeft hij meer vastgoed? Een goede analyse biedt een schat aan informatie die van onschatbare waarde is voor de insteek van het gebiedsproces en voor de wijze van benadering van de eigenaren.

Met zo’n analyse in de hand kan een ambassadeur worden gezocht die de eigenaren meeneemt in het proces. Dat werkt beter dan dat een ambtenaar van de gemeente dat doet. De gemeente vliegt het proces aan vanuit het algemeen belang, een ambassadeur van uit het collectieve belang van de eigenaren, die ieder weer hun individuele belang hebben. Het is de kunst om de drie soorten belangen in elkaars verlengde te krijgen. De ambassadeur is echter niet hét aanspreekpunt namens de eigenaren voor de gemeente; de eigenaar zal dan het idee hebben dat hij te veel van zijn beschikkingsmacht moet opgeven. Het vergt dus een nieuwe modus van samenwerken tussen eigenaren en gemeente. Hoe voelt iedere eigenaar zich gekend in zijn belang en blijft de structuur toch behapbaar voor een gemeente? Te denken is dan aan het vormen van groepjes eigenaren die elkaar van tijd tot tijd ontmoeten, op de hoogte houden van ontwikkelingen en kijken of een collectief benaderen van de gemeente meerwaarde biedt. Voor de gemeente is zo’n collectief prettig, omdat er dan een collectief belang zichtbaar is, dat beter te koppelen is aan het algemeen belang dan een individueel belang. Voor de eigenaren heeft het collectief zin, omdat je samen meer voor elkaar krijgt.

Een voorbeeld van zo’n groepje zie je bij de ontwikkeling van de Kapelpolder in Maassluis. Op dit bedrijventerrein zitten een aantal eigenaren met plannen voor transformatie naar wonen. Maar ontwikkelen op de eigen kavel levert in de ogen van de gemeente te weinig kwaliteit op. De gemeente verlangt daarom een integraal plan van de eigenaren en stelt een projectleider beschikbaar die voor de eigenaren aanspreekpunt is. Nu is de gemeente ook zelf eigenaar in het gebied. Daarom hebben gemeente en eigenaren het Kadaster gevraagd om als onafhankelijke derde het proces te begeleiden. Het Kadaster begrijpt als deskundige organisatie op gebied van vastgoed zowel de belangen van de eigenaren en als semi-overheid ook die van de gemeente.