Inclusie is een belangrijke voorwaarde voor een veerkrachtige maatschappij. In Nederland leven 2.6 miljoen mensen met een beperking, maar hun aanwezigheid is nauwelijks zichtbaar in media en cultuur. “Zonder zichtbaarheid van mensen met een beperking verandert er maatschappelijk te weinig voor hen. Kunst is hiervoor een geweldig middel."
Filmreggisseur Mari Sanders, oprichter van stichting Wildlam, vormt samen met acteercoach Hidde Simons de drijvende kracht achter het Inclusiepact Inclusieve Media. Met dit pact ondersteunen zij aanstormende talenten in de mediawereld met een beperking, en helpen ze hen om hun ambities waar te maken. Platform31 heeft dit inclusiepact, en 5 andere pacten, de afgelopen jaren ondersteund met een leer- en ontwikkeltraject en trok daar ook zelf lessen uit.
Acteerworkshops voor jongeren
In 2022 zocht Mari acteurs voor een speelfilm waarin jongeren met een beperking de hoofdrol zouden spelen. Om die casting goed te laten verlopen, werd gekozen voor een opzet met acteerworkshops. Dat bleek een schot in de roos: jongeren met een acteerambities kregen daardoor een duwtje in de rug, en producenten en regisseurs konden niet langer zeggen dat zij geen geschikt talent konden vinden. Wildlam besloot daarop een uitgebreider trainingsprogramma op te zetten voor jongeren met een beperking: Ramp Up. Hidde: “We pretenderen niet dat iemand na tien weekenden ‘af’ is, maar we geven wel een stevige basis. Daarna moeten de jongeren zelf verder – met ons vlakbij, voor als ze een extra duwtje nodig hebben.”
Een uitgebreid trainingsprogramma voor jongeren met een beperking: Ramp Up. Foto: Nog onbekend
Buiten de lijntjes
Dat inclusiviteit niet alleen van één kant kan komen ervaren Mari en Hidde zelf ook. Het medialandschap heeft zijn eigen dynamiek en regels, en echt inclusieve producties vragen om betrokkenheid van de hele keten – van ontwikkeling tot marketing en positionering. Hidde: “Je kan cart blanche krijgen om iets moois te maken, maar als de afdeling marketing van een omroep er geen prioriteit van maakt wordt het niet gezien door het publiek.” Mari: “Inclusie moet door de hele organisatie omarmd worden, anders blijft het hangen in goedbedoelde intenties zonder consequenties. Helaas zijn wij daar als makers ook bekend mee.” Hidde: “Nederland is gebouwd op regels en binnen de lijntjes kleuren, wij proberen buiten die lijntjes te kijken.”
De geleerde lessen uit hun eigen praktijk vinden meteen hun weg in Ramp Up. Mari: “De lessen die wij leren zijn inmiddels onderdeel van het curriculum. Studenten krijgen expliciet mee hoe het medialandschap werkt – en waar ze weerstand kunnen verwachten. “Dit gaat hen ook overkomen, dus we moeten ze daar eerlijk op voorbereiden.”
Wat is een inclusiepact?
Een inclusiepact is een coalitie van bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden in een bepaalde sector of regio die met elkaar samenwerken aan concrete acties die belemmeringen voor mensen met een beperking wegnemen. Het ministerie van VWS ondersteunt dit initiatief. Het wil partijen verbinden die concreet verandering willen bereiken en stimuleert met ’Doe onbeperkt mee’ goede initiatieven én nieuwe impulsen die bijdragen aan de participatie van mensen met een beperking.
Zonder kunst geen verandering
Mari: “In elke emancipatiebeweging is kunst van groot belang. Zonder kunst geen zichtbaarheid, zonder zichtbaarheid geen verandering. We zeggen als Wildlam weleens: we zijn op de wereld om onszelf overbodig te maken. Maar misschien is het eerlijker om te zeggen: om de maatschappij te transformeren”. Binnen Ramp Up werken de deelnemers aan een grootschalige productie. In 2025 was dat de webserie Handicapable, een fictieve documentaire over een participatiebootcamp voor jongeren met een beperking die verder willen komen op de arbeidsmarkt, maar waar de bootcamp gaandeweg lijkt te ontsporen. Hidde: “Het doel was om de discussie aan te jagen over de positie van mensen met een beperking in onze maatschappij. Wat verwachten we van hen? Moeten zij zelf extra hun best doen om mee te doen, of moet de maatschappij zelf ook meebewegen?” Hidde benadrukt daarbij dat de reikwijdte van kunst en cultuur groot is: “Mediamakers met een beperking klinkt misschien als een kleine groep, maar zij vertellen het verhaal van niet alleen 2,6 miljoen Nederlanders met een beperking, maar ook die van hun vrienden, familie en collega’s. Wat wij doen is voor iedereen relevant. ”
Dromen voor de toekomst
Gevraagd naar waar ze van dromen maken Hidde en Mari het fysiek: een plek in Nederland waar makers met een beperking kunnen werken, trainen en creëren. Met repetitieruimtes, een theater, schrijvers aan tafels, filmploegen die zich klaarmaken om op pad te gaan. Hidde: “die infrastructuur mist nog in Nederland.”
In 2025 produceerde Ramp Up de webserie Handicapable: een fictieve documentaire over een participatiebootcamp waarin jongeren met een beperking werken aan hun toekomst op de arbeidsmarkt.
Platform31 en de Inclusiepacten
Suzanne Smeets, opgavemanager Sociale Inclusie een Leefbaarheid bij Platform31: “De afgelopen jaren hebben we zes inclusiepacten ondersteund die ieder vanuit hun eigen domein werken aan een samenleving waarin mensen met een beperking volwaardig kunnen meedoen. Wat het Mediapact ons vooral liet zien, is hoe belangrijk zichtbaarheid is voor alles wat zich afspeelt in het dagelijks leven: wonen, werken en samenleven. De manier waarop mensen met een beperking worden gerepresenteerd in media beïnvloedt hoe we buurten ontwerpen, werk organiseren en beleid maken. Als inclusie zichtbaar en vanzelfsprekend wordt in kunst en media, werkt dat door in hoe we onze leefomgeving inrichten. Dat inzicht nemen we mee in ons werk bij Platform31: verbindingen leggen tussen sociale vraagstukken en de fysieke leefomgeving, zodat wonen niet losstaat van het leven dat mensen daar leiden.”
Leer- en ontwikkeltraject Inclusiepacten
Hoe draag je concreet bij aan het verbeteren van de participatie van mensen met een beperking binnen bijvoorbeeld je opleiding, school of dierentuin? Organisaties die zich hebben verbonden in een inclusiepact gaan met deze vraag aan de slag. Platform31 ondersteunt hen met een leer- en ontwikkeltraject op maat.
Het inclusiepact Eerste Inclusieve Generatie wil voor de thema’s school, sport, spelen en cultuur een beweging op gang brengen waarbij inclusie de norm wordt.
