Fase 3: Breng geldstromen in beeld
Wanneer je weet in welke wijken je wilt investeren, is de volgende stap om uit te zoeken hoe bestaande geldstromen lopen.
Breng in kaart, het liefst samen met een dataspecialist, hoeveel overheidsmiddelen nu al naar gebieden gaan. Gebruik voor een algemeen beeld ook databases zoals de gemeentelijke monitor sociaal domein, waarstaatjegemeente of CBS buurtdata. Analyse van deze data geeft een goed beeld van waar problematieken en middelen zich concentreren. Hiermee kun je de opgave en een nieuwe verdeling van de inzet scherper onderbouwen.
Vaak blijkt uit analyses dat bepaalde beleidsgelden al ongelijk verdeeld zijn over wijken. Dat komt bijvoorbeeld doordat er veel ontvangers van regelingen wonen, of omdat het geld vooral stroomt naar buurten waar bewoners de weg beter weten naar potjes zoals een buurtbudget. Ook blijkt de inzet van professionals, zoals coaches werk- en inkomen, vaak ongelijk verdeeld te zijn over buurten of wijken. Wanneer deze informatie in beeld is, blijkt de stap naar gebiedsgericht investeren misschien wel kleiner dan gedacht. Dit overzicht van de geldstromen maakt het mogelijk om budgetten slim te koppelen en, binnen de wettelijke kaders, gebiedsgericht te verdelen en te prioriteren. Betrek je wethouder financiën hierbij.
Fase 4: Starten met concrete interventies
De laatste fase draait om het identificeren van concrete interventies en het maken van een uitvoeringsplan om ze op te starten. Je kunt vaak al beginnen met een aantal laagdrempelige vormen van ongelijk investeren, zonder dat het principe direct voor alle beleidsdomeinen de leidraad hoeft te zijn. Hieronder volgen een aantal concrete interventievoorstellen:
- Prioriteren op beleidsveld
Samen met bewoners kun je prioriteiten stellen; zo blijft de wijkaanpak behapbaar. Er is een aantal beleidsvelden die zich goed leent als startpunt, zoals het beheer van de openbare ruimte. Daarbij is het werken met kwaliteitsniveaus al gemeengoed. Je kunt aan kwetsbare wijken een hoger kwaliteitsniveau toewijzen, en elders het niveau afschalen. Dit past bij de ‘schoon, heel en veilig’-gedachte: het levert zichtbare verbetering van de wijk op en heeft voor bewoners een positief effect op de leefbaarheid. Je kunt er ook voor kiezen om meer middelen voor wijkgericht werken te steken in specifieke wijken. In de Veenendaalse wijk Franse Gat heeft de wijkregisseur bijvoorbeeld veel extra uren beschikbaar gekregen.
- Koppelkansen
Ten tweede kun je effectiever werken en meer waarde creëren door kansen te koppelen, bijvoorbeeld door in bepaalde wijken anders te prioriteren in de tijd. Door investeringen naar voren te halen of uit te stellen, kun je ze afstemmen op andere investeringen. Vaak levert het koppelen van werkzaamheden een besparing op die weer kan worden benut voor de wijk. Door bijvoorbeeld de rioolvervanging tegelijk te plannen met vernieuwing van de straatinrichting. Hierdoor worden geld, moeite en overlast bespaard.
De fysieke aanleiding kan daarnaast worden benut om te investeren in ontmoetingsruimten of met buurtbewoners in gesprek te gaan om te leren wat er in de buurt of achter de voordeur speelt. Het biedt ook kansen voor klimaatadaptatie en vergroening.
Met woningcorporaties kan worden afgesproken om renovaties of herstructurering slim te plannen en te prioriteren per wijk, bijvoorbeeld via prestatieafspraken.
- Toegankelijkheid en bereik verbeteren
Een derde, laagdrempelige vorm van ongelijk investeren is door extra stil te staan bij de toegankelijkheid van beleid en regelingen in het gebied. Denk aan extra ruime openingstijden van een inlooppunt, het extra inzetten van personeel in een gebied, zodat medewerkers meer tijd hebben voor ondersteuning van bewoners. Hieronder valt ook goede communicatie rondom bestaande regelingen. Maak bijvoorbeeld meer gebruik van (fysieke) nieuwsbrieven, verspreid deze op logische vindplekken, zet visuele middelen in en gebruik begrijpelijke taal.
- Partners meenemen
Tot slot is het goed om als gemeente het voortouw te nemen, maar partners zijn onmisbaar voor een effectieve investering in de wijk. Zorg dat je hen meekrijgt in de werkwijze. Zij staan vaak in nauw contact met inwoners. Wanneer budgetten van partners, hun capaciteit en planningen op elkaar zijn afgestemd – en dus op dezelfde manier ongelijk investeren – versterken zij elkaar en de gebiedsaanpak. Instrumenten hiervoor zijn bijvoorbeeld subsidieverordeningen, het gunnen van opdrachten op basis van een maatschappelijke bijdrage in de wijk, of het koppelen van een social return on investment (SROI)-verplichting aan de wijk.
Doorontwikkelen voor meer impact
Als deze vier fases zijn doorlopen, kan een volgende stap zijn om de aanpak uit te breiden en daarmee de impact ervan verder te vergroten. Pas de ongelijk-investeren-aanpak stap voor stap toe op nieuwe, samenhangende beleidsvelden en andere partners. Monitor ook de opbrengsten van de eerste stappen om de politiek, collega’s en partners te enthousiasmeren. Zo kunnen zij in de praktijk zien dat het werkt.
Ongelijk investeren voor gelijke kansen kan zo helpen om een wijkaanpak op te starten die de kansengelijkheid te bevordert. Het biedt een handelingsperspectief om aan de slag te gaan – ook als er nog geen structurele middelen zijn. Zelfs wanneer je het principe eerst bij een beperkt aantal interventies gebruikt, kun je al grote impact maken voor inwoners.
