Werk zoeken in de asielprocedure: belemmeringen en kansen

Mensen in de asielprocedure mogen werken als ze langer dan zes maanden in Nederland verblijven, maar waarom lukt dat soms wel en vaak ook niet? Voor het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onderzocht Platform31 samen met OpenEmbassy de zoektocht naar werk van mensen in de asielprocedure. We keken naar welke obstakels zij ervaren en welke vormen van ondersteuning juist helpen in het zoeken naar werk. We ontwikkelden vijf profielen van mensen in de asielprocedure. Ook bespreken we profieloverstijgende omstandigheden en belemmeringen die eigenlijk voor iedereen gelden, zoals de knagende onzekerheid en de stressvolle woonomstandigheden binnen een asielzoekerscentrum.

Vijf profielen

Onder profiel 1 vallen mensen die bezig zijn met de asielprocedure en aangeven dat zij nog niet durven of niet kunnen werken. Profiel 2 zijn mensen die nog niet willen werken omdat zij eerst hun kansen willen vergroten om een baan te vinden die past bij hun eerdere ervaringen of opleiding. Mensen in profiel 3 zijn bezig met zoeken naar werk, maar het is nog niet gelukt. Mensen in profiel 4 hebben een eerste baan gevonden en zien deze als goede eerste stap, ook al sluit de baan nog niet aan bij hun eerdere werkervaring of ambities voor de toekomst. Mensen in profiel 5 hebben betaald werk gevonden en zoeken ondertussen actief door naar een beter passende baan.

Gedeelde belemmeringen

De vijf profielen laten zien dat er geen één-op-één-aanpak bestaat voor mensen in de asielprocedure die willen werken. De uitgangspositie verschilt sterk: de een heeft eerst stabiliteit en medische zorg nodig, de ander wil zijn diploma laten waarderen voordat hij de arbeidsmarkt betreedt. Toch zijn er ook gemeenschappelijke belemmeringen. Denk aan de hoge REBA-afdracht die werken financieel nauwelijks lonend maakt, het gebrek aan kinderopvang dat vooral vrouwen treft, schaarse en eenzijdige taallessen op azc-locaties en een ondersteuningsstructuur die per locatie sterk verschilt.

Op basis van de profielen doen we concrete aanbevelingen. Verbeter bijvoorbeeld de basisvoorwaarden in de opvang, zorg voor een betere en toegankelijkere ondersteuningsstructuur en informeer werkgevers actief over de procedures. Want wie de drempels wegneemt, geeft mensen in de asielprocedure een reële kans om ook echt te kunnen bijdragen aan de arbeidsmarkt.