Schaalniveaus toepassen in geclusterde woonvormen
Inzicht in schaalniveaus voor geclusterde woonvormen en hoe deze bijdragen aan vitale, sociale gemeenschappen.
De aanpak is een antwoord op de behoefte aan sociaal contact onder ouderen. In Joure staat op de plek van een voormalige school nu een tweelaags woonhof met 25 sociale- en middenhuurappartementen voor senioren. De woningen zijn gegroepeerd rond een gedeelde binnentuin en een gezamenlijke ontmoetingsruimte.
De landelijke bouwagenda voor senioren leidt tot nieuwe variaties van geclusterde woon(zorg)vormen. Buurtzorg, de thuiszorgorganisatie die met maar liefst duizend lokale zorgteams werkt, signaleert veel eenzaamheid onder ouderen. Senioren, veelal alleenstaand, wonen vaak verspreid door wijk en dorp, maar dat is geen geschikte woonomgeving. Een kleinschalig woonconcept, gericht op dagelijks sociaal contact en onderlinge betrokkenheid, is een passend alternatief. De thuiszorgorganisatie zocht de samenwerking op met houtbouwbedrijf De Groot Vroomshoop en belegger Achmea Real Estate.
“Wij spelen hiermee in op verschillende vraagstukken van vergrijzing, welzijn, duurzaamheid, zorg en woningmarkt”, vertelt Thijs de Blok, directeur Buurtwonen. “Ons woonconcept stelt ouderen in staat om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen in een geschikte woning. Dat gebeurt binnen een hechte en kleinschalige gemeenschap, met thuiszorg in de buurt. We bouwen bovendien in bestaande kernen, waardoor ook het sociale netwerk van mensen behouden blijft. De zorg is, indien nodig, aan huis beschikbaar. Wij spelen zo in op de grote vraag in het sociale huursegment en dragen bij aan doorstroom op de woningmarkt”.

Om een woonhof voor het sociale- en middenhuursegment haalbaar te realiseren, moest het efficientënter. De Groot Vroomshoop, een innovatieve houtbouw onderneming, zette hiervoor een productontwikkeling in gang. “Het is een combinatie van ontwerp, bouwtechniek, realisatie en logistiek”, vertelt Jason Slagter, manager Klant & Markt. Voor het ontwerp werkte de bouwer en producent samen met Moke Architecten. Op basis van de functionele wensen van Buurtwonen en Achmea Real Estate, werkte Moke Architecten en De Groot Vroomshoop samen met Buurtwonen de plattegronden en architectuur uit.
De appartementen zijn geschikt voor zowel vitale senioren als voor bewoners met een zorgvraag. De gelijkvloerse woningen zijn volledig drempelloos, bieden voldoende draaicirkels voor rollator en rolstoel en hebben een badkamer met schuifdeur. Ook zijn er al bevestigingspunten voor steunbeugels. Wat dit ontwerp bijzonder maakt, is dat het sociaal contact stimuleert. Door logische looproutes, brede doorgangen en verschillende natuurlijke ontmoetingsplekken in het hele gebouw is er volop ruimte voor spontane interacties tussen bewoners. De woningen zijn gegroepeerd rondom een centrale binnenruimte. De gezamenlijke ontmoetingsruimte van 97 m² heeft een hoog plafond en vormt een uitnodigende plek voor activiteiten en ontmoeting. Het heeft een woonkeuken om samen te koken en te eten. “Deze ruimte gaan we ook openstellen voor de buurt”, vertelt De Blok. “Denk aan gebruik door vrijwilligersorganisatie de Zonnebloem of het faciliteren van een Alzheimer-café. Het zorgt voor extra levendigheid.”
Het ontwerp zit vol slimme keuzes die zorgen voor flexibiliteit en maatwerk. “Het houtbouwconcept is op alle bouwdetails doordacht is”, vertelt Slagter. “Er is variatie en flexibiliteit in gevelmaterialen, indelingsvarianten en bouwmassa’s, waardoor het ontwerp eenvoudig kan worden aangepast aan verschillende locaties”. De woningplattegronden kunnen in verschillende projecten worden toegepast, wat zorgt voor lagere ontwikkelkosten per locatie. Ook de vorm van het dak, de gevelindeling en de schaal kunnen per locatie verschillen: een project kan uit 15 tot 25 appartementen bestaan. Door die aanpasbaarheid sluit het gebouw altijd aan bij de specifieke omgeving én bij de mensen die er gaan wonen. Het voldoet bovendien aan het circulair‑bouwen‑raamwerk van Het Nieuwe Normaal. De details van de bouwelementen zijn vastgelegd in de digitale bibliotheek, wat zorgt voor een efficiënt proces en een korte doorlooptijd.
Het ontwikkelproces van het houtbouwsysteem vroeg om een zeer intensieve samenwerking en respect voor ieders kennis en vaardigheden. “Je werkt als één team”, zegt Slagter: “architecten, engineers, productie en uitvoering. Al die disciplines dragen bij aan een slimmer en efficiënter woongebouw”. We hebben ook veel getest op onze fabriekslocatie met het in elkaar zetten van de bouwelementen.” Ook de logistiek speelt hierbij een belangrijke rol: “Doordat we hebben gekozen voor panelen, kunnen meerdere bouwelementen tegelijk worden vervoerd. Hierdoor verloopt de montage op de bouwplaats bijzonder snel: twee tot vier woningcasco’s per dag.”
Voor toekomstige projecten zijn de berekeningen voor omgevings- en bouwvergunningen – onder meer voor constructie en bouwfysica van de houtbouw – al voorbereid. Deze sluiten aan op de eisen van gemeenten, wat het proces voor volgende locaties aanzienlijk versnelt. Ook voldoet de houtbouw aan de eisen vanuit welstand, en sluit het ontwerp aan bij de beoogde ruimtelijke kwaliteit en uitstraling van de plek.
Het Ulohof in aanbouw, foto: Martijn Heemstra, De Groot Vroomshoop
Daarnaast maakt de financiering van Achmea Real Estate opschaling mogelijk. De belegger ziet de noodzaak van nieuwe woonvormen die aansluiten bij actuele vraagstukken, zoals lagere zorgkosten, biobased en circulair bouwen en betaalbare huurcategorieën. Achmea Real Estate wil de komende jaren ruim 100 miljoen euro in een bouwstroom van 25 Buurtwonen‑projecten investeren.
Buurtwonen ontwikkelt de woonvorm; de exploitatie ligt bij door de lokale Buurtzorg-teams. Zij gaan over de toewijzing van de woningen en beheren de wachtlijst. Omdat fijn, veilig en sociaal wonen centraal staat, worden bewoners geselecteerd op geschiktheid voor de community en niet op inschrijfduur of een puntensysteem. Dat draagt bij aan een stabiele en betrokken groep bewoners. ”Onze lokale teams voeren gesprekken om te bepalen of de woonvorm aansluit bij de verwachtingen van de huurders. En woningzoekenden moeten goed nadenken of ze op een plekken willen wonen waar je veel met elkaar deelt”, vertelt De Blok. De groep in Joure varieert in leeftijd tussen de 67 jaar en 85 jaar – met en zonder zorgvraag. “Het matchen van nieuwe bewoners is maatwerk, zowel voor de bewoners zelf als voor de ondersteuning die nodig is”.
De belangstelling in Joure was gelijk groot: 185 mensen meldden zich. Er zijn nu nog vijf appartementen beschikbaar. “Hier hebben we van geleerd”, vertelt De Blok. “Voor onze doelgroep is de tijd tussen oproep en oplevering toch vrij lang. Wij hebben bijvoorbeeld te vroeg gecommuniceerd dat de appartementen volledig verhuurd waren. Vanwege verschillende redenen kon een aantal geïnteresseerden uiteindelijk toch niet voor onze appartementen kiezen; omdat ze toch naar intramurale locaties moesten verhuizen of vanwege de verkoop van de eigen woning”.
De nieuwe huurders zijn geïnterviewd over waarom ze voor dit project kozen. In de zomer van 2026 volgt een tweede gesprek over hun ervaringen als bewoner. Deze inzichten helpen om de doelgroep beter te bereiken en senioren bewust te maken van de voordelen van tijdige doorstroming naar een passende woonomgeving.
Het Ulohof in Joure is de eerste locatie die is geopend. Nieuwe projecten volgen onder andere in Empel en Vlissingen. “Een goed referentieproject helpt om het concept verder uit te rollen”, aldus Slagter. In de zoektocht naar locaties speekt De Blok met veel gemeenten: “Er is veel goede wil, maar er zijn sterke bestuurders en integraal werkende ambtenaren nodig. Het helpt ook als een wethouder zowel de portefeuille zorg als wonen heeft.” Buurtwonen kijkt al vooruit. Met Achmea Real Estate is ze in gesprek over een vervolg na 2030 voor nog een bouwstroom voor 25 locaties.
Het Ulofhof in aanbouw, foto: De Groot Vroomshoop
Het Ulohof is een tweelaags appartementengebouw met 25 gelijkvloerse, drempelloze woningen rondom een groene binnentuin en met een ruime gemeenschappelijke huiskamer. Het complex bestaat uit 17 tweekamerappartementen en 8 driekamerappartementen.
Van de 25 woningen vallen er 17 onder de liberalisatiegrens (waardoor huurtoeslag mogelijk is); 8 woningen behoren tot de middenhuur. Doelgroep is 67-plus
De toewijzing en bemiddeling worden verzorgd door Buurtzorg en Buurtwonen.
Het gebouw is volledig uitgevoerd in hout. Het houtbouwconcept Shelt is een combinatie van CLT (Cross-Laminated Timber) en LVL (Laminated Veneer Lumber). Het zijn 2D-elementen die in de eigen fabrieken van De Groot Vroomshoop worden geproduceerd en op locatie worden geassembleerd. Ook de inpandige liftschacht is van CLT.
Buurtwonen wordt ontwikkeld in samenwerking met Buurzorg NL, De Groot Vroomshoop en Achmea Real Estate.
Vanuit de landelijke bouwopgave voor ouderenhuisvesting is er de ambitie om 80.000 geclusterde en 40.000 zorggeschikte woningen tot 2030 te bouwen. Deze reeks praktijkvoorbeelden laat zien welke nieuwe woonvormen er ontwikkeld worden. In interviews met de initiatiefnemers bespreken we het woon(zorg)concept, innovaties en succesfactoren. Het doel is om aan de hand van voorbeelden ervaringen en geleerde lessen te delen en te verspreiden.
Voor dit praktijkvoorbeeld spraken we met: