banier wijkengids 2

9.1.5 Nieuwe financieringswijzen: Giften en Aandelen


Hoe financieer je een maatschappelijk initiatief? Organisaties met een maatschappelijk doel hebben in vergelijking tot bedrijven moeilijk toegang tot kapitaal, omdat zij vaak geen reguliere leningen kunnen krijgen. Hun winstmarges zijn vaak laag en het zijn voor banken risicovolle investeringen. Om de activiteiten van een maatschappelijke organisatie alsnog te financieren kun je gebruik maken van giften, leningen en ledenaandelen.

Giften: dit is een vorm van financiering voor stichtingen/verenigingen, ook bedrijven mogen giften ontvangen. Het voordeel van giften is dat ze niet terug betaald hoeven te worden en er geen rente over hoeft te worden betaald.


Het kan echter moeilijk zijn om giften te blijven aantrekken. Soms kunnen giften belastingvrij zijn.

Leningen: 
bij een onderhandse lening, leent een organisatie geld van één of meerdere geldgevers en is er direct contact tussen de organisatie en geldgever(s). Een stichting kan geld lenen van een bedrijf of particulier. Een obligatielening is een lening van een aantal jaren, waarbij geld wordt geleend van meerdere geldgevers. Ledenaandelen: mensen kopen een aandeel in een organisatie en worden eigenaar van een stukje. Rechtsvormen waarbij aandelen uitgegeven kunnen worden en die relevant zijn voor b.v. wijkondernemingen zijn de coöperatie en de geflexibiliseerde BV.


Hoe haal je (als maatschappelijke organisatie of bewonersorganisatie) het geld op om een buurthuis over te nemen of een wijkonderneming op te richten? Hoe zorg je voor het geld om door te gaan met je activiteiten? Giften, leningen en lidmaatschapsrechten bieden hiervoor een oplossing.

Giften
Giften zijn een gebruikelijke vorm van financiering voor stichtingen en verenigingen. Ook bedrijven mogen giften ontvangen. Het voordeel van giften is dat ze niet terug betaald hoeven te worden en er geen rente over hoeft te worden betaald. Het nadeel is echter dat het moeilijk kan zijn om giften te blijven aantrekken.

Als uw organisatie een stichting is en de status heeft gekregen van een algemeen nut beogende instelling (ANBI), dan betaalt u geen schenkbelasting over ontvangen giften. Bovendien kunnen donateurs hun gift aan een ANBI aftrekken van hun inkomstenbelasting. Verenigingen die in aanmerking komen voor de titel sociaal belang behartigende instellingen (SBBI) betalen ook geen schenkbelasting. Voor overige organisaties geldt een belastingvrijstelling voor de eerste €2.012 (2012).

Leningen
Elke organisatievorm mag lenen en leningen verstrekken. Een onderhandse lening is een lening waarbij de organisatie geld leent van één of meerdere geldgevers en er direct contact is tussen de organisatie en geldgever(s). Zo kan een stichting bijvoorbeeld geld lenen van een bedrijf of particulier. Een obligatielening is een lening van een aantal jaar, het bewijsstuk dat er een lening is aangegaan heet een obligatie.

De organisatie heeft veel vrijheid om zelf de voorwaarden van de lening te bepalen. De eindtermijn kun je geheel zelf bepalen. De lening hoeft bijvoorbeeld geen vaste eindtermijn te hebben. De rente mag je ook zelf bepalen. Je kunt een renteloze lening aanvragen, een lening met jaarlijkse rente, of een lening waar pas na de eerste paar jaar rente op wordt betaald. De rente kan tussentijds worden uitgekeerd of in één keer bij aflossing van de lening. Je kunt de schuld geleidelijk aflossen of in één keer aan het eind van de termijn. In het geval van obligatieleningen heb je de extra mogelijkheid om de schuld af te lossen bij ‘uitloting’ waarbij jaarlijks een deel van de obligaties wordt uitgeloot en volledig afgelost. De notaris of bank kan je verder helpen met het aangaan van onderhandse leningen of het uitgeven van obligatieleningen. Online staan bovendien veel modelcontracten en voorbeelden.

Lidmaatschapsrechten
De oprichting van initiatieven vergt startkapitaal en toewijding van leden. Lidmaatschapsrechten, ook wel ledenaandelen genoemd, kunnen hiervoor een uitkomst bieden. 
Bij lidmaatschapsrechten kopen mensen een lidmaatschapsrecht in een organisatie en worden daarmee eigenaar van een klein stukje van de organisatie. De twee rechtsvormen waarbij lidmaatschapsrechten uitgegeven kunnen worden en die relevant zijn voor bewonersbedrijven zijn de coöperatie en de geflexibiliseerde besloten vennootschap (BV).
Coöperaties worden vaak opgericht om het collectieve belang van hun leden te behartigen. Men kan lid worden van een coöperatie door een lidmaatschapsrecht in de coöperatie te kopen (zie publicatie ‘Oriëntatie op rechtsvormen’). Een lid verwerft hiermee een stem in de organisatie, de mogelijkheid om in het bestuur te zitten en de mogelijkheid om mee te delen in de baten die de organisatie realiseert. Dit zijn de collectieve baten waar iedereen in meedeelt, maar ook individuele baten zoals het uitkeren van dividend of het recht op bepaalde diensten. Leden kunnen meerdere lidmaatschapsrechten kopen en hiermee de organisatie naar vermogen steunen.
De BV is per 1 oktober 2012 geflexibiliseerd waardoor deze makkelijker te gebruiken is voor bewonersbedrijven. Een BV heeft aandeelhouders die aandelen kopen in de BV. Aandeelhouders kunnen onder de nieuwe wet verschillende rechten hebben afhankelijk van de statuten van de BV. Zo kunnen zij alleen stemrecht hebben, alleen winstrecht (dividend uitgekeerd krijgen), of allebei. Een notaris kan u hiermee verder helpen.
Lidmaatschapsrechten vergen actieve leden die bereid zijn te investeren en risico te lopen. Er bestaat natuurlijk altijd een kans dat de onderneming niet succesvol wordt. Het voordeel van een organisatie die met lidmaatschapsrechten is gefinancierd, is brede draagkracht en steun van de leden. Om met de grote hoeveelheid leden om te gaan moeten de rechten/plichten van de leden en het bestuur echter wel goed worden vormgegeven in de statuten.
Lidmaatschapsrechten zijn het makkelijkst in te voeren bij het oprichten van een organisatie. Het is echter ook mogelijk om ze te introduceren bij een reeds bestaande organisatie. Zo kan een organisatie een zijtak oprichten en deze met lidmaatschapsrechten financieren. Het bestuur van de zijtak is dan vaak semiautonoom, omdat de leden van de zijtak zeggenschap krijgen over dit onderdeel van de organisatie. Deze verandering moet altijd in de statuten en/of het huishoudelijk reglement worden vastgelegd.

Engels voorbeeld lidmaatschapsrechten: Van failliete pub tot bruisend dorpshart

De pub de George and Dragon in het Engelse dorp Hudswell sloot in 2008 haar deuren. Hiermee verdween de enige pub in het dorpje en een belangrijke ontmoetingsplek voor de inwoners van Hudswell. Een jaar later besloot een groep inwoners de pub nieuw leven in te blazen. Zij richtten een coöperatie op en zochten investeerders. Voor minimaal €600 en maximaal €25.000 kon men in de coöperatie investeren en eigenaar worden van een stukje van de onderneming. Begin 2010 had de coöperatie 140 leden en €270.000 aangetrokken. Samen met €81.000 subsidie was dit genoeg om de pub te kopen van de bank en deze te renoveren.

Inmiddels is de pub weer open in een compleet nieuw jasje en wordt gerund door een uitbater die de pub huurt. De pub heeft gratis WiFi en huisvest een bibliotheek. Daarnaast is een deel van de grote tuin opgesplitst in volkstuintjes die worden verhuurd. De pub is beschikbaar voor allerlei activiteiten en in een aanbouw is een kleine winkel opgericht die door vrijwilligers wordt gerund in de hoop later iemand in dienst te kunnen nemen. Dit is voor het eerst in 30 jaar dat het dorp een winkel, postkantoor en zelfs stomerijdiensten heeft.

De coöperatie heeft een bestuur van 12 mensen waarvan één derde elk jaar af-/aantreedt. Leden hebben inspraak mogelijkheden op algemene ledenvergaderingen en minstens 40% van de leden moet in Hudswell zelf wonen. Leden kunnen na een jaar hun lidmaatschapsrechten terugverkopen en hun oorspronkelijke inleg terugkrijgen. Om dit risico te dekken, bouwt de coöperatie reserves op en een wachtlijst van geïnteresseerde potentiële leden. Hoewel het startkapitaal van lidmaatschapsrechten komt, wordt de pub nu geacht als winstmakend bedrijf te draaien. Van de winst keert de coöperatie jaarlijks 3,5-5% dividend uit aan haar leden en investeert in maatschappelijke doelen in het dorp. De coöperatie heeft bovendien grote toekomst plannen, zoals het uitbreiden van de pub met een BedBreakfast.

Meer lezen
www.toolboxfinancieringsconstructies.nl