banier wijkengids 2

9.1.2 Nieuwe financieringswijzen: Lokale Gemeenschapsfondsen


Lokale Gemeenschapsfondsen

Door meer roep om zelfsturing vanuit de maatschappij en diverse decentralisaties en herbezinning op de rol van de overheid ontstaat er ruimte voor nieuwe coalities en maatschappelijk initiatief om een bijdrage te leveren aan onze maatschappij.

Deze samenwerkingsverbanden kunnen uiteindelijk uitgroeien tot een fonds vóór en dóór de gemeenschap, waarbij inwoners samen met andere partijen zich inzetten voor de leefbaarheid in de wijk of regio.


Om startende gemeenschapsfondsen op weg te helpen zijn de ervaringen uit eerdere pilots  gebundeld in een praktische handreiking. Diegenen die ook een dergelijk initiatief willen starten worden gevoed met de do's en de dont's, praktische werkmodellen, praktijkvoorbeelden en contactadressen.

In 2013 zal een landelijk secretariaat opgezet worden om nieuwe initiatieven te ondersteunen.


In Nederland is een maatschappelijke beweging gaande. Er bestaat een groeiende vraag naar zelfsturing en meer ruimte om als bedrijven, particulieren, fondsen en maatschappelijke organisaties samen te werken aan maatschappelijke doelen.

Door diverse decentralisaties en herbezinning op de rol van de overheid ontstaat er ruimte voor nieuwe coalities en maatschappelijk initiatief om een bijdrage te leveren aan onze maatschappij.
Deze samenwerkingsverbanden kunnen uiteindelijk uitgroeien tot een fonds vóór en dóór de gemeenschap. Op enkele plaatsen in Nederland hebben Gemeenschapsfondsen al veel voor elkaar gekregen. Zo zijn er al gemeenschapsfondsen in Texel en Schiedam die al enige jaren projecten ondersteunen. In Eindhoven, Rotterdam en Maastricht zijn met steun van het Ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) en de Samenwerkende Branchevereniging Filantropie (SBF) nieuwe gemeenschapsfondsen opgericht.

Wat doet een gemeenschapsfonds
Een gemeenschapsfonds is een lokaal samenwerkingsverband dat gelden werft, beheert en besteedt voor lokale doelen. Dit kan in de vorm van een echt fonds of in de vorm van langdurige afspraken met diverse financiers vanuit bijvoorbeeld overheden, fondsen, bedrijven en bewoners. Een Gemeenschapsfonds biedt een kader voor lokale samenwerking en betrokkenheid bij het oplossen van lokale vraagstukken en maatschappelijk- of leefbaarheidproblemen. Het betreft veelal vraagstukken die de markt noch de overheid zelfstandig niet adequaat hebben kunnen aanpakken.
 
Gemeenschapsfondsen worden bestuurd en gefinancierd door particulieren, fondsen en bedrijven, vertegenwoordigers uit de lokale gemeenschap, zonder nadrukkelijke politieke binding. Zij ontvangen gelden uit verschillende bronnen zoals legaten, giften/schenkingen van particulieren tijdens het leven, bijdragen vanuit fondsen en bedrijven en overheidssubsidies. Zij leggen verantwoording af aan de lokale gemeenschap door het publiek te informeren over doelen, activiteiten en de financiële verslaglegging.
Waarom is een gemeenschapsfondsen interessant:
• Gemeentelijke besturen stimuleren een betrokken burgerschap.
• Maatschappelijke organisaties vinden steun en middelen voor noodzakelijk beleid waarvoor geen algemene middelen zijn.
• Woningbouwcorporaties kunnen via een fonds investeren in de leefomgeving.
• Levensbeschouwelijke organisaties verbinden zich aan een brede groep burgers in een leefgemeenschap.
• Lokale vermogensfondsen vinden een versterking van hun middelen en doelen door de inzet van bedrijven en particulieren.
• Bedrijven creëren een optimale leef- en werkgemeenschap voor hun medewerkers, klanten en buurtgenoten.
• Particulieren ervaren impact van hun giften en inzet. Ze zien hun doel iedere dag.

Om startende gemeenschapsfondsen op weg te helpen zijn de ervaringen uit eerdere pilots  gebundeld in een praktische handreiking, de ontwikkelgids. Diegenen die ook een dergelijk initiatief willen starten worden gevoed met de do's en de don'ts, praktische werkmodellen, praktijkvoorbeelden en contactadressen. Deze gids is op te vragen bij de stuurgroep gemeenschapsfondsen.

Hoe stimuleert BZK deze ontwikkeling?
BZK en de SBF hebben begin 2012 de handen ineen geslagen om een plan te maken voor de verdere ontwikkeling van gemeenschapsfondsen in Nederland. In opdracht van BZK en de SBF is een ontwikkelgids, website en persmap gemaakt om nieuwe initiatiefnemers op weg te helpen. Eind 2012 is het eerste landelijke congres gemeenschapsfondsen gehouden waar deze gepresenteerd zijn.
Om de verspreiding van gemeenschapsfondsen over Nederland verder te stimuleren is een stuurgroep opgericht. Deze stuurgroep zal nieuwe initiatieven volgen. In 2013 wordt een landelijk secretariaat opgezet  om nieuwe initiatieven te ondersteunen en jaarlijks een congres organiseren.


Meer lezen
• www.lokalegemeenschapsfondsen.nl
• www.sbf-filantropie.nl