banier wijkengids 2

8. Gezonde wijk, groen, sport en cultuur


Verbeteren gezondheid in de wijk

Wat werkt:
gezondheid vanaf het begin meenemen in een wijkaanpak en meteen met alle relevante partijen aan tafel. Het bevorderen van gezondheid op wijkniveau is complex en vereist een samenhangende aanpak en uitvoering op verschillende beleidsterreinen (b.v verbinden met fysieke leefomgeving, welzijn enz.).

Wat werkt niet:
teveel in losse incidentele projecten werken en verschillende doelgroepen onvoldoende betrekken.


Aanpak

De aanpak is gebiedsgericht en integraal met als einddoel gezond meedoen. Iedere gemeente formuleert voor het lokale experiment het ambitieniveau, de doelstellingen en het plan van aanpak voor de lokale gezondheidsproblematiek. Via het landelijke experiment delen gemeenten ervaringen. Het experiment loopt tien jaar door en de aanpak en effecten worden geëvalueerd en gemonitord door URBAN40. Daarnaast levert het CBS periodiek de Outcomemonitor Wijkaanpak.


Doel
De inwoners van aandachtswijken hebben gemiddeld een slechtere gezondheid dan de rest van Nederland. Dat heeft zijn weerslag op hun sociaaleconomische status en hun maatschappelijke participatie. Lager opgeleiden leven 6 jaar korter en 20 jaar korter in goed ervaren gezondheid dan hoogopgeleiden. Doel van het experiment Gezonde Wijk is dan ook om de gezondheid van de bewoners te verbeteren via een integrale en gebiedsgerichte aanpak.

Aanpak
De aanpak is gebiedsgericht en integraal. Dat wil zeggen: gericht op bepaalde wijken en via de ‘traditionele’ weg, de zorg, maar ook via het verbeteren van de leefomgeving, participatie en de leefstijl van bewoners. Met als einddoel gezond meedoen. Iedere gemeente formuleert voor het lokale experiment zelf het stedelijk ambitieniveau, de doelstellingen en het daarbij behorende plan van aanpak op basis van de lokale gezondheidsproblematiek. Via het landelijke experiment delen gemeenten ervaringen en doen inspiratie op om te komen tot een duurzame, integrale aanpak en het betrekken van andere partners buiten het gezondheidsveld. Het experiment loopt tien jaar door en de aanpak en effecten worden geëvalueerd en gemonitord door URBAN40, een samenwerkingsproject tussen AMC/UvA, UvM en RIVM. Daarnaast wordt door het CBS periodiek de Outcomemonitor Wijkaanpak opgeleverd.

Wat is er aan de hand?
Een goede gezondheidsaanpak begint bij een wijkscan, een probleemanalyse. De opbouw van de wijk, zowel qua bewoners als fysiek, zegt veel over de interventies die ingezet kunnen worden. Indicatoren kunnen variëren van ervaren gezondheid, overgewicht en psychische gezondheid. Verzamel cijfers en betrek die in de motivering voor het plan van aanpak. Betrek zo vroeg mogelijk de partijen in het veld (eerste lijn, sportvereniging, GGD/gemeente, andere diensten, welzijn, zorgverzekeraar) en zorg met een probleemanalyse en cijfers voor de onderbouwing en bestuurlijk commitment. Iedereen moet het probleem herkennen, het urgent vinden en het eens zijn over de doelstelling. Maak deze laatste dus ook zo concreet en helder mogelijk.

Wat ga je doen?
Sommige resultaten kunnen in cijfers worden uitgedrukt. Bijvoorbeeld wordt gewezen op de verlaging van het percentage overgewicht bij kinderen in Utrecht van 27 naar 20 % door project Gezond Overgewicht.

Resultaten op andere beleidsterreinen lossen niet zozeer het probleem van gezondheidsachterstand op maar leiden wel tot belangrijke voorwaarden om gezondheidsachterstanden aan te pakken. Ketenpartners zitten nu vaker samen aan tafel en bundelen de krachten. Het gezondheidsveld betrekt ook partijen uit andere sectoren om gezondheidsachterstanden integraal aan te pakken. Bijvoorbeeld de Dienst Ruimtelijke Ordening, private partijen zoals Albert Heijn of zorgverzekeraars.

Organiseer de aanpak op strategisch niveau, dus in samenwerking met andere partijen waaronder ook bewoners. Het is belangrijk om het gemeentebestuur mee te hebben. Overtuig een bestuurder van de urgentie.

Hoe organiseer je dat?
Voor de Gezonde Wijkaanpak is er geen blauwdruk. De lokale aanpak hangt af van die prioriteiten die gesteld zijn de manier van samenwerking met andere partijen. Voorbeelden hiervan zijn:

  • Genoeg groen en speelruimte in de wijk;
  • Minder overgewicht/meer bewegen/gezonder eten;
  • Minder zorgkosten/minder zorggebruik;
  • Minder depressie;
  • Meer mensen aan het werk.

In het e-boek Gezonde Wijk in Praktijk, verschenen op 8 maart 2012 en geupdate in 2013, staan voorbeelden beschreven hoe dit op lokaal niveau is opgepakt.