banier wijkengids 2

6.9.1 Het 4+1 Model


Waarom borging van de wijkenaanpak?

  • Als basis voor een krachtige sociale agenda
  • Verbinding maatschappelijk ondernemerschap en sociale vraagstukken in wijken
  • Het sluit aan op een bredere trend naar burger, wijk en gebiedsgericht werken.
  • De wijkenaanpak kan uitstijgen boven het niveau van een optelsom van losse projecten
  • De wijkenaanpak zorgt voor duurzame resultaten
  • De wijkenaanpak heeft betekenis op het niveau van stad en regio


Het 4 + 1 model

Succesvolle projecten hebben het volgende gemeen:

  • Ze gebruiken overtuigend en vasthoudend een effectieve manier van werken met hun doelgroepen.
  • De resultaten van het werk worden gemeten in termen van outcome of impact en overtuigend gepresenteerd
  • Het project is ingebed in een strategische coalitie van stakeholders
  • Worden geleid door entrepreneurs die energiek, creatief en ondernemend de activiteit leiden

+1 verduurzamingsstrategieën


In 2010 en 2011 heeft het Ministerie van BZK/WBI de publicatie ‘Het rendement van Zalmgedrag’ uitgebracht en de ‘4+1 bril’ geïntroduceerd. Dit model bleek in de praktijk zeer goed hanteerbaar om uitspraken te doen over het verduurzamingspotentieel van projecten. Het 4 +1 model is voortgekomen uit de constatering dat: (zeer) succesvolle projecten steeds weer een aantal samenhangende kenmerken hebben:

Deze vier kenmerken kunnen gebruikt worden om een ‘good practice’ te herkennen. De verduurzamingsstrategieën van de projecten is +1 genoemd.

Een aantal projecten die volgens deze 4 +1 methode werken zijn:

  • Frontlijnaanpak Leeuwarden
  • De wijkcoaches in Enschede
  • De participatiecoaches in Arnhem
  • Het frontlijnteam Rotterdam
  • Project alledaagse kansen in Deventer
  • De krachtwerkteams in Eindhoven

Meer informatie: ‘De rem op de projectencarrousel’. Over het belonen van zalmgedrag in een transitietijdperk. Eindpublicatie van het experiment ‘aanpak van de projectencarrousel’.

Intermezzo: Een samenhangende aanpak is wat anders dan een projectencarrousel
Het woord projectcarrousel heeft een negatieve lading: geld wordt verspild en doelen worden niet bereikt. Een projectencarrousel is wat anders dan een samenhangende aanpak. Het misverstand zou kunnen ontstaan dat daar waar meerdere projecten in een en dezelfde wijk of meerdere projecten om een en het zelfde beleidsdoel te behalen, worden uitgevoerd sprake is van en projectencarrousel. Een samenhangende aanpak bestaat immers ook uit meerdere projecten en interventies. Het grote verschil tussen een samenhangende aanpak en een projectencarrousel is dat bij een samenhangende aanpak sprake is van een verbinding tussen de projecten, dat deze projecten elkaar onderling versterken en dat de projecten gebaseerd zijn op werkzame bestanddelen en als afzonderlijk project meetbare resultaten opleveren. Op het niveau van de maatschappelijke doelen (beleidsdoelen) moet duidelijk zijn dat het geheel aan projecten en interventies bijdraagt aan de doelen. Op projectniveau is het niet mogelijk om aan te geven in welke mate het afzonderlijke project hieraan bijdraagt, maar moet de output van dat eigenstandige project wel kunnen worden vastgesteld. Als dit niet aan de orde is, dan is sprake van een projectencarrousel.


Gebruik maken van bestaande kennis

Het blijkt dat weinig projectleiders gebruik maken van kennisbanken. Effectieve wijkinterventies zijn bijvoorbeeld gebundeld aan de database effectieve interventies van Movisie. Zoals eerder besproken is er wel al een tijd een discussie over evidence based werken in de sociale sector. Het idee dat bepaalde interventiemethoden het keurmerk evidence based kunnen krijgen is zeer omstreden omdat er zoveel context in het spel is. Echter, kunnen deze databanken wel een bijdrage leveren in het borgen van best practices.