banier wijkengids 2

5.7 Kosten en financiering


De wijkaanpak moet financieel haalbaar en effectief zijn. Er moet voldoende armslag zijn om de ambities te verwezenlijken en de beschikbare middelen dienen daar ingezet te worden, waar ze het meest renderen. Focus is noodzaak. Een instrument dat hierbij kan helpen is de maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA). Economische neergang en bezuinigingen vragen om nieuwe aanpakken om maatschappelijke doelen op het gebied van leefbaarheid te kunnen behalen. De wijze waarop verschillende partijen actief zijn op het gebied van leefbaarheid - en dus ook hun rol - verandert hierdoor. Dit raakt bewoners, gemeenten, woningcorporaties, bedrijven en het maatschappelijk middenveld.


Wat levert meer op voor een buurt, wijk of dorp? Wat zijn krachtige maatregelen om werklozen aan de slag te helpen? Is ‘Achter de Voordeur’ een aanpak die navolging verdient? Welke partijen hebben daar baat bij en kunnen meebetalen? Het besef groeit voor het maken van scherpe keuzen en een goede onderbouwing en verantwoording van publieke uitgaven. Het denken in termen van maatschappelijk rendement en het maken van een MKBA helpt daarbij.

 


Een strategische wijkenaanpak is inhoudelijk doelmatig en werkzaam, maar ook financieel haalbaar en effectief. Er moet voldoende armslag zijn om de ambities te verwezenlijken en de beschikbare middelen dienen daar ingezet waar ze het meeste renderen. Het kijken naar de kosten en financiering is een onderdeel van het proces van focus aanbrengen in de wijkenaanpak. Het dwingt tot het maken van keuzes.

LPBL: Het verschil tussen financieel en maatschappelijk rendement

Een instrument dat hierbij kan helpen is de maatschappelijke kosten-baten analyse, of MKBA. Het tracht effecten van maatregelen in het sociale domein te meten en probeert deze zo overzichtelijk mogelijk weer te geven. Het instrument brengt op een systematische en samenhangende manier alle door een project veroorzaakte effecten in kaart en vergelijkt deze met de situatie waarin het project niet wordt uitgevoerd: het zogeheten nulalternatief. De baten van het project worden net als de kosten uitgedrukt in euro’s. Dit geldt ook voor de zaken die geen direct prijskaartje hebben, zoals geluidsoverlast, een mooi uitzicht of je veilig voelen. Als de baten groter zijn dan de kosten, dan zorgt het project voor een toename van de maatschappelijke welvaart.

Een MKBA is zeer geschikt voor de wijkenaanpak, omdat het een zo objectief mogelijk beeld geeft van sociale investeringen en opbrengsten. Daarmee is het een belangrijk instrument in het verduurzamen van succesvolle aanpakken. Het instrument wordt dan ook steeds vaker gebruikt om de besluitvorming over maatschappelijke vraagstukken te ondersteunen. De roep om verantwoording van beleidskeuzen, zowel achteraf als vooraf, wordt groter en MKBA’s zijn instrumenten die daarbij kunnen helpen.

Doordat een MKBA werkt met geschatte, gemonitariseerde effecten kan het echter ook in de beleidsvoorbereiding gebruikt worden. Zo wordt niet alleen duidelijk welke maatregelen het meest lonend zijn voor de wijk als geheel, het maakt ook inzichtelijk bij welke partijen de meeste kosten en opbrengsten zitten en waar mogelijk dekking gevonden kan worden. Een MKBA heeft daarmee een belangrijk strategisch belang: het betrekken van marktpartijen, verzekeraars en andere partners die voordeel kunnen hebben van de aanpak. Zeker in het betrekken van andere spelers dan de gebruikelijke investeerders is het een zeer nuttig instrument.


Voor huidige en toekomstige wijkenaanpakken moet men creatief op zoek gaan naar middelen en sponsors. In het verzilveren van baten kan niet langer gefocust worden op de usual suspects: diverse overheidsdomeinen en de fondsen. Door de financiële crisis en bezuinigingen is de investeringsruimte bij het Rijk, gemeenten en corporaties sterk verminderd. Dit betekent in de eerste plaats dat binnen de strategie inhoud en gelden meer in overeenstemming moeten zijn. Meer focus op de dingen die er echt toe doen met de financiën die je nog hebt, resultaatgericht werken.
Daar dient het echter niet bij te blijven. Volgens de experts zitten er nog volop kansen in partijen buiten politiek, bestuur, allerhande maatschappelijke instellingen en publieke instituties. Het bedrijfsleven biedt, ook in tijden van economische recessie, mogelijkheden. Zeker als ondernemers onderdeel worden van een alliantie van partijen of vitale coalitie.

Een andere bron die nog weinig als zodanig gebruikt wordt zijn bewoners. Experts als Jos van der Lans pleiten ervoor om in de wijkenaanpak te zoeken naar nieuwe effectieve en eenvoudige organisatievormen in de buurt, waar bevoegdheden, macht en geld naar toe worden overgedragen en waarbij bewoners aan het stuur komen. Niet op alle thema’s is dit mogelijk, maar bewoners kunnen veel meer doen op het gebied van wijkonderhoud, de openbare ruimte, het tegengaan van verloedering en overlast dan nu gebruikelijk is. Het principe van de wederkerigheid, voor wat, hoort wat, is hier zeer lonend.

Voor huidige en toekomstige wijkenaanpakken moet men creatief op zoek gaan naar middelen en sponsors. In het verzilveren van baten kan niet langer gefocust worden op de usual suspects: diverse overheidsdomeinen en de fondsen. Door de financiële crisis en bezuinigingen is de investeringsruimte bij het Rijk, gemeenten en corporaties sterk verminderd. Dit betekent in de eerste plaats dat binnen de strategie inhoud en gelden meer in overeenstemming moeten zijn. Meer focus op de dingen die er echt toe doen met de financiën die je nog hebt, resultaatgericht werken.
Daar dient het echter niet bij te blijven. Volgens de experts zitten er nog volop kansen in partijen buiten politiek, bestuur, allerhande maatschappelijke instellingen en publieke instituties. Het bedrijfsleven biedt, ook in tijden van economische recessie, mogelijkheden. Zeker als ondernemers onderdeel worden van een alliantie van partijen of vitale coalitie.

Een andere bron die nog weinig als zodanig gebruikt wordt zijn bewoners. Experts als Jos van der Lans pleiten ervoor om in de wijkenaanpak te zoeken naar nieuwe effectieve en eenvoudige organisatievormen in de buurt, waar bevoegdheden, macht en geld naar toe worden overgedragen en waarbij bewoners aan het stuur komen. Niet op alle thema’s is dit mogelijk, maar bewoners kunnen veel meer doen op het gebied van wijkonderhoud, de openbare ruimte, het tegengaan van verloedering en overlast dan nu gebruikelijk is. Het principe van de wederkerigheid, voor wat, hoort wat, is hier zeer lonend.