banier wijkengids 2

4.3 Onderzoek naar effecten


Onderzoek naar de effecten van de wijkenaanpak

  • Outcomemonitor
  • Longitudinaal onderzoek
  • Bewonerspeilingen
  • SCP-onderzoek Wonen, wijken en interventies (nulmeting)
  • Eigen onderzoeken gemeenten met aandachtswijken
  • Onderzoeken naar effectiviteit van interventies
  • Onderzoeken in relatie tot experimenten en thema’s



Citaat minister Donner, voortgangsrapportage 2011 Wijken in uitvoering
“Succesfactor van de aanpak blijkt de integrale en gebiedsgerichte manier van samenwerken te zijn daar waar achterstanden groot en meervoudig zijn. Dus niet alleen nieuwbouw en onderhoud plegen aan woningen, maar ook aandacht voor het tegengaan van werkloosheid, het bestrijden van schooluitval, het bevorderen van de veiligheid en het wegwerken van gezondheidsachterstanden.”

Het ministerie van BZK heeft sinds de start van de wijkenaanpak een aantal instrumenten ontwikkeld om de resultaten te kunnen meten. Uit de periodiek uitgevoerde Outcomemonitor, waarmee de effecten van de wijkenaanpak in kaart worden gebracht, blijkt dat de positie van bewoners in de aandachtswijken de afgelopen jaren is verbeterd. De veiligheid en leefbaarheid in deze wijken is meetbaar en voor de bewoners zichtbaar toegenomen. Naast de Outcomemonitor van het CBS en het longitudinale onderzoek van het SCP zijn er ook bewonerspeilingen gehouden. Het longitudinale onderzoek volgt de bewoners van de 40 aandachtswijken en brengt de effectiviteit van de wijkenaanpak in kaart door een aantal wijken te vergelijken met controle wijken. Zowel de Outcomemonitor als het Longitudinale onderzoek brengt alleen de feitelijke ontwikkelingen in kaart. Verschuivingen in de percepties van bewoners worden apart gemeten.

Uit al deze onderzoeken blijkt dat er verbeteringen zijn en dat het de goede kant opgaat in de meeste aandachtswijken. Het Woononderzoek Nederland 2009 laat zien hoe vooral in de aandachtswijken de meeste bewoners een positieve ontwikkeling van hun buurt ervaren. In eerdere metingen was daar een achteruitgang ervaren, in 2009 een vooruitgang.
In het algemeen verwachtten meer bewoners een vooruitgang dan een achteruitgang. In de aandachtswijken is de groep die vooruitgang verwacht 20 procent groter dan de groep die achteruitgang verwacht. Acht jaar eerder was de groep die vooruitgang verwachtte nog 11 procent kleiner dan de groep die achteruitgang verwachtte.
De leefbaarheid in de aandachtswijken lag nog wel onder het Nederlands gemiddelde. Op de drie indicatoren voor leefbaarheid, verloedering, overlast en sociale samenhang, scoorden de aandachtswijken slechter dan de overige wijken in Nederland.
Aanpalende onderzoeken en onderzoeken die door de gemeenten zelf zijn uitgevoerd, zijn ook voor deze wijkengids bekeken. Een belangrijk onderzoek is het onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau, omdat dit als een nulmeting wordt beschouwd.

4.5-Stad-en-land500.jpg

Op een bredere schaal spelen beleidsthema’s die de aanpak in de aandachtswijken nadrukkelijk raakt. Een dergelijk thema zijn de MOE-landers.

Outcomemonitor oktober 2011
De meest recente outcomemonitor geeft aan dat het aandeel MOE-landers laag blijft. In de Outcomemonitor Wijkenaanpak zijn alleen MOE-landers opgenomen die zijn geregistreerd in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA). Nederland telt op 1 januari 2011 volgends de Gemeentelijke Basisadministratie 157.800 MOE-landers. Vooral in de aandachtswijken Transvaal (Den Haag) en Oud Zuid (Rotterdam) wonen relatief veel MOE-landers. In 13 van de 40 wijken wonen minder dan 100 MOE-landers.

In het najaar van 2011 kwam uit een onderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam en het Nicis Institute naar voren dat 41 procent van de Bulgaren in Nederland zwart werkt, onder Roemenen was dit 12 procent. Voor de wijkaanpak is het thema van de MOE-landers relevant omdat een deel van deze mensen zich vestigt in de aandachtswijken. De toestroom van werkzoekenden uit Oost-Europa was de afgelopen jaren groter dan verwacht. Volgens schattingen zijn nu tussen de 286.000 en 325.000 van deze migranten, veelal Polen, in Nederland. In december (NRC 22-12-2011) gaf minister Kamp aan dat het aantal Polen met een uitkering snel stijgt. Op dit moment is er op politiek niveau een debat gaande hoe Nederland om wil gaan met het opengaan van de grenzen voor Roemenen en Bulgaren.