banier wijkengids 2

2.4.11 Leefstijlen en woningtoewijzing


Bij de verdeling van woningen hanteren woningcorporaties meestal criteria als inkomen en gezinssituatie. Kandidaat-bewoners kunnen reageren op de aangeboden woningen. Soms levert dit problemen op als nieuwe en oude bewoners botsende leefstijlen hebben. Enkele corporaties wegen leefstijl mee bij de woonruimteverdeling. Corporaties hopen daarmee op een betere sociale omgang tussen buren, een leefbaarder buurt, minder overlast en conflicten en meer woonplezier. Is deze hoop gerechtvaardigd?

Onderzoek in Dordrecht en Zoetermeer leidt tot gemengde conclusies.


De bewoners zijn zeer tevreden met de toewijzing op leefstijl, want zij maken zich vaak zorgen over nieuwe buren en buurtbewoners. Hun woonwaardering hangt echter nauwelijks samen met het wonen tussen ‘gelijke mensen’. Een minder anoniem woonruimte- verdelingssysteem geeft bewoners een gevoel van controle. Dat gevoel kan de corporatie ook vergroten door het geven van uitgebreidere informatie en de keuze bij de bewoner te laten. Bij wijkvernieuwing blijkt leefstijltoewijzing een aanvullend instrument te zijn, na de daadwerkelijke renovatie en ingestelde leefregels. Voor de woonwaardering is de kritieke grens van schoon, heel en veilig belangrijker dan of men past qua leefstijl.


Woningtoewijzing op basis van leefstijl levert slechts een bescheiden bijdrage aan een hogere woonwaardering door bewoners. Het meenemen van leefstijlen van bewoners blijkt vooral een aanvullend instrument. Dat is de eindconclusie van het rapport: Soort bij soort. Leefstijlen in woonruimteverdeling en beheer, op basis van onderzoek dat is uitgevoerd door Wenda Doff en André Ouwehand van het Onderzoeksinstituut OTB (TU Delft).

Ondanks de bescheiden effecten van het werken met leefstijlen, hebben bewoners een groot vertrouwen in woonruimteverdeling op basis van leefstijl. Het geeft aan dat bewoners zich zorgen maken over wie hun nieuwe buren en buurtbewoners worden. Een minder anoniem systeem dat let op leefstijlen van oude en nieuwe bewoners, geeft zowel de corporatie als bewoner een gevoel van controle.

Woningcorporaties worstelen regelmatig met de verschillende levenswijzen van hun bewoners. Heterogeniteit en ‘botsende leefstijlen’ leiden vaak tot overlast, onvrede en spanningen, zo is de veronderstelling. Omdat woningcorporaties als verhuurder verplicht zijn hun huurders ‘ongestoord woongenot’ te bieden, grijpen zij in met leefregels en handhaving, maar proberen ze ook een grotere homogeniteit in leefstijl van huurders in een specifiek portiek of complex te bereiken: ‘Soort bij soort’. In de afgelopen jaren zijn er diverse initiatieven ontwikkeld waarbij leefstijl een rol speelt in de woningtoewijzing. Er wordt verondersteld dat buren met dezelfde leefstijl minder onderlinge problemen ervaren en dus prettiger wonen. In twee intensieve casestudy’s – het POL-model (woningcorporatie Woonbron) in Dordrecht en EigenStijl Wonen (woningcorporatie Vestia) in de Zoetermeerse wijk Palenstein – is onderzocht of dat zo is.

Uit het onderzoek blijkt dat de toegenomen woonwaardering vooral voortvloeit uit verbetering van de woning en het wooncomplex en door intensivering van het sociaal beheer. De bijdrage van woningtoewijzing op basis van leefstijl is bescheiden. Vooral in Dordrecht draagt een passende leefstijl bij aan een iets hogere woonwaardering. Het onderzoek bevestigt hiernaast een aantal uitgangspunten van de leefstijltoepassing. Bewoners met verschillende leefstijlen hebben verschillende voorkeuren en verwachtingen ten aanzien van de woonomgeving en het samenleven in de buurt. Hiermee kan in het beleid rekening worden gehouden. Vraag is dan wel of je kiest voor een systeem waarin bewoners zelf een keuze maken ten aanzien van woningen die passen bij hun leefstijl of dat de woningcorporatie dit doet.

Uit het onderzoek blijkt dat een behoorlijk aantal bewoners niet-passend woont qua leefstijl. Dat geldt ook voor bewoners die er zijn komen wonen nadat de woningcorporatie woningen verdeelde op basis van leefstijl. Leefstijlen lijken in de praktijk te kunnen veranderen in de tijd. Dit vraagt om nader onderzoek. Ook pleit dit voor een dynamisch systeem waarin een rekening wordt gehouden met de mogelijkheid dat een leefstijl verandert in de loop der tijd.

  • Soort bij soort. Leefstijlen in woonruimteverdeling en beheer, Den Haag/Delft: Platform Corpovenista. Auteurs: Wenda Doff André Ouwehand, Onderzoeksinstituut OTB, Technische Universiteit Delft