banier wijkengids 2

2.2 De wijkaanpak


Kern wijkaanpak

  • Probleemcumulatie: samenhangende aanpak van complexe en gestapelde wijkproblematiek
  • Met partners, voor de duur van 10 jaar
  • Doel: voor 40 wijken in 18 steden de achterstand terugbrengen naar het stedelijke gemiddelde

Deze wijken zijn bekend geworden als Vogelaarwijken. Officiële term: aandachtswijken. Oorspronkelijke basis op 5 pijlers: Wonen, Leren, Werken, Veiligheid en Integratie. Toegevoegd zijn de pijlers Gezondheid en Sport en Cultuur. Amersfoort is wegens succes inmiddels van de 40 wijkenlijst af.


Multi-level governance
: er is op meerdere beleidsniveaus sprake van een collectieve verantwoordelijkheid. Een partnerschap tussen Rijk en steden waarbij het Rijk faciliteert, kaders stelt en mogelijkheden schept. Uiteindelijk gaan de steden zelf over hun eigen beleid.

Corporaties: er is een levendige discussie gaande over de rol en het daarbij horende takenpakket van de moderne corporatie. Elementen in deze discussie zijn: europese regelgeving, het uitsluitend werkzaam zijn voor de doelgroep, de financiële crisis, discussies over te hoge salarissen van corporatiebestuurders, aangaan van (onrendabele) investeringen in leefbaarheid en maatschappelijk onroerend goed.


Multi-Level governance
Op Rijksniveau is door de jaren heen voortdurend gezocht naar andere manieren om gebieden met prangende maatschappelijke problemen te verbeteren. De rol van het Rijk om gebieden met prangende maatschappelijke problemen te verbeteren is door de jaren heen veranderd. Van directe beleidsturing, naar financieel aanjagen, naar ondersteuning door kennis en kunde. Dit partnerschap tussen rijk en steden bestaat naast de normale relatie tussen rijk en steden, multi-level governance: er is op meerdere beleidsniveaus sprake van een collectieve verantwoordelijkheid.   

Rol corporatie
Er is een levendige discussie gaande over de rol en het daarbij horende takenpakket van de moderne corporatie. Mensen zijn wantrouwend komen te staan ten opzichte van instituten. Deze discussies worden op meerdere thema’s tegelijk gevoerd. We hebben te maken met Europese regelgeving, het uitsluitend werkzaam zijn voor de doelgroep, de  financiële crisis die ons allemaal raakt, discussies over te hoge salarissen van corporatiebestuurders, het al of niet doen van (onrendabele) investeringen op leefbaarheid en maatsschappelijk onroerend goed.

      REGEERAKKOORD 2012

  • Woningbouwcorporaties moeten weer dienstbaar worden aan het publiek belang in hun werkgebied. Hun taak brengen we terug tot het bouwen, verhuren en beheren van sociale huurwoningen en het daaraan ondergeschikte direct verbonden maatschappelijke vastgoed. Corporaties komen onder directe aansturing van gemeenten. Gemeenten met meer dan honderdduizend inwoners krijgen extra bevoegdheden. De schaal van een woningbouwcorporatie moet in overeenstemming zijn met de schaal van de regionale woningmarkt en met de maatschappelijke kerntaak. De extra huuropbrengsten van corporaties die het gevolg zijn van de maatregelen in de huursector worden via een heffing afgeroomd. De beloning van bestuurders van woningbouwcorporaties wordt versneld aangepast op basis van de nieuwe wet normering topinkomens.

Wat de uitkomsten van die discussie zullen zijn en wat de nieuwe regeling ook zal voorschrijven: de corporaties zullen zich moeten oriënteren op veranderende omstandigheden en hun nieuwe positie daarin moeten bepalen. Er zijn daarin vier typen te onderscheiden die zich karakteriseren door focus op financieel rendement of maatschappelijk rendement en vastgoed of mensen. Alle corporaties hebben kenmerken van de vier typen, maar het hoofddoel van een corporatie zal zich focussen op één van deze vier typen (zie figuur uit presentatie René Scherpenisse in de verwijzingen).

Naast de vraag wie je bent en voor wie je er bent is het ook belangrijk goed te definiëren waarvoor je bent. ‘Een goede diagnose is een voorwaarde voor goede behandeling’, aldus Scherpenisse. Er zijn genoeg cijfers over buurt en wijken, maar vaak komen deze allemaal uit de systeemwereld. Juist het betrekken van informatie uit verschillende systemen, zoals de leefwereld, is erg belangrijk.
Bijvoorbeeld via de Achter de Voordeur-aanpak of keukentafelgesprekken. Scherpenisse illustreert dit aan de hand van theorie-U (verandertheorie). Theorie U is een zoektocht naar een aanpak voor de problemen in de huidige globale samenleving door op een andere manier naar de wereld te kijken en te leren van de toekomst zoals deze zich aan ons openbaart3. Belangrijk is volgens Scherpenisse dat de corporaties weer dicht bij de bewoners komen te staan en van de bewoners zijn.

Rol gemeente
De rol van de gemeente ten opzichte van de lokale corporatie gaat ook veranderen, er wordt een meer leidende, sturende rol gevraagd. Dat is niet alleen in het regeerakkoord opgenomen, maar afnemende investeringsmogelijkheden vragen om scherpere keuzes over waar wel of niet te investeringen en de omvang daarvan. Soms is er spanning tussen het individuele belang van bewoners en anderzijds de stedelijke belangen. Om de gemeente meer inzicht te laten verkrijgen zal  in overleg met de bewoners en andere betrokken partijen een wijkactieplan of een woonvisie worden opgesteld. Gebieden met leefbaarheidproblemen zoals de aandachtswijken of gebieden met een sterke bevolkingsdaling vragen om een andere aanpak dan gebieden waar volstaan kan worden met investeringen in bestaand bezit, zonder sloop en nieuwbouw.

Rol bewoners
Door een meer gezamenlijke aanpak met meer inbreng door bewoners optrekken komen er ook nieuwe alternatieve oplossingen en werkwijzen aan bod. Burgerkracht en gezamenlijk investeren in bijvoorbeeld wijkondernemingen kunnen oplossingen zijn waar gemeenten en corporatie misschien niet direct zelf aan denken. En daar horen ook alternatieve (financierings)partners bij zoals bijvoorbeeld pensioenfondsen in Katendrecht

De projectleiders zijn ondermeer tot de volgende conclusies gekomen:

  • Gemeenten moeten meer inzicht verkrijgen in de bij de corporatie beschikbare middelen
  • Afspraken op beleidsniveau  worden op uitvoeringsniveau vaak solistisch uitgevoerd: dat vraagt om nieuwe werkwijzen en nieuwe oplossingen
  • Elders worden goede ervaringen opgedaan om voor bepaalde gebieden een gezamenlijke investeringsbegroting op te stellen

 

  • Presentatie René Scherpenisse
    Website
  • Artikel Maurice Cramers/Jos van der Lans
    PDF