banier wijkengids 2

16. Lessen uit de Werkateliers

De werkateliers wijkaanpak (gegeven in Rotterdam, Den Haag, Den Helder, Alkmaar, Almere, Roosendaal, Schiedam, Vlaardingen, Delft en Roermond) werden ingericht rondom een opgave in een wijk of in de organisatie. Opgaven rondom burgerparticipatie, wijkeconomie en economisch denken stonden daarbij centraal. Doel was om afspraken te maken over bijdragen van ondernemers, bewoners, vrijwilligers, gemeente, woningcorporaties, welzijn maar ook banken, UWV en KvK bij het oplossen en nader specificeren van problemen en kansen in een wijk of (krimp)gebied.

Uit de ateliers blijkt: 1) dat er nog steeds veel projecten naast elkaar lopen 2) dat gezamenlijk leren over economisch denken zeer belangrijk is voor alle partijen in de wijk en 3) dat het betrekken van partijen bij de opgaven van de wijk, van groot belang is om goede samenwerking en een effectieve aanpak vorm te geven.

De werkateliers leiden door verschillende werkvormen, gastsprekers en ervaring van trainers uit de praktijk tot inspiratie en leiden ook op langere termijn tot duurzame afspraken tussen partijen.


In 2012-2013 zijn er 10 werkateliers gegeven in gemeenten die een specifieke vraag hadden, waar de kennis uit de Wijkengids, een gastspreker en twee trainers (waarvan één uit de praktijk) mee aan de slag gingen. De rode lijnen uit deze werkateliers, staan hieronder beschreven.

Wat valt ons op terugkijkend op de werkateliers? (onderstaande rode lijnen zijn bepaald met de trainers gezamenlijk bij de afsluitende bijeenkomst op 19 maart 2013) en door evaluatiegesprekken met de gemeenten. Deze observaties zijn alleen van toepassing op de ervaringen in deze gemeenten, niet breder dan dat.

  1. We constateerden een blijvende hoeveelheid naast elkaar staande en vergelijkbare projecten in de gemeenten waar de werkateliers zijn gegeven. Bij alle gegeven werkateliers bleek, omdat zoveel verschillende partijen bij elkaar zaten, dat velen van hen met dezelfde projecten en/of ideeën bezig waren of vergelijkbare initiatieven hadden ontplooid zonder dit van elkaar te weten. De trainers hebben zoveel mogelijk geprobeerd partijen te bewegen om afspraken  met elkaar te laten maken over het indammen van de projectencarrousel en hebben hen daarvoor instrumenten uit de Wijkengids aangereikt.
  2. In het elkaar leren kennen, vinden en verbinden van de partijen lag een grote rol voor de trainers tijdens de werkateliers. De trainers ervoeren hun rol tijdens deze twee werkateliers met name ook als  ‘verbinder’ tussen de aanwezige partijen. Uiteraard hadden zij door hun voorbereiding en ervaring op het thema en door de Wijkengids ook inhoudelijke kennis toe te voegen, maar hun rol was ook zeker om de knelpunten boven te halen, om de partijen naar elkaar te laten luisteren en om met elkaar tot nieuwe inzichten te komen over de samenwerking. De trainers ervoeren dit als een zeer dankbare rol en één waarbij zij het gevoel hadden verschil te kunnen maken.Er is behoefte aan de verbinding tussen een reguliere aanpak en andere onconventionele partners zoals bijvoorbeeld ondernemers
  3. In de werkateliers waren de ‘conventionele’ partners zoals gemeente, woningcorporatie en welzijn blij verrast met de motivatie en betrokkenheid die andere ‘onconventionele’ partijen lieten zien. Ondernemers, vrijwilligers, bewoners, maar ook de Provincie, KvK, UWV toonden zich geïnteresseerd in het welzijn van de mensen in de wijk. Dit creëerde een zeer positieve sfeer, waar iedereen energie van kreeg. Er is duidelijk behoefte aan verschillende samenwerkingsverbanden met alle mogelijke betrokken partners. Het huidige kabinet zet in op een andere verhouding tussen de overheid, het maatschappelijk veld en bewoners. De werkateliers hebben ons inziens bijgedragen aan het leggen van verbindingen tussen deze verschillende partijen.
  4. We constateren, in de aanloop naar de decentralisaties, dat de kanteling van de organisatie richting een integrale manier van werken nog verder vorm zou moeten krijgenDe lessen uit de wijkenaanpak (qua denk- en handelwijze) kunnen een positief verschil maken in de wijze waarop de decentralisaties (transities Jeugdzorg, AWBZ en passend onderwijs) worden ingevuld. Tijdens de werkateliers is dit meerdere keren benadrukt; vind niet zelf het wiel opnieuw uit, kijk wat er al is! De lessen uit de Achter de Voordeuraanpak, maar ook de inzichten en best practices  op het gebied van burgerparticipatie, kunnen richtinggevend worden ingezet bij de opgaven rond de decentralisaties. De interne gemeentelijke organisatie zal zich zal moeten (in)richten naar de leefwereld van de samenleving (zie b.v Arnhem en Eindhoven). Voor deze kanteling hebben de werkateliers in een aantal gevallen inspiratie geboden (via het presenteren van een good practice).
  5. Nog steeds lijken leefwereld en systeemwereld los van elkaar te staan, zo constateerden we regelmatig. Het is van belang om de leefwereld terug te brengen in het denken van instanties. Vaak merkten we tijdens gesprekken in de werkateliers, dat de leefwereld en de systeemwereld nog steeds ver uit elkaar liggen. Het is van groot belang om instanties meer te laten denken vanuit de concrete gezichtspunten van de bewoner en de leefwereld van de wijk.
  6. Er bleek veel enthousiasme om afspraken te maken bij alle aanwezige deelnemers (van ondernemers, tot corporaties tijdens de werkateliers, maar doorpakken en opvolging na afloop was in sommige gevallen lastig. Zoals ook eerder besproken, kan een werkatelier een goed vuurtje zijn om partijen bij elkaar te brengen rondom gezamenlijke doelen, om daar afspraken met elkaar over te maken en een gevoel van commitment te creëren. Dit is in een aantal gevallen ook echt gelukt. Echter, hangt de opvolging voor een belangrijk deel af van individuele personen.
  7. Voor burgerinitiatieven en ondernemersinitiatieven blijven gemeenten zoeken naar de juiste manier om die te ondersteunen. Met name bij burgerinitiatieven en ondernemersinitiatieven, weten gemeenten en corporaties nog niet altijd goed wat ze moeten doen. Hoe kunnen ze het faciliteren? wat wel wat niet? Wat zijn de risico’s? Ook hier konden vanuit de Wijkengids en door recente publiaties door de trainers handvatten worden geboden en achtergrondinformatie worden aangereikt.
  8. ‘Wijkgericht werken’ nog wel actueel, wijkenaanpak niet meer. Tijdens de werkateliers bleek dat de term ‘wijkenaanpak’ niet meer goed ligt De ervaring van de trainers is dat zowel op terrein van decentralisaties als de nieuwe overheid vooral andere ambtenaren aan zet zijn dan de ambtenaren die toonaangevend zijn bij de wijkenaanpak. In dit verslag heeft Platform31 toch aandacht besteed aan deze observatie, omdat deze aanknopingspunten kan bieden voor een nadere positionering van de wijkenaanpak op landelijk en lokaal niveau.