banier wijkengids 2

13.8 Kleinschalige ingrepen werken preventief


Kleinschalige ingrepen werken preventief

Problemen doen zich niet alleen voor in de aandachtswijken. Ook zonder de noodzaak van een intensieve aanpak is het belangrijk aandacht te houden voor de sociale en fysieke staat van wijken. Afname van de leefbaarheid is een langzaam proces dat in een vroeg stadium nog relatief eenvoudig te keren is. Voldoende onderhoud aan woningen en de openbare ruimte zijn een basisvoorwaarde. Met kleinschalige maatregelen en flexibele ingrepen worden wijken toekomstbestendig.


In de 40 aandachtswijken zijn omvangrijke, intensieve maatregelen ingezet om complexe problematiek aan te pakken. Niet in alle wijken is echter sprake van dergelijke problemen, terwijl de leefbaarheid er toch onder druk komt te staan. Onderzoek laat zien dat verval van wijken een langzaam proces is dat echter op een gegeven moment moeilijk meer te keren valt. De wijkenaanpak in Nederland richt zich specifieke op deze situaties, wijken waar het dweilen met de kraan open is en alleen grootschalige investeringen verbetering kunnen brengen.
Ondertussen zijn er veel wijken waar de leefbaarheid langzaam achteruit gaat maar die nog geen grote achterstanden vertonen. Dit zijn bijvoorbeeld de wijken gebouwd in de jaren ’70 en ’80 waarvan er veel in de zogenaamde new towns staan. Na ruim 30 jaar zijn deze wijken toe aan een onderhoudsbeurt. De bevolkingssamenstelling is veranderd en de woningen en woonomgeving voldoen niet altijd meer aan de eisen van deze tijd. De gemiddelde woningwaarde gaat er gestaag achteruit.
Al dergelijke ontwikkelingen zijn te voorzien. Hierop past een antwoord van goed beheren, kijken en luisteren wat er gebeurt, preventief ingrijpen als dat nodig is en aanpassend meeontwikkelen. Hiermee wordt voorkomen dat de wijken afglijden en alleen met een grootschalige aanpak te helpen zijn. Dergelijke investeringen zijn bovendien kostbaar en in de nabije toekomst zullen er minder middelen beschikbaar zijn voor de financiering. Wat nodig is, is een kleinschalige, flexibele aanpak van overheden, private partijen en bewoners tezamen. Met haast chirurgische ingrepen wordt voorkomen dat problemen uit de hand lopen. Door een pleintje op te knappen, openbaar groen beter te beheren, nieuwe stratenprofielen aan te leggen, een verlaten winkelcentrum nieuw leven in te blazen en de gevels van woningen een ‘facelift’ te geven kan de leefbaarheid al sterk vooruit gaan.
Ook gerichte sociale maatregelen in wijken of buurten zijn nodig. Bewoners kunnen hier bovendien een belangrijke rol in spelen.

http://nicis.platform31.nl/content.jsp?objectid=302448

Voorbeeld:

De publicatie Nieuwe perspectieven voor publieke ruimten van Platform31/SEV bevestigd het belang van blijvende aandacht voor leefbaarheid en kleinschalige ingrepen in wijken. Verwaarlozing van de openbare ruime is vaak een van de eerste tekenen dat het met een buurt achteruit gaat. Het versterkt vervolgens een gevoel van verval, verwaarlozing en achterstand bij bewoners en op den duur ook andere mensen die de wijk aandoen. Dit maakt de weg vrij voor een opstapeling van problemen en concentratie van zwakke sociaal economische groepen. Een dergelijk proces hebben de naoorlogse aandachtswijken reeds laten zien en blijkt nu ook in de wijken van de jaren ’70 en ’80 te spelen.
 De afgelopen jaren is veel aandacht uitgegaan naar de 40 wijken en de centra van grote steden. Hierdoor komt de leefbaarheid van de ‘gewone’ wijken onder druk te staan. Het afnemen van budgetten voor herstructurering en wijkenaanpak bij de overheid en de gevolgen van de economische crisis versterken dit. De publicatie laat zien wat de kracht van kleinschalige ingrepen in deze situatie is. Dergelijke micro-transformaties hebben een grote impact op de beleving van bewoners en de uitstraling van een wijk.
Interventies kunnen plaats vinden langs verschillende lijnen:

  • Sociologisch: inzetten op gebruik, ontmoeting en uitwisseling
  • Stedenbouwkundig: de dragers van de openbare ruimte
  • Landschappelijk: parken, water en plantsoenen
  • Wijkeconomisch: bedrijven en winkels
  • Verkeerskundig: vervoer en verkeersstromen
  • Veiligheid: controle , toegankelijkheid en afsluiting
  • Beheer: onderhoud en toezicht

http://platform31.railscluster.nl/publicaties/perspectievenpubliekeruimten