banier wijkengids 2

13.1 Schoon, heel, veilig betrouwbare professionals


Schoon, heel, veilig betrouwbare professionals (instanties)

Bewoners zelf en de wijk als geheel kunnen pas zelfredzaam worden als is voldaan aan de basisvoorwaarden op het terrein van schoon, heel en veilig. Ook als er geen basaal vertrouwen bestaat in professionals (instanties) komt er van zelfredzaamheid weinig terecht. 


Daarnaast blijkt de mate van sociale samenhang bepalend voor de ervaren overlast in een buurt. In veel aandachtswijken is de sociale samenhang slecht. De neiging kan bestaan om direct in het verbeteren van deze sociale samenhang te gaan investeren. Dat is geen zinvolle strategie. Begin met schoon, heel, veilig en betrouwbare professionals.


Schoon, heel, veilig betrouwbare professionals (instanties) zijn een basisvoorwaarde
Bewoners zelf en de wijk als geheel kunnen pas zelfredzaam worden als aan de basisvoorwaarden op het terrein van schoon, heel en veilig is voldaan. Ook zonder een basaal vertrouwen in professionals (instanties) komt er van zelfredzaamheid weinig terecht. Uit het onderzoek blijkt daarnaast dat de mate van sociale samenhang bepalend is voor de ervaren overlast in een buurt. In veel aandachtswijken is de sociale samenhang slecht. De neiging kan bestaan om direct op het verbeteren van deze sociale samenhang te gaan investeren. Dat is geen zinvolle strategie. De geleerde les is dat de weg naar zelfredzame en vitale buurten en wijken langs vier stappen loopt en dat de ene stap doorlopen moet zijn voordat er resultaten geboekt kunnen worden in de volgende stap. De vier stappen zijn:
1 Schoon, heel, veilig betrouwbare professionals (instanties) = basisvoorwaarde
2.Sociale samenhang, publieke vertrouwdheid
3.Sociale controle, actieve bewonersinzet 
4. Zelfredzame buurten.

Zoals al gezegd, cruciaal voor vertrouwen van mensen in de overheid (gezag). Om op dit terrein vertrouwen te krijgen of te herwinnen is snel handelen, terugkoppelen, concreet zijn, mensen serieus nemen en eerlijk zijn de werkende factor. Dat blijkt niet alleen uit de tacit knowledge van projectleiders uit de wijkenaanpak, maar ook uit wetenschappelijk onderzoek. Uit het onderzoek Vertrouwen houden in de buurt blijkt nadrukkelijk dat bewoners zelf en de wijk als geheel niet zelfredzaam gaat worden als de basis niet op orde is. Bewoners zullen elkaar dan nog niet vaak aanspreken op onwenselijk gedrag, zich inzetten voor de buurt en verantwoordelijkheid nemen. Wat is dan de basisvoorwaarde? Schoon, heel veilig en betrouwbare professionals.

Reinout Kleinhans, een van de onderzoekers, formuleert het als volgt: “Zorg er altijd eerst voor dat de basale dienstverlening op orde is. Als je zelfs een voor burgers groot probleem als zwerfafval niet kunt oplossen, zal er weinig vertrouwen in de wijk zijn voor de oplossing van gecompliceerde problemen”.

Uit het onderzoek blijkt daarnaast dat de mate van sociale samenhang bepalend is voor de ervaren overlast in een buurt. In veel aandachtswijken is de sociale samenhang slecht. De neiging kan bestaan om direct op het verbeteren van deze sociale samenhang te gaan investeren. Dat is geen zinvolle strategie. De geleerde les is dat de weg naar zelfredzame en vitale buurten en wijken langs vier stappen loopt en dat de ene stap doorlopen moet zijn voordat er resultaten geboekt kunnen worden in de volgende stap:

  • Schoon, heel, veilig betrouwbare professionals (instanties) = basisvoorwaarde
  • Sociale samenhang, publieke vertrouwdheid
  • Sociale controle, actieve bewonersinzet
  • Zelfredzame buurten

In het onderzoek worden de volgende aanbevelingen gedaan:

  • Stimuleer gezamenlijke bewonersinitiatieven en activiteiten
  • Ondersteun de gangmakers, maar zet vooral in op de ‘tweede ring’
  • Intensiveer de aanpak van schoon, heel en veilig
  • Maak één of twee professionals tot boegbeeld
  • Creëer goede ontmoetingsplekken
  • Zet in op eigenaarschap van openbare ruimten
  • Monitor buurten veelzijdiger

Bepaalde sleutelfiguren blijken in dit proces een verschil te kunnen maken. Dit zijn ondernemende, zeer betrokken mensen die goed  luisteren, hun weg  kennen in de wijk en creatief omgaan met regels en maatregelen. Deze Best Persons zijn te vinden onder professionals, maar ook onder bewoners. Met hun empathie en bevlogenheid weten ze mensen in de wijk te bereiken en partijen te binden. Hierdoor kunnen ze in  complexe situaties iets in beweging zetten en bijzondere resultaten boeken. Best Persons zijn niet op te leiden, maar wel te ‘scouten’ en te stimuleren.

Best Persons en hun betekenis voor de Nederlandse achterstandswijk. Gabriel van den Brink, Merlijn van Hulst, Laurens de Graaf en Ton van der Pennen met medewerking van Eva Bosch en Dick de Ruijter. Boom/Lemma, Meppel, 2012
Vertrouwen in Burgers (WRR, 2012)