banier wijkengids 2

Wijkaanpak door de jaren heen

1. Vooraf
2. De wijkaanpak door de jaren heen

Reacties op SCP-rapport

“Het krachtwijkenbeleid had tussen 2008 en 2012 geen onderscheidend gunstig effect op sociale stijging, leefbaarheid en veiligheid in de aandachtswijken.” Dat meldde het persbericht bij het rapport Werk aan de wijk dat het SCP op 30 juli 2013 presenteerde.

Het rapport riep veel reacties op. Platform31 dook in de verschillende reacties en verwerkte ze in een Mattermap. Deze infographic brengt het debat over de wijkenaanpak in één oogopslag in beeld.

U vindt dit overzicht op de website van Mattermap.

1. Vooraf

Update E-boek Wijkengids

  • Nieuwe inzichten, ervaringen en lessen
  • Veel goede praktijkvoorbeelden
  • Alle onderdelen van het wijkgericht werken in één oogopslag op een rij
  • Co-creatie van 34 auteurs

Wijkengids: veel toepassingsmogelijkheden
Naast het voorkomen en aanpakken van achterstanden, ook in Krimpgebieden, kan de wijkengids bij uitstek gebruikt worden om de decentralisaties in het sociale domein vorm te geven. De wijkengids biedt ook succesvolle oplossingen om écht inhoud te geven aan andere verhoudingen tussen overheid, bewoners, het bedrijfsleven en instellingen.

"De wijkenaanpak is een uitstekend instrument om de decentralisatie zoals de overheid die voor ogen heeft daadwerkelijk gestalte te geven. De decentralisaties bieden de mogelijkheid om eindelijk te gaan tornen aan de enorme bureaucratische verkokering waarmee wij problemen aanpakken, waarbij we eerst problemen in stukjes knippen om er vervolgens over te gaan vergaderen. In de wijkenaanpak zijn de kiemen gezaaid om dat te veranderen; paradoxaal genoeg, zijn de achterstandswijken de laboratoria geworden van bestuurlijke en institutionele vernieuwing”

Jos van der Lans


In deze update van de Wijkengids en de bijbehorende vernieuwde waaier zijn nieuwe inzichten, ervaringen, lessen en onderzoeksresultaten opgenomen. Ook op basis van de inzichten van de Visitatiecommissie Wijkaanpak, is de wijkaanpak verbeterd. Na de succesvolle lancering van de wijkengids op 4 april 2012 door toenmalig minister Spies, is geïnventariseerd welke wensen en behoeften er waren voor de update van het E-boek Wijkengids. Naar aanleiding daarvan, is er in deze update veel aandacht voor in de praktijk bewezen aanpakken en interventies. De structuur van de wijkengids is ook aangepast. Alle thema’s van een wijkgerichte aanpak zijn uitgewerkt en de resultaten van de Experimenten Wijkaanpak zijn in deze thema’s verwerkt. Zo ziet u in één oogopslag hoe groot de reikwijdte van een wijkgerichte aanpak is en hoe alle onderdelen afzonderlijk, maar ook in combinatie met elkaar versterkend kunnen werken en écht het verschil kunnen maken. De thema’s (groen) zijn:

  • Achter de Voordeur en Vernieuwend welzijn  
  • Gezonde Wijk, groen, sport en cultuur
  • Ondernemend maatschappelijk initiatief   
  • Wijkveiligheid
  • Burgerschap
  • Demografische Ontwikkeling  

Voor het  ‘hoe’ is, op verzoek van de vele gebruikers van de Wijkengids, een ruim aanbod aan werkwijzen en oplossingen beschreven. Hoe kom je achter de voordeur? Hoe faciliteer je best persons? Hoe maak je samen met bewoners, het bedrijfsleven, maatschappelijke instellingen en bijvoorbeeld verzekeraars een ‘winning coalition’?  De beleidsmatige do’s en dont's van een buurt- en wijkgerichte aanpak zijn ook praktisch weergegeven langs de logische vragen (roze): Wat is er aan de hand? Wat ga je doen? Hoe organiseer je dat? Hoe blijf je op koers?.

In het oranje gedeelte van de Wijkengids, onder de noemer ‘Toepassing’ worden verschillende mogelijkheden besproken en gegeven.

  • Wetten van de Wijkaanpak: een aantal rode draden zijn voor de praktijk direct toegankelijk gemaakt.
  • Rotterdam Zuid: een verbijzondering op en van de wijkaanpak: Het Nationaal Programma Rotterdam Zuid is een twintigjarig programma van Rotterdamse partijen, waaronder scholen, gemeente, bedrijfsleven en het Rijk. Het doel is dat Rotterdam-Zuid in 2030 op het niveau komt van de vier grote Nederlandse steden.
  • Rem op de projectencarrousel: de lessen die zijn geleerd om een projectencarrousel te stoppen.
  • Lessen uit de werkateliers: een tiental gemeenten heeft vanuit het Rijk, de kennis van de wijkengids aangeboden gekregen. Onder leiding van een Platform 31 trainer en een praktijktrainer is samen met gemeenten en tal van andere lokale partijen in werkateliers gewerkt aan een lokale opgave om deze kennis toe te passen en te laten landen in een aanpak. Wat heeft deze werkvorm ons geleerd en wat is er in de werkateliers aan de orde gekomen?   

De wijkaanpak heeft de afgelopen jaren een grote vlucht genomen. Als een op zichzelf staande aanpak om complexe en gestapelde problematiek aan te pakken, heeft de wijkaanpak inmiddels positie verworven. Maar ook van het concept wijkaanpak: een manier van denken, werken en handelen, wordt steeds vaker gebruik gemaakt. Deze wijkgerichte benadering is op veel meer opgaven en domeinen toe te passen dan aandachtswijken alleen. Bij Krimp gebeurt het al. In het sociale domein worden de eerste stappen gezet. In het vervolg E-boek Achter de Voordeur zijn de toepassingsmogelijkheden overtuigend uiteengezet. Financieel (MKBA) en kwalitatief maken de praktijkvoorbeelden van deze frontlijnaanpak duidelijk dat gezinnen bij deze aanpak zijn gebaat, ook die gezinnen waar de problemen hen en de samenleving nog niet boven het hoofd zijn gegroeid.
Ook als het gaat om participatie, burgerschap en zelfredzaamheid hoef je geen aandachtswijk in je gemeente te hebben om met de wijkengids je voordeel te doen. Eén op één zijn de lessen, ervaringen en praktijkvoorbeelden te gebruiken door alle gemeenten. Voor het versterken van de wijkeconomie, het gezonder en veiliger maken van buurten geldt hetzelfde. De successen die met de Gezonde Wijk zijn geboekt zijn inspirerend en smaken naar meer. Kortom: toepassingsmogelijkheden te over.

Écht inhoud mogen en kunnen geven aan andere verhoudingen tussen overheid, bewoners, het bedrijfsleven en instellingen en daardoor betere resultaten boeken, is wat veel mensen in de wijkaanpak inspireert.

Het Rijk, ministerie van BZK, directie Woon- en Leefomgeving en Platform 31, die in opdracht van en samen met het ministerie deze wijkengids heeft samengesteld, hopen en wensen dat de wijkengids de geest verrijkt en de uitvoering versterkt.