Koplopersgroep programma wooncoöperatie van start

Doe het zelf, doe het samen is sinds twee jaar de slogan van de Praxis. Het staat ook symbool voor de beweging die schuil gaat onder termen als burgerkracht, de participatiesamenleving, civil economy of doe-democratie. Burgers nemen het heft in eigen handen en ontfermen zich over terreinen als zorg, welzijn, buurtbeheer, energie, werk en onderwijs waar vroeger uitsluitend professionals heersten. Maatschappelijke betrokkenheid, eigenbelang en economische waarde gaan daarbij hand in hand. Veel initiatieven ontwikkelen zich daarom als coöperatie, een bedrijf georganiseerd als vereniging met een specifiek doel.

Kennis en praktijk voor wooncoöperaties

Ook op het domein van wonen is deze trend zichtbaar. Het bouwen van je eigen huis is de afgelopen jaren een gevestigde optie geworden, ook steeds meer in collectief verband. De volgende stap is het helemaal overnemen van het beheer en de exploitatie van een gebouw. Dit kan in een wooncoöperatie. In veel landen is kopen of huren in coöperatief verband volstrekt normaal. Platform31 heeft eerder de mogelijkheden van dit model voor Nederland onderzocht. Nadat senator Adri Duivesteijn bij het debat over het woonakkoord in de Eerste Kamer eind 2013 een uitwerking van de wooncoöperatie bij minister Blok had bedongen, was het tijd voor de volgende stap. In de zomer van 2014 is Platform31 gestart met het programma Nieuwe kansen voor de Wooncoöperatie. Doel is om de ontwikkeling van het wooncoöperatiemodel in Nederland te stimuleren met enerzijds kennis en anderzijds praktijkprojecten.

De afgelopen maanden is gebleken dat het idee van de wooncoöperatie aanslaat in Nederland. In een tijd dat woningcorporaties onder druk staan, toegang tot hypotheken lastiger is geworden en de particuliere sector klein blijft, zoeken veel partijen naar een alternatief. Dit zijn zowel burgers die als huurder of koper meer keuzes willen, als instituties die behoeften signaleren en daar graag op aansluiten. Recent heeft minister Blok een specifieke vorm van de wooncoöperatie als wetsvoorstel aan de Tweede Kamer voorgelegd. Dit moet huurders van woningcorporaties de mogelijkheid geven om hun woning tegen een aantrekkelijke regeling over te nemen als deze ondergebracht wordt in een coöperatie. Platform31 constateert echter dat het model vooral aantrekkingskracht heeft vanwege het collectieve eigendom. Hierbij treedt de coöperatie op als een kleine, besloten verhuurorganisatie, precies zoals in Duitsland veel voorkomt.

Koplopers melden zich

Om dit model ook in Nederland handen en voeten te geven, riep Platform31 in juni nieuwe initiatieven op zich aan te melden voor een koplopersgroep. Uiteindelijk hebben 21 concrete projecten hier gehoor aan gegeven. De meeste aanmeldingen komen van burgercollectieven. Opvallend is dat ook een aantal woningcorporaties het voortouw heeft genomen en enkele ondernemers de wooncoöperatie als interessant nieuw businessmodel zien. Het behouden of scheppen van betaalbare huisvesting vormt de belangrijkste drijfveer bij alle projecten. Daarnaast is er vaak een gemeenschappelijk karakter waar het coöperatiemodel goed op aansluit. Vrijwel altijd betreft het een vorm van huur in collectief verband, soms in combinatie met koop. Het gaat daarbij overwegend om bestaande woningen, maar een aantal initiatieven draaien specifiek om nieuwbouw of ingrijpende verbouwing.

Ten slotte is de locatie bijzonder. Op een paar aanmeldingen na, betreft het projecten in grote steden. Met name de Randstad, en in het bijzonder de regio Amsterdam-Almere, is goed vertegenwoordigd. De stelling van Aedes, dat de wooncoöperatie vooral geschikt is voor toepassing in kleine kernen, lijkt daarmee vooralsnog niet op te gaan.

Een van de aanmelders: VVE Oosterpark, Assen

Uit de 21 aanmeldingen bij Platform31 zijn voorlopig 14 koplopers gekozen voor deelname aan een Community of Practice. Daarbij is gelet op het type wooncoöperatie, de fase van het initiatief, draagvlak en diversiteit. Zo omvat de koplopersgroep verschillende projecten die een voorbeeld kunnen zijn voor vergelijkbare initiatieven in Nederland.


Meer informatie

Voelt u zich aangesproken door dit verhaal? Voor het programma is Platform31 nog op zoek naar kennispartners die al veel ervaring en expertise hebben op dit thema en de koplopers hiermee verder op weg kunnen helpen.

Ook willen we graag een aantal grote institutionele spelers bij elkaar brengen die de wooncoöperatie boven het niveau van lokale projecten kunnen uittillen. Platform31 denkt daarbij aan gemeenten, woningcorporaties, projectontwikkelaars, banken en investeerders.

Een aantal heeft zich reeds gemeld. Wie volgt?

Contactpersonen:




Experts wooncoöperatie

De ontwikkeling van een wooncoöperatie vergt kennis en vaardigheden waarbij professionele ondersteuning vrijwel altijd gewenst en noodzakelijk is. Daarnaast zijn wooncoöperaties binnen het bestaande woonstelsel in Nederland een dusdanig nieuw fenomeen dat er nog veel uitgezocht en ontwikkeld moet worden. Om wooninitiatieven en woningcorporaties te helpen een expert in de hand te nemen, maakte Platform31 een selectie.

Vijfstappenplan

Platform31 en Aedes ontwikkelden speciaal voor corporaties het vijfstappenplan voor woningcorporaties.