Beschikbaarheid (tijdelijke) locaties

De vraag naar klein wonen neemt een vlucht. Of het nu gaat om tiny houses – kleine vrijstaande huisjes, al dan niet door bewoners zelf ontworpen – of micro-appartementen, in trek in hartje centrum van de populairste steden in Nederland. Naar verwachting blijft deze vraag ook in de aankomende decennia bestaan. Immers, het aantal eenpersoonshuishoudens blijft voorlopig stijgen, de populariteit van de stad zal nog wel even aanhouden en ook de interesse in duurzaamheid neemt toe. Eén van de aspecten die we onderzoeken gaat over de eisen die we stellen aan (tijdelijke) locaties voor klein wonen. Het blijkt namelijk dat de beschikbaarheid van locaties één van de uitdagingen is die relevant is.

Benutten van tijdelijke locaties kansrijk

Tijdens een sessie op 19 april met zo’n 15 experts blijkt dat het tijdelijke benutten van locaties voor klein wonen kansrijk is. Het voorziet in woonwensen en kan antwoord geven op een huisvestingsopgave. Maar het kan ook bijdragen aan placemaking: door ergens tijdelijk woningen te plaatsen, kan een locatie aantrekkelijk worden. Dit stelt wel eisen aan de woningen: ze moeten verplaatsbaar zijn en ideaal gezien ook flexibel. Aandachtspunt is dat de woningen kwaliteit hebben. Dit vraagt af en toe wat creativiteit: kwaliteit laat zich namelijk niet in hele korte tijd terug verdienen. Dus is een businesscase nodig van een aantal jaar. Dat vraagt soms creativiteit en lef: een woning kan na een paar jaar bijvoorbeeld naar een andere locatie worden verplaatst om zo de businesscase haalbaar te maken. Hobbels op het gebied van huurrecht en tijdelijke vergunningen zijn grotendeels op te lossen. Maar alleen door ervoor te gaan, kunnen we én bijdragen aan een huisvestingsvraag én lege plekken in de stad zinvol benutten.

Waarborgen van tijdelijkheid

Tijdelijkheid brengt ook nog een aantal andere aandachtspunten met zich mee. Gemeenten en corporaties vinden het lastig te leven met de onzekerheid of mensen die ergens een woning huren na een bepaalde tijd wel weggaan. Inmiddels zijn er vanuit de Wet doorstroming huurmarkt 2015 (maximaal 2 jaar), ruimtelijke ordeningsrecht (10 jaar) en Woningwet (15 jaar) instrumenten om de tijdelijkheid te waarborgen. Huurbescherming is nog steeds ingewikkeld, maar hebben de millenials hieraan wel behoefte? Er is zeker een groep mensen die een tussentijdse verplaatsing van hun woning helemaal geen probleem vindt (mits uiteraard locatiekwaliteiten vergelijkbaar zijn). Een dergelijke aanpak kan ook interessant zijn vanuit placemaking. Een braakliggend terrein wat op termijn ‘permanent’ ontwikkeld moet worden, kan nu alvast een aantrekkelijk imago opbouwen.

Twee voorbeelden van klein wonen op tijdelijke locaties

  • Almere, Bouwexpo – tijdelijk voor 2 jaar

In de Bouwexpo Tiny Housing in Almere (www.bouwexpo-tinyhousing.nl) is een prijsvraag uitgeschreven voor kleine woningen. Een van de drie categorieën bij deze prijsvraag was tijdelijke tiny houses voor twee jaar. In de praktijk blijkt dat initiatiefnemers het in twee jaar niet rendabel kunnen maken. Hiervoor is bij de meeste initiatiefnemers ten minste tien jaar nodig, met de mogelijkheid om vijf jaar te verlengen. Dit hoeft overigens niet altijd op dezelfde locatie te zijn: de meeste tiny houses zijn relatief makkelijk verplaatsbaar. Als er na een aantal jaar garantie is op een andere locatie, biedt dit ook perspectief. Vanuit andere motieven als een huisvestingsopgave of kansen om een tijdelijk oningevulde locatie te benutten voor de gemeente kan een reden zijn om het wel te doen.

  • Leiden, Grondabonnement – tijdelijk minimaal 20 jaar

In Leiden heeft de gemeente een grondabonnement afgesloten voor 150 woonmodules met afnemende corporaties. Jurrian Knijtijzer (oprichter en directeur van Finch Buildings) is de initiatiefnemer hiervoor en heeft een voorstel ontwikkeld voor een grondabonnement. Met een gemeente of een regio wordt een afspraak gemaakt dat er voor – bijvoorbeeld – minimaal 20 jaar verschillende locaties opeenvolgend beschikbaar zijn. De precieze locaties hoeven nog niet bekend te zijn. Binnen de afgesproken periode zijn er maximaal drie verplaatsingen naar andere locaties. o’n lange termijn afspraak is voor veel gemeenten nog even wennen. Aan de andere kant gebeurt het op andere manieren al wel (erfpacht).
Finch Building heeft een modulair en verplaatsbaar bouwsysteem ontwikkeld dat ook milieuvriendelijk is. De modules zijn eenvoudig te koppelen waardoor er meerdere functies en doelgroepen gehuisvest kunnen worden.

Meer lezen

Knelpunten en kansen van tijdelijk klein wonen

Kleine mobiele of demontabele woonmodules bieden ook kansen voor tijdelijke benutting van locaties. Op die manier kan op flexibele basis structureel extra woningaanbod worden gerealiseerd. Het tijdelijk benutten van locaties met ‘tiny houses’ is echter nog geen gemeengoed. Dat betekent dat beleid en regelgeving nog geen pasklare antwoorden geven. Niettemin worden de eerste oplossingsrichtingen verkend.

Klein wonen

In deze notitie leest u over de nieuwe mogelijkheden voor tijdelijke woningverhuur. We zetten de belangrijkste conclusies en inzichten die we tijdens de leerkring ‘Werken met tijdelijke huurcontracten’ hebben opgedaan op een rij.