Contact

Maarten Hoorn

Maarten Hoorn

Projectleider

06 1015 6708

06 57 94 22 83

Lytse Hûskes Strjitte

Welkom in het eerste tiny house straatje van Nederland!

Maandag 12 juni vond in het Friese Hurdegaryp de opening van het eerste permanente tiny house straatje van Nederland plaats. Rond 13:00 uur werd door Marianne Thieme, fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren en Jeroen Gebben, burgemeester van de gemeente Tytsjerksteradiel het fictieve straatnaambord onthuld: ‘Lytse Hûskes Strjitte’. Vol trots vertelden de betrokkenen vanuit de gemeente, de bank en de ontwikkelaar en de initiatiefnemer vervolgens uitgebreid over de huisjes en hoe het tot dit resultaat in het midden van het dorp heeft kunnen komen. De opkomst van de middag is enorm. Het moge duidelijk zijn dat het onderwerp Klein Wonen leeft!

Compact, duurzaam én betaalbaar wonen

Het initiatief is lokaal geworteld. Gerard Dijkstra, geboren en getogen in Hurdegaryp, raakte geïnspireerd door de Tiny House Movement uit de VS die ten tijde van de crisis in opkomst raakte. “Compact, duurzaam én betaalbaar wonen!” Toen hij op kamers in Zeist woonde, kwam hij in contact met ontwerper Auke de Vor die hem inspireerde met de Tiny House Movement. Met elkaar hebben ze een plan ontwikkeld en uitgewerkt. Ze kwamen uit bij Rob Besemer, directeur van Mill Panel – fabrikant van deurpanelen. Samen met Rob hebben ze Mill Home opgericht en bouwen ze modulaire Smart Tiny Houses van 30 m2. In het weekend van 10 en 11 juni 2017 was het grote moment daar… Mill Home plaatste de woning van Gerard en vier andere tiny houses aan het ‘Lytse Hûskes Strjitte’ in Hurdegaryp, gemeente Tytsjerksteradiel.

Bouwen voor de toekomst

Tytsjerksteradiel is een gemeente die met bevolkingskrimp te maken heeft. Hurdegaryp is met bijna 5.000 inwoners de tweede kern van Tytsjerksteradiel. Dit aantal bleef de afgelopen perioden redelijk stabiel mede dankzij de forenzenstatus ten opzichte van Leeuwarden en goede voorzieningen in het dorp zelf. Belangrijke vraag die je je als krimpgemeente moet stellen: voor wie bouwen we en wat bouwen we? Het meest voorkomende woningtype in Tytsjerksteradiel is een ruime vrijstaande woning. In het licht van de demografische trends zijn tiny houses wellicht een interessante aanvulling op de bestaande voorraad. Huidige starters op de woningmarkt zijn millennials – veel meer geïnteresseerd in beleving en in betekenis dan in bezit. Een tiny house met lage woonlasten maakt instappen op de woningmarkt ook voor hen mogelijk en aantrekkelijk. Maar ook voor alleenstaande ouderen kunnen tiny houses interessant zijn. En, tiny houses zijn relatief gemakkelijk te verplaatsen. Dat is handig en duurzaam, zeker in een context van krimp.

Gekanteld werken

Dat het initiatief in Hurdegaryp ook echt van de grond kon komen, heeft alles te maken gehad met de houding en medewerking van de gemeente Tytsjerksteradiel. “Wij willen de beste overheid zijn die een burger zich kan wensen,” zegt Willem Bil, beleidsmedewerker Volkshuisvesting en Wonen. Daarbij hoort ook een dienstbare houding naar initiatieven vanuit de samenleving.

De werkwijze van de gemeente gaat uit van Gekanteld Werken. “Het kantelpunt is bereikt als de beleidsambtenaar begrijpt dat hij of zij beleid maakt voor de burgers en de samenleving.” Echt luisteren dus. De gemeente schrijft niet voor, maar trekt samen op met inwoners, bedrijven en ondernemers. Daarbij heeft de gemeente een faciliterende rol, want alleen zij kan het gehele speelveld overzien. Belangrijke aandachtspunten waren beleid, duurzaamheid en de wensen en behoeften van de lokale bevolking.

Eerst als pilot

Het project is opgezet als pilotproject. Wanneer er sprake is van overlast (“Misschien zijn die tiny house bewoners wel hele vreemde types…”) kan de gemeente de grond binnen vijf jaar terugvorderen. De gemeente betaalt dan het bedrag terug dat de bewoners nu voor de grond betaald hebben. Met Mill Home is een teruglevergarantie voor de woningen afgesproken.

Om in de toekomst te waarborgen dat de ‘juiste’ doelgroep in het tiny house straatje woont, hebben de zittende bewoners bij verkoop van één van de tiny houses een stem in wie de nieuwe bewoner wordt (dus geen vrije verkoop). Dit is geregeld via de VvE.

Tiny House straatje in Hurdegaryp-3

Bouwbesluit

De huisjes voldoen volledig aan het Bouwbesluit. Johan Kok, juridisch medewerker vergunningen bij de gemeente Tytsjerksteradiel, benadrukt dat het Bouwbesluit ook niet is bedoeld om kleine huisjes te verbieden.

Het tiny house straatje is bewust aangevlogen als CPO-project. Bewoners mochten zelf hun inrichting bepalen, dus elk huisje ziet er van binnen anders uit. Bij particulier opdrachtgeverschap gelden op basis van artikel 1.12a van het Bouwbesluit lichtere eisen. In dit artikel is ook bepaald dat voor een aantal zaken niet de nieuwbouwvoorschriften van toepassing zijn, maar de voorschriften voor een bestaand bouwwerk. Daarmee is ook een kleiner woonmatje van 2,4 meter breed en minimaal 7,5 m2 toegestaan (het Tiny House van Millhome is 2,8m bij 8,0m). De eis van een minimale R-waarde van vloer, wand en dak van meer dan 1,3 m2 K/W en de EPC-eis van minimaal 0,4 worden beide ruimschoots gehaald, mede door de innovatieve hoog isolerende houten sandwichpanelen.
De tijdelijkheid (de pilot-status van de eerste vijf jaar) is te motiveren omdat er sprake is van een experiment en omdat de omgevingsvergunning ook tijdelijk is verleend.

Andere mogelijkheden om kleine woningen ruimte te bieden zijn het gelijkwaardigheidsbeginsel (artikel 1.3 van het Bouwbesluit) en de Crisis- en herstelwet. Als straks de omgevingswet wordt ingevoerd mogen gemeenten echter zelf afwijkende eisen stellen, dus dan zijn huidige hobbels met betrekking tot het Bouwbesluit niet meer aan de orde.

Het financiële plaatje

De prijs van een smart tiny houses van Mill Home bedraagt 80.000 euro, inclusief btw. Daarbij inbegrepen is ook het dak met zonnepanelen. De grond zit hier nog niet bij. Het financiële plaatje wordt echter interessant als je kijkt naar de totale woonlasten. Dat zijn de hypotheeklasten en de energielasten bij elkaar opgeteld. De energielasten zijn in dit geval 0 euro, waarmee de totale woonlasten – inclusief aflossing – voor Gerard bijvoorbeeld uitkomen op 350 euro per maand.

Volgens Kor Bolhuis van de Rabobank hoort een tiny house standaard thuis in het rijtje woningtypen. Mede omdat ze passen bij een groeiende vraag vanuit een groep alleenstaande starters op de woningmarkt die een woning van 150.000+ euro simpelweg niet kunnen betalen. Bovendien zijn de tiny houses uitermate duurzaam en haken ze ook volgens de Rabobank aan op een specifieke leefstijl met bijbehorende, andere woonwensen. Door met elkaar in oplossingen en kansen te denken, zouden er veel meer tiny houses in Nederland gerealiseerd kunnen worden! Belangrijke noties of aanbevelingen die Kor daarbij vanuit de Rabobank meegeeft:

  1. Een tiny house is een volwaardig huis. “Het staat niet op wielen, het hangt niet, het drijft niet…. Het is aard- en nagelvast, dus een huis.” Accepteer dus ook dat het een huis is en benader het als een huis.
  2. Kies (in een permanente situatie) voor eigen grond en niet voor erfpacht. Eigen grond maakt het voor financiers en voor bewoners een stuk makkelijker.
  3. Zoek de samenwerking op! Als gemeente, projectontwikkelaar, notaris, bank en bewoner. Een tiny house is vooralsnog niet standaard, dus kijk met elkaar uit naar oplossingen. “Dat is in dit project heel goed gelukt!”
Tiny House straatje in Hurdegaryp

De trotse bewoners

Peter komt uit Groningen. Suah heeft een dierenzaak in Hurdegaryp. Gerard is initiatiefnemer. Wiebe-Jan komt uit Leeuwarden. Mirjam is helaas ziek. Dit zijn de vijf gelukkigen die straks de sleutel van hun tiny house krijgen. Extra gelukkig, omdat ze persoonlijk zijn geselecteerd uit een grotere groep geïnteresseerden. Die selectie heeft plaatsgevonden door Mill Home nadat de toelatingscriteria in overleg met de gemeente min of meer werden vastgesteld. Meest fundamenteel was dat gegadigden echt tiny willen en kunnen wonen. Bij de gesprekken werd al snel duidelijk wie echt aan een tiny woning toe is en wie er toch nog twijfelde. Denk daarbij ook aan het willen meenemen van allerlei spullen of het hebben van grote huisdieren. Maar ook aan de waarde die wordt gehecht aan een relationele levensstijl.

In januari dit jaar deed Gerard Dijkstra een oproep via Social Media: ‘Wie zouden in een Tiny House willen wonen in Hurdegaryp?’ De oproep is 28.791 keer bekeken op Facebook. Maar liefst 34 mensen toonden interesse (voor vijf huisjes). 14 daarvan waren echt serieus. Uiteindelijk bleven er na de hierboven genoemde selectie vijf kandidaten over die konden aantonen dat ze de financiering ook rond kregen.

Bij het zoeken naar mede gegadigden richtte Gerard zich in eerste instantie op de millennial: tussen de 22 en 36 jaar oud. Van die 34 geïnteresseerden was echter maar 36% millennial. Een andere 33% was tussen de 37 en de 51 jaar oud. 21% zat daar nog boven. Het waren bijna allemaal eenpersoonshuishoudens. In feite behoorlijk in lijn met demografische ontwikkelingen dus. Het aandeel eenpersoonshuishoudens is groot in NL en tegelijkertijd bestaan er amper woningen voor deze groep.

Betaalbaar, duurzaam en passend bij de leefstijl van een millennial

Waarom willen mensen volgens Gerard in een tiny house wonen? Een aantal redenen, niet per se volgordelijk:

  1. Het is betaalbaar.
  2. Het is specifiek bedoeld voor één persoon.
  3. Het is duurzaam.
  4. Het sluit aan op een leefstijl.

Over de leefstijl van een millennial in het bijzonder.

Veel minder dan voorgaande generaties hangen millennials aan bezit. “Geef mij een lekkere bak koffie en een zak groenten en het is goed”, zegt Gerard. Beleving is immers veel belangrijker: reizen, leuke dingen doen met vrienden… Vrijheid. Dus liever minder geld kwijt zijn aan je woning. Ook belangrijk: betekenis hebben. Toegevoegde waarde leveren. Met elkaar de wereld verbeteren. Bijvoorbeeld door in een tiny house te wonen met een kleine ecologische footprint, die staat voor een bewuste leefstijl. Zoals Wiebe-Jan aangeeft: “Hier kan ik betaalbaar én verantwoord wonen.” Het huisje is duurzaam en energiezuinig. Meer ruimte heeft hij niet nodig. “In een groter huis zou ik ook onnodig veel ruimte verwarmen”.

“Politiek met een kleine p”, zoals Marianne Thieme het noemt. Want werken aan een betere wereld hoeft niet altijd via de politiek. Ook als burger, als werkgever, werknemer of ondernemer, als investeerder of als consument kun je invloed uitoefenen en inspirerend zijn voor anderen. Gerard en zijn buren doen dat onder meer door klein te wonen.

Smart Tiny House

Die kleine ecologische footprint komt niet alleen voort uit de geringe omvang van het huisje, maar ook uit de duurzame oplossingen in en rondom het huis.

Het dak van het huisje ligt helemaal vol met zonnepanelen. Daarmee wordt 5.000 kW aan energie opgewekt. Het energieverbruik van het huisje schommelt rond de 3.000 kW. Bewoners houden dus 2.000 kW over: dat gaat naar de laadpaal voor de electrische auto. Gerard hoopt in 2020 off-grid te kunnen, wanneer de accu’s zo ver doorontwikkeld zijn dat de huisjes van de nutsvoorzieningen afkunnen.

Het dak zelf en de wanden van de tiny houses zijn hoogwaardige sandwichpanelen van hout uit duurzame plantagebossen. Ze worden aan als legoblokken aan elkaar ‘geklikt’ en gelijmd voor een krachtige constructie. Ook in de woning staat duurzaamheid centraal. Gerard heeft zelf bijvoorbeeld gekozen voor een sanitair systeem waarbij het wasbakwater wordt gebruikt om het toilet door te spoelen.

Een ander belangrijk aspect is aanhaken op de deeleconomie. De bewoners van het straatje hebben straks één stofzuiger en één grasmaaier. Het is nergens goed voor om dat soort spullen allemaal voor jezelf te hebben…

Enthousiaste mensen, daar begint het mee

Wethouder Geerling Schippers is trots dat dit project midden in het dorp van Hurdegaryp tot een succes gebracht is. “Enthousiaste mensen, daar begint het mee” Mensen als Gerard moet je koesteren en faciliteren. Dat is de opdracht aan de gemeentelijke organisatie.” Is de gemeente er voor de regelgeving, of is de regelgeving dienstbaar aan de doelen van de burgers? Dat laatste moet het geval zijn en dat is hier gelukt. Zelf zou de wethouder niet in zo’n klein huisje willen wonen…. Maar hij hoopt dat iedereen boordevol inspiratie naar huis gaat! Dat lijkt zeker het geval.

Tiny House straatje in Hurdegaryp-4
Klein wonen

Marianne Thieme opent tiny house straatje in Hurdegaryp

Tiny House straatje in Hurdegaryp-2
interieur tiny house Hurdegaryp (klik voor vergroting)