Contact

Maarten Hoorn

Maarten Hoorn

Projectleider

06 1015 6708

06 57 94 22 83

Interview met Jurrian Knijtijzer (Finch Buildings)

“Wij willen dat duurzaam wonen beschikbaar wordt voor iedereen”

Interview met Jurrian Knijtijzer, oprichter en directeur van Finch Buildings

Door Annelies van der Nagel

Vanuit de overtuiging dat we veel beter en bewuster met onze aarde moeten omgaan, bouwt Finch Buildings innovatieve modulaire units die kunnen meeveranderen met de doelgroep, het gebruik en de locatie, zowel tijdelijk als permanent. Ze hebben een korte bouwtijd en zijn in zijn totaliteit verplaatsbaar. De units zijn gemaakt van hoogwaardig duurzaam hout. Technische materialen zijn zoveel mogelijk circulair.

Een module heeft een oppervlakte van 29 m2 (of 25 m2 met balkon). Tiny dus. Maar, modules zijn ook gemakkelijk te koppelen. Ofwel, van twee enkele woonunits kan, gedurende de exploitatietermijn, gemakkelijk één grote woning gemaakt worden (kosteninschatting: 5.000 – 10.000 euro). Of andersom. Een woongebouw kan ook een werk-, zorg-, of recreatiefunctie krijgen. Uitermate flexibel! De modules kunnen vijf lagen hoog gestapeld worden.

Klein wonen: is het een wens of een noodzaak?

Waarschijnlijk vaker noodzaak of een consessie dan een wens, denkt Jurrian. Maar, het is volgens Jurrian ook noodzakelijk om met elkaar kleiner te gaan wonen. We zijn met straks met teveel mensen op aarde, we verbruiken teveel grondstoffen en verwarmen teveel ruimte. Vanuit die context zou klein wonen dus ook meer gestimuleerd moeten worden.

Wat staat klein wonen nog in de weg?

Vanuit het Bouwbesluit niet zoveel, is in elk geval de ervaring van Finch Buildings. Wel lastig is het feit dat kleine woningen niet in aanmerking komt voor de energieprestatievergoeding (EPV). EPV-berekeningen zijn alleen bedoeld en geschikt voor grote woningen. Finch Buildings zou willen sturen op een warmtelast van 0, maar dat is feitelijk niet haalbaar in kleine units. Er is immers altijd sprake van een minimum hoeveelheid aan benodigde energie om een woning te verwarmen, die bij kleine woningen dus over minder m2 wordt verdeeld. Corporaties kiezen vooralsnog dan ook niet voor energieneutrale Finchs units, want die investering is buitensporig hoog en niet rendabel.

Bij de EPC-berekening plaatst Jurrian vanuit duurzaamheidsoogpunt ook kanttekeningen. Een duurdere ketel leidt tot een betere EPC-score. Infraroodverwarming scoort slechter dan gas. Jurrian onderschrijft nadrukkelijk het kersenboom-principe uit de Cradle-2-Cradle gedachte. De kersenboom voorziet in haar eigen onderhoud en voedingsstoffen en zorgt voor nakomelingen. Daarbij biedt ze een habitat en voeding voor insecten en vogels, voedt ze de grond en zuivert ze de lucht. Als wij op zo’n manier voorzien in onze woon-, leef- en energiebehoefte, dus zonder enige schade te berokken aan de omgeving, maakt het niet uit hoeveel we consumeren. Zolang we op de juiste manier produceren en opwekken.

Grondposities verkrijgen voor nieuwe Finch projecten is ook een uitdaging. Maar dat geldt voor alle ontwikkelende partijen in de huidige markt. ‘Permanente’ locaties zijn misschien wel lastiger te verkrijgen dan tijdelijke locaties. In feite zijn locaties ook gemakkelijker tijdelijk te bebouwen dan permanent, omdat regelgeving en procedures minder zwaar zijn in tijdelijke situaties.

Hoe staat het met parkeren?

Lastig als er een te hoge parkeernorm per woning wordt gesteld, want met kleine woningen kom je dan al snel op een groot aantal parkeerplaatsen per m2 woonoppervlak uit. Dat kan de haalbaarheid van een project in de weg staan. Niet alle doelgroepen hechten echter evenveel waarde aan het bezit van een auto. Vanuit de marktkant beredeneerd is parkeren dus niet per se een vereiste. Zeker niet op hoogstedelijke locaties.

De units zijn makkelijk te verplaatsen. Kun je dan wel een hypotheek krijgen?

Omdat Finch modules in minder dan 80 uur [i.c. 4 uur] ‘afbreekbaar’ zijn, kan Finch Buildings overigens ook voor een roerende zaak doorgaan. Soms is dat wenselijk, bijvoorbeeld vanuit fiscaal oogpunt. Op basis van het Porter Cabin arrest valt hypotheek te vestigen op modulaire bouw. Of dit als particulier veel gedoe oplevert weet Jurrian niet – Finch Buildings heeft geen ervaring met levering aan particuliere kopers.

Hoe lang moet een locatie beschikbaar zijn?

Voor tijdelijke woonprojecten is dus niet zozeer de beschikbaarheid van grond een probleem, maar wel een exploitatie voor tien jaar. Ook een demontabele of gemakkelijk verplaatsbare woonunit is niet rond te rekenen op een bestaansrecht van tien jaar. Een interessante denkrichting is het ‘grondabonnement’ waarbij de garantie wordt afgegeven dat de betreffende unit bijvoorbeeld minimaal twintig jaar ergens binnen de gemeente een plek mag hebben. In Leiden is die “langere tijd” inmiddels contractueel vastgelegd. 150 woonmodules worden in eerste instantie voor tien jaar neergezet, verspreid over drie locaties. De gemeente verplicht zich om na die tijd een nieuwe tijdelijke of permanente plek aan te wijzen voor de woningen.

Jurrian merkt hierbij wel een verschil tussen generaties op. De babyboom-generatie die voornamelijk aan de knoppen zit, heeft een negatievere associatie met flexibele woonunits: “mensen willen niet verplaatsen door de stad” is de veronderstelling. Jurrian merkt dat vooral jongere generaties daar helemaal niet op voorhand negatief tegenover staan. Zij willen best na vijf jaar naar een andere plek in de stad verhuizen. Dan wel naar een plek met vergelijkbare kwaliteit natuurlijk.

Het ‘eerst zien dan geloven’ principe blijkt bij beslissers ook aan de orde. Pas als een aantal gemeenten of vastgoedpartijen het voortouw nemen, zullen er meerdere volgen. Wat Jurrian betreft gebeurt dat snel, want opschaling betekent meer impact tegen klimaatverandering. Leiden laat alvast zien dat het kan. Inmiddels lopen er gesprekken met andere gemeenten, corporaties en beleggers.

Klein wonen