Tiny houses en micro-appartementen

De tiny house movement (een beweging die is over komen waaien uit Amerika) is sinds enige tijd ook in Nederland actief. Een beweging die gaat over een andere manier van wonen en leven, waarbij vrijheid, onafhankelijkheid, creativiteit en een kleine ecologische footprint belangrijk zijn. Bewoners kiezen er bewust voor om klein te wonen in kleine vrijstaande woningen of gestapelde woningen.

Almere zet tiny housing tijdens de Bouwexpo definitief op de kaart en presenteert zowel kleine vrijstaande woningen als een aantal gestapelde woningen. Gestapeld wonen hoort bij de andere kant van de trend van klein wonen, namelijk wonen in tiny apartments. Dit speelt vooral in delen van het land waar de druk op de woningmarkt zeer hoog is en de woningprijzen het hoogst zijn. Bewoners van deze micro-appartementen willen vooral genieten van het dynamische stedelijke leven (“de stad als woonkamer”) en daar dus zo dicht mogelijk of zelfs middenin wonen. Bewoners van tiny apartments nemen voor lief dat dit consequenties heeft voor de grootte van het huis.

Of het nu gaat om kleine appartementen of kleine vrijstaande huisjes: in beide gevallen kiezen de bewoners bewust voor een bepaalde leefstijl waarbij woonoppervlak ondergeschikt is aan andere zaken in het leven. Ook spelen in alle gevallen slim ontwerp, communitygevoel en duurzaamheid een rol.

Het blijkt dat klein wonen vaak hand in hand gaat met andere trends. Denk aan flexibiliteit, deeleconomie, duurzaamheid, tijdelijkheid, verplaatsbaarheid, ontspullen, kleinere ecologische footprint, innovaties, placemaking, verdichting. Zie voor het tijdelijk benutten van locaties voor klein wonen ook hoofdstuk 3.3. Maar deze trends kunnen ook los staan van klein wonen. Het onderscheid is altijd nodig: gaat het over klein wonen of over een andere trend? Dit neemt niet weg dat klein wonen een aantal trends kan stimuleren en aanjagen.

Behoefte aan klein wonen

Een deel van de mensen die klein wonen doet dat vanuit een financiële drijfveer: het is goedkoper. Hoewel omgerekend per vierkante meter klein wonen relatief duur is. Maar zijn er ook andere drijfveren? De Stec Groep is een onderzoek aan het uitvoeren in opdracht van RVO.nl. Bij tiny houses blijkt dat het omarmen van een andere leefstijl één van de drijfveren is, waar vrijheid en onafhankelijkheid meer centraal staan. Maar behoefte aan sociale cohesie is ook een belangrijke drijfveer is: wonen bij mensen die gelijkgezind zijn. Als het gaat om microappartementen in de stad, gaat het ook om mensen die graag op een populaire locatie willen wonen. En mensen blijven langer in de stad wonen, waardoor de populaire locaties naar verhouding nog duurder worden. Locatie wordt belangrijker dan oppervlakte, waardoor mensen bereid zijn kleiner te gaan wonen. Meer flexibiliteit op de woningmarkt met aanpasbare concepten zou daarom wenselijk zijn.
Op zich zijn er van oudsher in veel steden al kleine woningen, zo blijkt ook uit de reactie van de deelnemers. Deze woningen zijn echter niet nieuw en aan nieuwe woningen is juist een behoefte. Hierdoor is er een mismatch tussen vraag en aanbod.

Kwaliteit

Aandachtspunt blijft dat klein wonen wel altijd kwaliteit moet blijven houden. Als kleine woningen te weinig of geen kwaliteit hebben en puur aanbod gedreven tot stand zijn gekomen, biedt klein wonen geen meerwaarde voor de gemeente. Hierin is een onderscheid tussen zelfbouwers en woningen van projectontwikkelaars relevant. Mensen die hun eigen huis bouwen en daarmee tevreden zijn, hoeven geen richtlijnen mee te krijgen. Indien woningen projectmatig worden ontwikkeld, is het wel goed hiervoor regels aan te houden ten aanzien van bijvoorbeeld minimale oppervlakte en andere comforteisen. Het Bouwbesluit lijkt hier goed op aan te sluiten. Wat betreft minimale oppervlakte van woningen, zijn de eisen voor projectontwikkelaars strenger dan voor zelfbouwers. Dat er in ieder geval flink gediscussieerd wordt over de kwaliteit van micro-woningen blijkt ook uit dit artikel uit de Volkskrant.
Mede door excessen zoals in het Amsterdamse gebouw North Orleans waar woningen van 30 vierkante meter verhuurd worden voor 1.250 euro stelt de gemeente Amsterdam bij nieuwbouw op gemeentegrond eisen aan de maximale huur. In Seattle wordt Tiny housing ingezet om daklozen te huisvesten,zo bericht de Guardian. Zijn dit de nieuwe sloppenwijken of vanuit het perspectief van daklozen gezien “the promised land”?

Aanbevelingen ARCAM voor microwoningen

Naast de eisen van het Bouwbesluit heeft het Architectuurcentrum Amsterdam (ARCAM) richtlijnenen gepubliceerd voor het succesvol ontwikkelen en ontwerpen van microwoningen.
In deze richtlijnen wordt de bewoner centraal gesteld. Kijk bijvoorbeeld op een nieuwe manier naar doelgroepen of durf bewonersselectie aan. Andere richtlijnen hebben betrekking op delen, zoals het delen van faciliteiten, luxe, persoonlijke dienstverlening en behoud privacy.
Bij de kwaliteit van het ontwerp komen de veranderende woonwens, grootte, hoogte, licht uitzicht, flexibiliteit en toekomstbestendigheid aan bod. Beleidsmatig is het belangrijk om op gebiedsniveau te ontwikkelen/ontwerpen, dus gebouwoverstijgend, en bij tenders het probleem, de vraag of opgave voor te leggen aan het team van de ontwikkelaar.
Zie voor meer informatie:

Klein wonen

De vraag naar klein wonen neemt een vlucht. Of het nu gaat om tiny houses – kleine vrijstaande huisjes, al dan niet door bewoners zelf ontworpen – of micro-appartementen, in trek in hartje centrum van de populairste steden in Nederland. Naar verwachting blijft deze vraag ook in de aankomende decennia bestaan. Immers, het aantal eenpersoonshuishoudens blijft voorlopig stijgen, de populariteit van de stad zal nog wel even aanhouden en ook de interesse in duurzaamheid neemt toe.