Contact

BOOT
Ralph van Rees
Jr.vanrees@buroboot.nl
06 53 35 12 75

Projectpartners
Portaal (opdrachtgever)
agNOVA Architecten
Plegt Vos

Download

Platform31 bundelt de praktijkvoorbeelden in een overzichtelijke publicatie:

Praktijkvoorbeelden van circulair bouwen/slopen/renoveren

(Pdf, 2,2 MB)

Inventarisatie circulaire transformatie

BOOT heeft voor Portaal geïnventariseerd hoe de corporatie haar voormalige kantoorpand in Amersfoort op een circulaire manier, met hergebruik van zoveel mogelijk materialen ter plekke zou kunnen transformeren in een appartementencomplex.

Waarom een circulaire benadering?

Het vertrek van woningcorporatie Portaal uit hun kantoor in Amersfoort levert een groot, leeg gebouw. Portaal wil deze bedrijfsruimte zo circulair mogelijk transformeren in een appartementencomplex en wordt graag gefaciliteerd in dit proces: welke producten en materialen zijn aanwezig in het gebouw en wat is bruikbaar voor de verbouwing? BOOT voerde deze inventarisatie uit en ondersteunt het proces om te komen tot hergebruik.

BOOT gelooft in de circulaire principes en de voordelen die hoogwaardig hergebruik van grondstoffen biedt. Niet alleen ecologisch, maar ook economisch. Portaal ziet deze kansen ook. Het voordeel van een circulaire renovatie is dat de materialen uit het betreffende gebouw ter plekke weer een herbestemming krijgen. Dit scheelt transport, opslag, afvoerkosten en inkoop van nieuwe materialen, wat bijdraagt aan lagere bouwkosten en winst voor het milieu. Bijkomend voordeel van renovatie is dat er iets soepelere bouweisen gelden dan bij een nieuwbouw project.

Wat houdt de circulaire aanpak in?

Essentie van de circulaire aanpak is het zo hoogwaardig mogelijk inzetten van de bestaande gebouwstructuren en de materialen die vrijkomen bij de renovatie en transformatie van het gebouw. Daartoe is een inventarisatie gemaakt van alle vrijkomende materialen en zijn de financiële en milieutechnische voordelen van hergebruik inzichtelijk gemaakt. Vervolgens is in samenspraak met het ontwerpteam een haalbare selectie gemaakt van de bouwproducten die binnen de transformatie hergebruikt kunnen worden en advies gegeven hoe dit in de contractvorming met de aannemer kan worden meegenomen. BOOT leverde hierbij de technische en proceskennis. Een voorbeeld van hoe dit is gegaan: BOOT brengt in kaart hoeveel radiatoren er in het gebouw zitten. Vervolgens bekijken we met de opdrachtgever en de architect of en hoe deze in het nieuwe ontwerp passen, beoordeelt de installateur de technische haalbaarheid van hergebruik en brengt de inmiddels door Portaal geselecteerde aannemer Plegt Vos de financiële en technische haalbaarheid in kaart.

Opstap naar realisatie

Het advies dat volgt uit de inventarisatie met betrekking tot hergebruik van bepaalde materialen is niet dwingend, maar een handreiking. Nu de verkenning is afgerond moet er definitief bepaald worden welke bouwproducten weer geïntegreerd gaan worden in de appartementen. Zo zet Portaal dit ook in richting de aannemer. In overleg met Plegt Vos, die al meer ervaring heeft met deze werkwijze, wordt gekeken wat haalbaar en wenselijk is.

Hoe ziet de business case eruit?

Per materiaal wordt een afweging gemaakt van de kosten en baten van hergebruik. Om bij het voorbeeld van de radiator te blijven: normaal gesproken levert een radiator bij het afvoeren een beetje geld op vanwege de grondstoffen (oud ijzer/staal). Dit zijn opbrengsten die je misloopt als je hem niet afvoert. Daarnaast moet de radiator bij hergebruik netjes losgehaald en ontkoppeld worden en gecontroleerd worden op kwaliteit. Dit zijn extra arbeidsuren die geld kosten. Aan de andere kant hoeft er geen nieuwe radiator gekocht te worden. Als hergebruik minder kost dan (bijvoorbeeld) een nieuwe radiator, dan is er geld te besparen bij nieuwbouw. Deze afweging geldt dus ook voor de verlichting, keuken, binnenwanden, plafondafwerking, et cetera.

Naast directe financiële opbrengsten is er ook nog de milieuwinst. Productie van bouwmaterialen zorgt voor onder meer uitputting van grondstoffen en uitstoot van CO2. Deze en andere schadelijke milieueffecten berekende BOOT door in de schaduwkosten. Hergebruik van bouwstoffen levert een grotere milieuwinst op en kan op die manier bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen van een organisatie.

Op het eerste gezicht leken er veel materialen in het gebouw geschikt voor hergebruik. In de praktijk blijken veel onderdelen niet te passen bij de wensen van de eigenaar en nieuwe huurder en een deel te duur om te hergebruiken. Bijvoorbeeld hergebruik van gipsplaten. In eerste instantie was hergebruik het streven, maar nieuwe gipsplaten zijn zo goedkoop en de arbeidsuren voor het aanschaffen van nieuwe gipsplaten zoveel minder dan het ontmantelen van de huidige gipsplaten in het gebouw, dat hergebruik financieel niet uit kan. En uiteindelijk moet hergebruik wel te verantwoorden zijn.

Voordeel bij dit project is dat de betrokken aannemer en het architectenbureau ervaring met en interesse in hergebruik van bouwproducten hebben. Hierdoor is het makkelijker om vanuit de circulaire benadering concrete vervolgstappen te zetten. Uiteindelijk zijn er meerdere producten van de twintig in kaart gebrachte bouwproducten toepasbaar in de nieuwbouw: demontabele binnenwanden, suskasten, kantoordeuren, plafondafwerking, diverse armaturen en radiatoren.

Wat doen jullie de volgende keer anders?

In dit project is bij onderdelen en materialen die niet in het gebouw zelf kunnen worden hergebruikt, maar die kwalitatief nog wel goed in orde zijn, niet gekeken naar de potentiële afzet ervan elders. “We brengen toch de installaties al in kaart, maar benaderen nog niet ons netwerk voor afzet van de installaties die over blijven. We merken dat het meerwaarde heeft om dit wel te doen.” Deze inventarisatie kost de opdrachtgever in eerste instantie meer geld, maar kan daarna weer meer voordeel opleveren.

Wat zijn succesfactoren in jullie aanpak?

Een belangrijke voorwaarde is om het samen aan te pakken. Circulair werken kun je niet alleen, daar heb je verschillende disciplines met de wil om dit te doen slagen voor nodig om de verschillende invalshoeken te belichten (procesbegeleider, architect, aannemer, technisch adviseur, constructeur, et cetera). Het is belangrijk om één partij de leiding te geven in het proces. In dit geval was BOOT de partij die het proces faciliteerde.

Over BOOT

BOOT is een organiserend ingenieursbureau uit Veenendaal dat integrale advies- en managementdiensten levert binnen alle facetten van de leefomgeving: bouw, mobiliteit, water, milieu, veiligheid, sport en recreatie. Daarbij houdt BOOT zich bezig met circulaire renovatie, sloop (of beter gezegd: demontage) en het stimuleren van hoogwaardig hergebruik door vraag en aanbod van bouwmaterialen bij elkaar te brengen.

circulaire-economie
Boot