Contact

Projectpartners Circulaire Keuken
Eigen Haard
Bribus Keukens
Dirkzwager Groep
AkzoNobel

Projectpartners Circulaire Plug-and-play Cv-ketel
Waterweg Wonen
Feenstra
Remeha

TU Delft | Faculty of Architecture and the Built Environment | Department of Management in the Built Environment | Section Housing Management en AMS-Institute (Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions)

Download

Platform31 bundelt de praktijkvoorbeelden in een overzichtelijke publicatie:

Praktijkvoorbeelden van circulair bouwen/slopen/renoveren

(Pdf, 2,2 MB)

Circulaire Keuken en Circulaire Cv-ketel

Onderzoeksproject naar een Circulaire Keuken en Circulaire Cv-ketel voor de bestaande woningvoorraad.

Winst te behalen in de gebouwde omgeving

90 procent van de woningvoorraad in 2030 staat er al. Het creëren van een circulaire economie in de bestaande woningvoorraad is dan ook een belangrijke uitdaging voor nu en de toekomst. De huidige onderzoeken naar circulaire toepassingen in de gebouwde omgeving concentreren zich voornamelijk op hoe we het beste kunnen omgaan met afvalmateriaal, ofwel recycling. Beter nog is echter het voorkomen van afval, door het verlengen van de levensduur en het vergroten van het hergebruik en remanufacturing van producten en elementen. Juist omdat in de gebouwde omgeving veel kapitaal geïnvesteerd is, geldt hierbij naast het ecologische belang ook een economisch belang.

‘Proof of principle’ voor circulaire componenten

Onderhoud en renovatie van gebouwen zijn per definitie een goede manier om afval te voorkomen in de gebouwde omgeving. Echter kunnen we onderhoud en renovatie ook op een circulaire manier uitvoeren. Gebouwen bestaan uit verschillende componenten zoals: installaties, keukens, badkamers, gevels, et cetera die bij onderhoud en renovatie kunnen worden vervangen door circulaire componenten.

TU Delft, AMS en verschillende partners uit de industrie werken samen om in een jaar tijd de ‘proof of principle’ te ontwikkelen voor twee van zulke componenten: een Circulaire Keuken en een Circulaire Cv-ketel. Deze ‘proofs of principle’ zijn, in eerste instantie, gericht aan de Nederlandse woningbouwcorporaties. Zij hebben als eigenaren immers zo’n 30 procent van de Nederlandse woningvoorraad in bezit en vormen dus een logische eerste doelgroep.

Circulaire Keuken en Circulaire Cv-ketel

Centraal in de ontwikkeling van de Circulaire Keuken en Circulaire Cv-ketel staat een integrale aanpak waarin vanuit zowel de technische kant (materiaal en ontwerp), als vanuit de industriële kant (productieketen) en de financiële kant (businessmodel) wordt onderzocht op welke manier circulariteit te bereiken is op de korte en lange termijn.

Om tot een voorstel te komen voor een Circulaire Keuken en Circulaire Cv-ketel moesten een hoop keuzes gemaakt worden. Daarom hebben we allereerst alle mogelijke opties verkend. Ten aanzien van ontwerp kun je bijvoorbeeld inzetten op standaardisering, waardoor componenten en onderdelen uitwisselbaar zijn. Maar ook een ontwerp met upgrademogelijkheden is denkbaar, waardoor componenten langer mee kunnen. Of ontwerpen voor demontage wat repareren, refurbishen en hoogwaardig recyclen faciliteert. Enzovoorts. Ten aanzien van het businessmodel kun je kijken naar verschillende koopstructuren zoals bijvoorbeeld een lease, of een koop-met-terugkoop garantie.
Door deze verschillende mogelijkheden op een verantwoorde manier te mixen zijn verschillende varianten voor de Circulaire Keuken en Circulaire Cv-ketel ontwikkeld. Deze varianten zijn elk circulair op hun eigen manier. Bijvoorbeeld:

In de variant “Green kitchen” wordt ingezet op het bio-degradabel ofwel ‘composteerbaar’ maken van het materiaal van de keuken. Hierdoor kan de keuken na tien jaar worden gecomposteerd (geen afval) en hoeft er in de huidige opzet van de productieketen en aan het op-verkoop-gerichte-businessmodel niet zo veel te veranderen. Omdat we bij deze variant alleen het materiaal moeten veranderen zou dat de toepassing in de praktijk kunnen vergemakkelijken. Natuurlijk zit de uitdaging dan wel in de ontwikkeling van het materiaal, en het vinden van voldoende grondstoffen (bijvoorbeeld cellulose, plantaardig (rest) materiaal, et cetera) om ‘op grote schaal’ te kunnen toepassen.

In een andere variant die is ontwikkeld, namelijk de “Plug-and-play” Keuken en Plug-and-play Cv-ketel, wordt juist de nadruk gelegd op de transitie naar een prestatie-service businessmodel waarin de corporatie (of juist de huurder zelf) de keuken of cv-ketel leaset van de leverancier of producent. Door zo’n leasemodel te combineren met de juiste samenwerking in de keten, kan de keuken en de cv-ketel ineens veel circulairder worden vormgegeven, gebruikt, en hergebruikt. Als de leverancier of producent weet dat hij de keuken of cv-ketel na een aantal jaar terugkrijgt, gaat hij namelijk anders kijken naar het product. De leverancier zal ervoor zorgen dat de restwaarde verhoogd wordt. Dat kan bijvoorbeeld door het product zo vorm te geven dat het na een opknapbeurt nog een keer weg te zetten is – als budgetkeuken of -ketel. In theorie kan hiermee het product tijdens de exploitatie niet alleen duurzamer, maar ook goedkoper worden.

In de vormgeving van de “Plug-and-play” Keuken zien we dan bijvoorbeeld dat de keuken helemaal niet meer hoeft te worden ingebouwd en (na gebruik) te worden gesloopt, maar simpelweg in modules kan worden in- en uitgeplugd in de woning. Dit maakt de keuken makkelijk aanpasbaar tijdens zijn levensduur en betekent dat we keukens ook voor een ‘tweede leven’ in een andere woning kunnen plaatsen. Daarnaast faciliteert dat snelle in-, en uitpluggen ook het leasen van een keuken, ook omdat de keuken niet meer ‘nagelvast’ in de woning staat. Verder zijn de keukenmodules zelf zo vormgegeven dat ze makkelijk en snel kunnen worden gerepareerd en gerefurbished. De ‘kast’ van de keukenmodule kan namelijk veel langer mee dan bijvoorbeeld een keuken front. Onderdelen zoals een nieuw frontje kunnen dan worden afgeleverd aan huis waarna een monteur (of de huurder zelf) met een slim klik-scharnier het front vervangt. De keuken wordt op die manier niet alleen veel duurzamer voor het milieu, maar biedt ook een interessante business case met verschillende financiële en non-financiële meerwaardes. Voor een corporatie kan zo’n keuken uiteindelijk leiden tot lagere kosten (in de total cost of ownership), lange termijn prestatie- en onderhoudsafspraken, betere dienstverlening en een bijdrage aan een beter milieu. Huurders kunnen zelf hun keuken kiezen, krijgen een betere dienstverlening en een lagere huur. Leveranciers en aannemers krijgen een lange termijn binding met hun afnemers, en dus meer continuïteit en zekerheid van werk.

Doorkijk

Samen met alle partners wordt in de komende maanden de ‘Plug-and-play variant’ voor de Circulaire Keuken en Circulaire Cv-ketel verder doorontwikkeld en getest op haalbaarheid.
Maar natuurlijk blijft het hier niet bij. Vervolgstappen in de komende jaren zijn bijvoorbeeld het door ontwikkelen en ‘maken’ van de Circulaire Plug-and-play Keuken en/of de Circulaire Plug-and-play Cv-ketel in een pilotproject. Ook zijn er genoeg mogelijkheden om ook andere circulaire componenten te gaan ontwikkelen. Denk bijvoorbeeld aan liften, kozijnen en badkamers of zelfs veel grotere componenten. Er wordt bijvoorbeeld ook nagedacht over complete gevels en daken als circulaire componenten. De keuken en cv-ketel zijn dus slechts eerste voorbeelden om de sector te prikkelen, en na te laten denken over wat allemaal mogelijk en wenselijk is.

Uiteindelijk hopen we dat we, via een paar gerichte ‘proof of concepts’ en pilotprojecten, snel kunnen toewerken naar grootschalige toepassing in de bouwsector. Dan kunnen we met de corporatie- en bouwsector gaan lobbyen voor een soort ‘Stroomversnelling’ voor het creëren van een circulaire gebouwde omgeving. En dan niet alleen voor nieuwbouw en door het hergebruik van sloopafval, maar juist ook door onderhoud en renovatie in de bestaande woningvoorraad.

circulaire-economie
Circulaire keuken