Transformatie van serviceflats

Serviceflats zijn in de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw ontstaan als alternatief voor het verzorgingshuis. Als burgerinitiatief avant la lettré wilden de bewoners wonen en zorg zelf organiseren, in een beschutte omgeving en van alle gemakken voorzien. Nu ruim 40 jaar later is deze behoefte actueler dan ooit, maar zijn veel serviceflats niet meer van deze tijd. Platform31 heeft vanaf 2013 samen met bewoners, bestuurders en expert gezocht naar kansen voor transformatie van de serviceflat in Nederland.

Onderzoek onder 10 complexen toonde aan dat de woonvorm toekomstwaarde heeft, mits de geboden service en vaak ook het gebouw zich aanpassen aan de eisen van hedendaagse ouderen. Bij een viertal flats zijn nadere verkenningen gedaan naar conceptvernieuwing, het aanbieden van zorg en toegang tot financiële middelen voor renovatie. Het advies aan bestuurders van serviceflats is om zich meer als onderneming met een product op te stellen. Daarbij horen een aantal fundamentele keuzes over doelgroep, aanbod, visie en uitstraling.

Hierin zijn verschillende opties, maar niets doen is er daar geen van. Net zo min als dat een serviceflat in de 21e eeuw zonder de organisatie van zorg kan. Deze strategische heroverweging leidt uiteindelijk tot een goede businesscase waar ook investeerders zich aan willen verbinden. Middelen voor energiezuinige maatregelen kunnen daarnaast een hefboom voor fysieke ingrepen vormen.

Organisatorisch stelt een dergelijk proces eisen aan serviceflats. Belangrijk is dat bestuurders de juiste kwaliteiten bezitten, zich waar nodig laten bijstaan door externen en ook ervaringen met elkaar uitwisselen. Elke flat is anders, maar de opgaven zijn vrijwel overal hetzelfde.

Betrokkenen: serviceflats, VvE Belang, Achmea en RVO
Organisatie: Platform31
Opdrachtgever: Ministeries van BZK en VWS
Programma: Langer thuis
Activiteiten: publicatie en vervolgonderzoek

Foto: Alex Schröder