AgendaStad2kopie

Filosofen agenderen de stad

Wat kunnen filosofen ons leren over de stad? Tien vooraanstaande auteurs publiceren een filosofisch essay over de ontwikkeling van onze steden. Onder de titel ‘Filosofen agenderen de stad’ beschrijven ze wat Socrates, Descartes en Nietszche eigenlijk van de stad vonden. Ook vragen de stadsfilosofen zich hardop af welk effect de filter bubble heeft op ons stedelijk gedrag. Wat is Serenopolis en hoe komen we daar? Waarom is kunst onontbeerlijk om onze steden identiteit te geven?

Inmiddels heeft Platform31 vijf essays gepubliceerd van de schrijvers Govert Derix, Willem Schinkel, Jan-Hendrik Bakker, Martijn de Waal en Daan Roovers.

Tijdens een diner pensant werd de tussenbalans opgemaakt. En gingen filosofen, adviseurs, ambtenaren van gemeenten en ministeries met elkaar in gesprek over de meerwaarde van filosofische inzichten in de stad en in stedelijk beleid.

Na de eerste vijf essays en het diner pensant maakt redacteur en initiatiefnemer van de essayreeks, Hans Peter Benschop, directeur van Trendbureau Overijssel, een tussenbalans op. Welke meerwaarde levert het op als je filosofen vraagt om mee te denken over de toekomst van de stad? Volgens Benschop moet vooral de kracht van filosofische metaforen niet worden onderschat.

Klik hier voor ‘Filosofen Agenderen de Stad: een korte tussenstand’

Op dit moment worden vijf nieuwe denkers gevraagd om een filosofisch essay over de stad te schrijven. De essays worden over enige tijd als serie gepubliceerd op de websites van Filosofie Magazine, RUIMTEVOLK, Platform31 en Agenda Stad.

Voorbij de buitenwijkblues

Pieter Hoexum is zelfstandig publicist

Onderzoek naar de stad moet meer zijn dan onderzoek naar de ‘agglomeratievoordelen’. Een stad is méér dan een centrum van innovatie en ‘motor van de economie’: een stad is ook een woonplaats. Buitenwijken mogen dan wel ‘alledaags’ en ‘gewoon’ zijn, het zijn gebieden waar inmiddels de meeste mensen wonen. Alleen al daarom moet het denken over en onderzoeken van deze andere ‘buitenstedelijke’ stedelijkheid en stedeling meer aandacht krijgen, zonder vooroordelen.

Lees verder


Polis zonder politiek?

Gerard de Vries, emeritus-hoogleraar Wetenschapsfilosofie

De politiek heeft een slechte naam. Het is een rommelig bedrijf waarin rationaliteit en transparantie ver te zoeken zijn. De burger acht zich onvoldoende vertegenwoordigd en ziet zich bovendien met stroperige besluitvorming, regelzucht, bureaucratie, en incompetentie geconfronteerd. “The nine most terrifying words in the English language are, ‘I’m from the government and I’m here to help’,” sprak Reagan. Dat geluid klinkt inmiddels zeker niet alleen in politiek-rechtse kring.

Lees verder


Inspiratie – maar waartoe?

Désanne van Brederode, Nederlandse schrijfster

Hoe beleef je Amsterdam als je de stad voor de allereerste keer ziet en ook nooit eerder in Nederland bent geweest? En hoe zullen toeristen zich deze stad herinneren, eenmaal weer terug in eigen land, in eigen stad of dorp? Met welke andere steden vergelijken ze Amsterdam? Zien ze, na hun reisje, spiegelingen van Amsterdam in andere steden terug?

Lees verder


De diverse stad en het gevaar van tolerantie

Lieke Knijnenburg, student filosofie en stagiair programmamaker stedelijke ontwikkeling

Living apart together. In de jaren tachtig was deze relatievorm een geliefd onderzoeksonderwerp bij sociologen. Maar net als in een relatie, moet de stad – als woonplaats voor velen – ook echt ruimte bieden voor verschillende identiteiten. Dit is niet altijd even makkelijk, zo blijkt uit het essay van Lieke Knijnenburg, filosoof in spé. Zo beschrijft ze haarfijn de keerzijde van Nederlands trots: tolerantie. En sluit ze haar betoog af met de bevinding dat verschillen in mensen soms noodzakelijk zijn voor het creëren van gelijkheid. “Want alleen zo kunnen we de diversiteit die de stad zo lief is ruimte geven.”

Lees verder


Mixofobie en de Stad

Naomi Jacobs, filosoof en programmamaker

Onbekend maakt onbemind. Of toch niet? Zorgt de vreemdeling in de stad niet juist voor avontuur? Misschien schuilt er in de onbekende passant wel een nieuwe vriend, of is die vreemdeling in het café je grote liefde. Het onbekende boezemt angst in en staat tegelijkertijd symbool voor vrijheid. Filosoof Naomi Jacobs verkent ze de kansen van horizonversmelting tussen vreemden. Met gedeelde ervaringen in openbare ruimtes als lijm die de duizelingwekkende verscheidenheid van mensen en hun levensstijlen aan elkaar verbindt. Van bankjescollectief tot buurtcamping: ze maken het onbekende bemind.

Lees verder


De stad is (g)een algoritme

Martijn de Waal, filosoof/onderzoeker/journalist/publicist

Een van de meest kordate definities van de stad is afkomstig van de schrijfster Jane Jacobs. Steden, schreef zij, zijn niet hetzelfde als dorpjes maar dan wat groter; of zoiets als een buitenwijk, maar dan met een hogere dichtheid. Het wezenlijke verschil zit ‘m erin dat we in de stad voortdurend omringd zijn door vreemden: door mensen die we niet kennen. We zijn voortdurend omringd door vreemde mensen wier gebruiken, taal, religie, gewoontes, enzovoort ons deels onbekend zijn.

Lees verder


Serenopolis, de onbewolkte stad
Over tijd en stad, of: hoe steden de natuur kunnen redden

Govert Derix, filosoof

Vaak als ik in steden rondloop ben ik verwonderd over het feit dat ze gebouwd zijn: straat na straat, steen na steen, deur na deur. Als kind was ik gefascineerd door het tv-programma Sleutel tot het heelal. Daarin merkte iemand op dat mieren in staat zijn om een radiotelescoop te bouwen. De sleutel tot onze cultuur is dat mensen in staat zijn om – topdown met hemelbestormende plannen, bottom-up in zich organisch vormende verbanden – steden te maken.

Lees verder


Wat is er publiek aan de numerieke stad? Big Data, smart cities en algoritmische publieken

Willem Schinkel, socioloog aan de Erasmus Universiteit

De stad belichaamt een manier om ruimte vorm te geven maar ook letterlijk te produceren. Dat betekent bijvoorbeeld dat de stad – of breder nog: het urbane – de ruimte zo inricht dat een specifieke vorm van economische productie mogelijk wordt. Dat gebeurt via stad/land en centrum/periferie onderscheidingen, maar ook via het onderscheid tussen het publieke en het private.

Lees verder


De stad moet op zoek naar haar plaats

Jan-Hendrik Bakker, filosoof, auteur, docent en journalist

Wat is de overeenkomst tussen New York en Domburg? Inderdaad, beide plaatsen liggen aan zee, maar belangrijker nog, ze hebben beide een geschiedenis die daaraan is verbonden. En wat is de overeenkomst tussen een miljoenenstad als Dubai en, pakweg, Zoetermeer? Het zijn alle twee boomtowns, de een in een petrostaat, de ander als keurig geplande satellietstad van Den Haag. Maar beide missen nog een in het oog springend cultuurgeschiedenis.

Lees verder


Het stedenbouwend dier

Daan Roovers, hoofdredacteur Filosofie Magazine

’De mens is een stedenbouwend dier’, stelde de Duitse cultuurfilosoof Oswald Spengler. Door in grote groepen te gaan leven en steden te bouwen heeft de mens zich meer en meer losgemaakt van de natuur. Dit heeft een enorme explosie aan creativiteit en innovatie teweeggebracht die al meer dan 5000 jaar geleden begon.

Lees verder









Volg Agenda Stad op twitter
twitter.com/AgendaStad