Kennisdossier Vitale Binnensteden

Contact

Arjan Raatgever

Arjan Raatgever

Senior projectleider

06 57 94 39 38

Hanneke van Rooijen

Hanneke van Rooijen

Projectleider

06 57 94 18 91

Barbara Heebels

Barbara Heebels

Projectleider

06 23 01 27 99


Deel deze pagina via:


De noodzaak van conceptontwikkeling voor de binnenstad


Verslag Hartige Hap Conceptontwikkeling voor Binnensteden

Door Hanneke van Rooijen, Platform31
30 september 2015

De noodzaak van conceptontwikkeling voor de binnenstad

De fundamentele vraag wat de binnenstad zou moeten zijn en hoe die zich kan ontwikkelen, stond afgelopen 10 september centraal tijdens de expertmeeting “Conceptontwikkeling voor de Binnenstad”; onderdeel van de reeks ‘Hartige Happen’ die Platform31 met en voor haar partners organiseert. Volgens initiatiefnemer Oedsen Boersma, gebiedsontwikkelaar bij SITE urban development, staren we ons blind op polariserende lijstjes en verkiezingen die weinig tot niets zeggen over de belangrijkste vraag: welke stad anticipeert het beste op huidige en toekomstige trends? “Er is sprake van richting- en machteloosheid in binnenstedelijke ontwikkeling. Het ontbreekt steden aan een visie hoe hun binnenstad er over 10 jaar uit ziet en welke maatschappelijke en economische functies die dan vervult”, stelt Arjan Raatgever van Platform31.

Fundamentele kantelingen

De troefkaart van binnensteden is de diversheid aan functies die zij historisch gezien biedt aan haar gebruikers. In zijn introductie benadrukt Oedsen Boersma de fundamentele kantelingsperiode waarin we ons bevinden: er ontstaat een andere waardeketen. Van eigendom naar lease is hiervan een voorbeeld. Of de toegenomen mogelijkheden online. De maatschappij vraagt om dienstverlening. Dat is wat ons op lange termijn stuurt. Zijn we – stadsontwikkelaars in de brede zin van het woord – daar wel voldoende mee bezig? Een slecht voorbeeld is de retail. Daar legt de dienstverlening het nog steeds af tegen sturing op basis van goederenlogistiek en de productieketen. Dat strookt niet met de veranderende manier waarop consumenten willen winkelen – oriëntatie thuis en service in de winkel – en hoe de winkelstructuur fysiek is ingericht. De transformatie van de manier waarop producten en diensten bij de consument terecht komen, zal een grote invloed hebben op het functioneren van binnensteden. Hier wordt nog te weinig op geanticipeerd. Dat geldt ook voor de kracht en impact van het openbaar gebied of ‘derde plekken’. Hier zal voor een groot deel het verschil worden gemaakt in aantrekkelijkheid en transformatiekracht van binnensteden.

Maakbaarheid van de binnenstad

Al snel werd de vraag gesteld in hoeverre de stad maakbaar is om te voldoen aan de voorziene wensen van consumenten, bewoners en werknemers? De deelnemers zijn het er over eens dat het er als stad om gaat uit te lichten en te verbeteren waarin je al goed bent. Dit kan zelfs betekenen dat niet iedere binnenstad een ‘standaard’ winkelhart heeft, maar zich bijvoorbeeld toelegt op andere functies, zoals horeca of bijzonder wonen in het centrum, passend bij de eigen kracht. Dat vergroot ook de kans dat relatief kleine, maar zeer gerichte ingrepen veel effect kunnen hebben. Bijvoorbeeld een verkeerscirculatieplan. Maakbaarheid zou dus alleen gelden voor onderdelen waar al een aanzet is. De deelnemers concluderen tegelijkertijd echter voorzichtig dat je veel in de hand hebt wat betreft binnenstadsontwikkeling. Onmisbare factoren daarbij zijn het bewustzijn van waar je staat als stad, wat je DNA is en het innoverend vermogen van ondernemers.

Onderschatting en scheve verhoudingen

Oedsen Boersma wijst de deelnemers op een constante factor in de (recente) geschiedenis van stadsontwikkeling: de onderschatting van de impact van technologische ontwikkelingen. Nu doet ook de tegenovergestelde attitude opgeld dat de technologische ontwikkelingen zo snel gaan dat er geen visie op te maken is. “Dergelijke angst of onwil om vooruit te kijken, is een zwaktebod en kan steden in de toekomst duur komen te staan”, stelt Raatgever. De deelnemers signaleren nog een scheve verhouding in het huidige bestel. De verhouding tot wat betaald wordt voor stenen en wat voor concepten is zoek, ten gunste van stenen. Terwijl alle aanwezigen in hun werkpraktijk signaleren dat vastgoed steeds meer een (investering in een) exploitatieproduct wordt.

Conclusies: naar een nieuwe ‘servicebinnenstad’?

  • Het onderscheid tussen retail en binnensteden blijft belangrijk. Binnensteden zijn (veel) meer dan retail; zeker over vijf, tien en vijftien jaar.
  • De Nederlandse binnensteden staan er relatief goed voor (zie ook PBL-rapport ‘De Veerkrachtige Binnenstad’). Maar: ook in steden die het goed doen in de bestaande lijstjes, liggen gebieden die veel aandacht nodig hebben.
  • De stad is niet onmaakbaar. De juiste aanknopingspunten hiervoor vinden, moet permanente aandacht hebben.
  • Elkaar niet beconcurreren, maar uitgaan van eigen kracht en (functionele) identiteit.
  • Blijven leren van elkaar. Leren van elkaars fouten en slechte keuzes. Ook richting de toekomst.
  • Trek succesvoorbeelden van vrijetijdsbesteding en programmering (Museumnacht, Libelle Zomerweek) door naar de betekenis voor de binnenstad.
  • Hoe kunnen we op een andere manier het ‘product’ – of nog beter ‘de service’ – binnenstad maken? Het holle woord ‘beleving’ voorbij: de uitdaging is de transformatie van de ‘servicebinnenstad’.
  • Is het mogelijk een visie te maken hoe je werkt aan goede binnensteden voor de komende 10 jaar?

Platform31 jaarprogramma 2016

Platform31 gaat samen met SITE urban development en andere partners in 2016 werk maken van scenario- en visieontwikkeling van Nederlandse binnensteden.
Als u hier interesse in heeft, neemt u dan contact op met:
Arjan Raatgever – arjan.raatgever@platform31.nl of
Hanneke van Rooijen – hanneke.vanrooijen@platform31.nl.

Achtergrondinformatie

SITE en Platform31 organiseerden op 10 september 2015 in het kader van het partnerprogramma van Platform31 een Hartige Hap over de noodzaak tot brede conceptontwikkeling voor binnensteden. 10 genodigden van Platform31-partnerorganisaties en andere stakeholders (publiek en privaat) brachten deze avond verdieping aan op dit vraagstuk. Dit verslag is een weergave van de bijeenkomst.

Voorafgaand aan deze avond schreef Oedsen Boersma de column ‘Beste stad, wat is je verhaal?’





Vitaminen voor de binnenstad

Nieuws uit kennisdossier Vitale binnensteden wordt vier keer per jaar gebundeld in de nieuwsbrief Vitaminen voor de binnenstad.

Wilt u deze nieuwsbrief ontvangen, stuur dan een mail naar Saskia Hinssen.