Zonnepanelenproject (Parkstad Limburg)

Om de klimaatdoelen uit Parijs te realiseren is het nodig om tot een versnelling te komen van duurzaam opgewekte energie. Dat kan ook in kwetsbare wijken. Om tot grootschalige uitrol van zonnepanelen op bestaande woningen te komen, ontwikkelde de Stadsregio een project waarmee particulieren zeer makkelijk en tegen relatief gunstige kosten via hun gemeente panelen kunnen aanschaffen.

De Stadsregio Parkstad Limburg bracht in kaart welk potentieel de regio heeft voor het opwekken van duurzame energie. Vanwege het overwegend verstedelijkte karakter van de regio liggen er vooral grote kansen op het gebied van zonne-energie. De Stadsregio wil versneld zonne-energie opwekken door deze technologie ook voor minder kapitaalkrachtige huishoudens bereikbaar te maken. Uitgangspunten zijn het ontzorgen van de burger en het wegnemen van de drempel van een hoge initiële investering.

Iedereen kan meedoen

De Stadsregio ontwikkelde een aanbod dat primair bedoeld is voor woningeigenaren, maar ook verenigingen en scholen kunnen deelnemen. Huurders bij een woningcorporatie moeten eerst toestemming vragen. In de regio staan 65.000 koopwoningen waarvan de komende drie jaar 7.250 via dit project van zonnepanelen moeten worden voorzien. De betrokken gemeenten organiseren informatiebijeenkomsten voor geïnteresseerde inwoners waar het project en het aanbod wordt toegelicht. Er is een aanbesteding uitgeschreven om een serviceprovider te selecteren die de werving, installatie, onderhoud en financiële afhandeling uitvoert namens de gemeenten.

Aantrekkelijk contract

Het aanschaffen en installeren van vijftien zonnepanelen inclusief toebehoren kost 8.834 euro. Dit bedrag is inclusief rente, vijftien jaar garantie en onderhoud van de gemeente, administratiekosten en teruggave van de BTW. Bij interesse sluit de bewoner een contract af met de gemeente waarin staat dat ze dit bedrag in vijftien jaar terugbetaalt. Voor de bewoner is het aanbod aantrekkelijk vanwege de lagere energierekening, het contract inclusief service met de gemeente en de BTW-teruggave aan het begin van de contractduur. Deelnemers hebben vanaf de eerste maand al financieel voordeel, want de maandelijkse aflossing is lager dan de huidige maandelijkse energierekening.

De voorfinanciering wordt gedaan door de betrokken gemeenten. Door de aflossing en rente is dit gedeelte uiteindelijk kostenneutraal voor de gemeente. De serviceprovider int elke maand de aflossing en rente bij de bewoner en maakt dit geld over aan de gemeente. De provider ontvangt een percentage van de afdracht van de bewoner voor het onderhoud, maar deze draagt ook het risico van wanbetaling. Een belangrijk uitgangspunt is dat iedereen mee kan doen, dus ook lagere inkomensgroepen. Daar zorgt de financieringsconstructie voor. Bovendien is ervoor gekozen om geen BKR-toets uit te voeren bij het verstrekken van de lening. Dit betekent geen extra risico voor de gemeente. Het debiteurenrisico ligt immers bij de serviceprovider.

De service is ongeveer 400 euro duurder dan wanneer een huishouden op de vrije markt zonnepanelen koopt en in één keer zelf afrekent. Overigens kunnen deelnemers de lening ook versneld of zelfs in één keer aflossen. Wanneer de bewoner verhuist zijn er twee opties: het hele bedrag in één keer aflossen en de meerwaarde verdisconteren in de prijs van de woning, of de lening overdragen aan de nieuwe bewoner.

Geen marktbederf

Na een pilot in de gemeente Landgraaf tussen 2014 en 2016, waarin 600 woningen van zonnepanelen zijn voorzien, startte het project begin 2017. Om het onderwerp onder de aandacht te brengen zijn twintig informatieavonden georganiseerd die goed bezocht zijn. In twee tranches moet het totaal aantal worden behaald. Voor de eerste trance van 3.625 woningen vroegen in de eerste maanden al meer dan 3.100 huishoudens een offerte aan. Deze aanmeldingen zijn een dwarsdoorsnede van de verschillende gemeenten en de verschillende bevolkingsgroepen.

Energietransitie versnellen

De gemeenten willen geen monopoliepositie innemen op de markt van zonnepanelen. Een bedrijf spande een rechtszaak tegen Parkstad Limburg wegens marktbederf, maar zonder succes. Marktpartijen hebben naar aanleiding van het initiatief prijsvergelijkingen in de lokale krant gezet. Zij kunnen weliswaar een goedkoper product aanbieden, maar zonder de geboden financieringsconstructie en de garantie van vijftien jaar via de gemeente.

Wanneer inwoners gebruik maken van andere aanbieders, is dat geen probleem. Het doel is immers om de energietransitie te versnellen en meer zonnepanelen in de regio te realiseren. Uit de evaluatie van de pilot in Landgraaf blijkt echter dat de gerealiseerde groei met 600 woningen vanuit het pilotproject hebben geleid tot een extra spin-off, dus bovenop de autonome toename van zonnepanelen op basis van het landelijk gemiddelde. Bovendien draagt het project bij aan bewustwording over verduurzaming, waardoor het de voedingsbodem kan versterken voor andere verduurzamingsinitiatieven.

Dit praktijkvoorbeeld is onderdeel van het rapport ‘Aan de slag in kwetsbare wijken’
(juni 2017).