Bewonersbedrijf Op Eigen Houtje (Emmen)

Emmerhout is de oudste woonerfwijk van Nederland. Tegenwoordig tekenen zich in deze Emmense uitbreidingswijk uit de jaren zestig een aantal negatieve ontwikkelingen af, zoals een toename van sociaaleconomisch kwetsbare groepen en hulpbehoevende huishoudens. Om de wijk van een positieve impuls te voorzien, is in 2014 het bewonersbedrijf ‘Op Eigen Houtje’ opgericht.

Bewonersbedrijf ‘Op Eigen Houtje’ is gebaseerd op de uitgangspunten die – geïnspireerd op voorbeelden uit het verenigd Koninkrijk – het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA) heeft opgesteld: onafhankelijk en zelfvoorzienend, geïnitieerd en bestuurd door bewoners en gericht op samenwerking met bewonersverenigingen, lokale overheid, instellingen en bedrijven. Het bewonersbedrijf kwam tot stand met financiële steun van de gemeente Emmen, lokale organisaties en fondsen. Uiteraard met het doel om op eigen benen te kunnen staan.

Verdienmodel

Het bewonersbedrijf is gehuisvest in een voormalig schoolgebouw dat in eigendom is van de stichting bewonersbedrijf ‘Op Eigen Houtje’. ”Het gebouw is een middel en niet een doel”, benadrukt bedrijfsleider Anton Bardie. Hij gebruikt de metafoor van een ballon: “De activiteiten, initiatieven en bedrijven in het gebouw vormen de lucht die de ballon opblaast. Want zonder activiteiten heeft het gebouw weinig betekenis voor de wijk.” Inkomsten worden gegenereerd door zaalverhuur, een sociaal restaurant en een warenhuis. Ook het aanbieden van activiteiten, catering, een klussendienst en een vervoersdienst levert inkomsten op. Andere verdienmodellen zijn nog in ontwikkeling. Winst moet in de toekomst terugvloeien naar de wijk.

Epicentrum van Emmerhout

Het bewonersbedrijf is het epicentrum voor activiteiten in de wijk en de directe omgeving. In totaal zijn acht maatschappelijke organisaties, vier bedrijven en zeven bewonersinitiatieven gevestigd in het bewonersbedrijf. Zoals een cateringservice, dagbesteding, schoonheidssalon, bibliotheek, dansvereniging en Wijkbelangen Emmerhout. Er zijn ongeveer veertig vrijwilligers en enkele betaalde krachten actief. Het betrekken van een brede groep bewoners blijft echter moeilijk. Volgens Bardie is het belangrijk om een gevoel van eigenaarschap onder bewoners te stimuleren. “Het bewonersbedrijf wil het aantal betaalde krachten graag uitbreiden, want sommige lastige of dagelijkse klussen kunnen we moeilijker van vrijwilligers vragen. Dit kunnen overigens ook mensen zijn met een afstand tot de arbeidsmarkt, die in de buurt werkervaring willen opdoen bij het bewonersbedrijf als opstap naar betaald werk. Meer betaalde krachten zorgen voor meer stabiliteit.

Bijdrage aan de wijk

De gemeente Emmen beschouwt het bewonersbedrijf vooral als experiment. De direct betrokkenen zien het bewonersbedrijf liever als volwaardige sociale onderneming. Desondanks is het bedrijf drie jaar na oprichting nog niet winstgevend. Vanaf 2018 wil het bewonersbedrijf winstgevend gaan draaien, zodat ze ook kan bijdragen aan andere wijkprojecten.

“Hoewel het Bewonersbedrijf een belangrijke sociale functie in de wijk vervult, is het ingewikkeld om de maatschappelijke meerwaarde van het bewonersbedrijf aantoonbaar te maken”, vertelt Bardie. Hij onderzoekt of nieuwe concepten, zoals social impact bonds hierbij kunnen helpen. “De kunst is om tastbaar te maken wat het bewonersbedrijf oplevert, omdat daardoor makkelijker nieuwe financieringsbronnen kunnen worden aangeboord”. Bardie kiest bewust voor een bedrijfsmatige benadering van de bedrijfsvoering, met een visie, doelstellingen en een marketingplan, om te laten zien dat de formule van het wijkbedrijf levensvatbaar is.

Dit praktijkvoorbeeld is onderdeel van het rapport ‘Aan de slag in kwetsbare wijken’
(juni 2017).