Armoede en Schulden - kennisdossier

Contact

Helga Koper

Helga Koper

Programmamanager

06 35 11 58 14


deel deze pagina via:


Vroegsignalering op lokaal niveau


1. Wat maakt het dossier actueel?

In de afgelopen jaren kregen diverse schuldeisers extra bevoegdheden om schulden te incasseren. Dit heeft er aan bijgedragen dat het steeds vaker voorkomt dat de optelsom van incasso’s door schuldeisers ertoe leidt dat een huishouden qua inkomen ver onder de bijstandsnorm uitkomt. Nieuwe schulden zijn dan onvermijdelijk en de toegang tot de schuldhulpverlening wordt er soms onnodig door geblokkeerd . Dit probleem is geadresseerd door de Hogeschool Utrecht in het rapport Paritas Passe ? en door de nationale ombudsman in het rapport in het krijt bij de overheid . Op het niveau van de rijksoverheid wordt in dit kader gewerkt aan een integrale incassovisie. De herziening van de berekening van de beslagvrije voet moet in dit kader ook tot enige verlichting leiden. Op de korte termijn zijn er echter geen grote veranderingen te verwachten. Het blijft voorlopige dagelijkse praktijk at mensen aanmerkelijk minder te besteden hebben dan een bijstandsuitkering. In deze context staan gemeenten voor de opgave om na te gaan of er lokaal mogelijkheden zijn om de negatieve uitwerking van de cumulatie van incasso’s enigszins te beperken.

2. Wat zijn need to knows van dit dossier?

De landelijke integrale incassovisie moet leiden tot meer samenhang in- en afstemming binnen het geheel aan (rijks)incassovoegdheden om het bestaansminimum van de burger te waarborgen. In april 2015 is een conceptvisie gepresenteerd aan een twintigtal partijen. Zij reageerden positief. Momenteel wordt de verdergaande operationalisering van de visie onderzocht door de uitvoeringsorganisaties die vallen onder de ministeries van Financiën, Veiligheid en Justitie, VWS en SZW. In het najaar van 2015 wordt de visie aangeboden aan de kamer. Voordat er daadwerkelijk aanpassing van wetgeving komt, zal er nog behoorlijk wat tijd verstrijken.

In de tussentijd zijn er steeds meer gemeenten die in gesprek gaan met de lokaal en regionaal actieve schuldeisers. Door samenwerkingsafspraken te maken met waterleidingbedrijven, zorgverzekeraars, woningcorporaties etc kan niet voorkomen worden dat mensen door een cumulatie van incassobevoegdheden ver onder de bijstandsnorm uitkomen. Wel kunnen deze lokaal en regionaal werkende partijen in samenwerking met de gemeente voorzien in een vroegsignalering van grote financiële problemen.

3. Wat is er binnen de gemeentelijke invloedsfeer mogelijk ten aanzien van dit dossier?

Door als gemeente intensief samen te werken en informatie te delen met lokale en regionale schuldeisers, kunnen inwoners opgespoord worden die hun vaste lasten niet meer betalen. Opsporing in deze fase kan voorkomen dat burgers met een inkomen ver onder de bijstandsnorm te maken krijgen met escalaties zoals huisuitzettingen, royement van de aanvullende ziektekostenverzekering of afsluiting van energie.

Lokaal bestaat er soms wat huiver om invulling te geven aan vroegsignalering, maar in de praktijk is er – mits goed vormgegeven – meer uitwisseling mogelijk dan vaak wordt gedacht. Gemeenten zoals Amsterdam laten met het project Vroeg er op af! Zien dat het uitwisselen en combineren van gegevens van onder meer de woningcorporaties, energiebedrijven en zorgverzekeraar ook te organiseren is binnen de huidige privacyregels.

4. Welke andere partijen spelen in dit dossier een bepalende rol?

Om lokaal vroegsignalering te realiseren is samenwerking met de lokale en regionale schuldeisers cruciaal.

image dossier 8