Armoede en Schulden - kennisdossier

Groei beschermingsbewind

In de periode 2010-2015 verdubbelde het aantal mensen dat onder beschermingsbewind werd gesteld. In 2015 spraken rechters voor ruim 40.000 burgers een bewind uit. Burgers met een inkomen dat lager is dan de door de gemeente gehanteerde bijzondere bijstandsnorm (doorgaans 110 à 120 procent van de bijstandsnorm), kunnen de kosten van het bewind vergoed krijgen uit de bijzondere bijstand. Voor een enkel bewind met schulden brengt een bewindvoerder 119,03 euro per maand in rekening (1.428,30 euro per jaar). Grote gemeenten vergoeden via de bijzondere bijstand inmiddels miljoenen per jaar.


Opgave voor gemeenten

Binnen de ruimte die de rechtbanken bieden, manieren vinden om de instroom in het bewind te kanaliseren. Dit wil zeggen dat alleen mensen instromen die het bewind echt nodig hebben.

Knoppen waar gemeenten en partners aan kunnen draaien

  • Vanuit de gemeente een screening aanbieden aan inwoners of beschermingsbewind wel noodzakelijk is of dat een lichtere voorziening ook voldoet (De kredietbank Limburg voorziet hier bijvoorbeeld in);
  • Een alternatieve voorziening aanbieden die de burger dezelfde ondersteuning biedt maar die goedkoper is voor de gemeente (Budgetzeker van de Stadsbank Oost-Nederland is daar een voorbeeld van);
  • Met rechtbanken en bewindvoerderskantoren in overleg treden welke aanvullende begeleiding geboden kan worden bij schuldenbewinden zodat schuldenaren tijdens het bewind financieel vaardiger worden en na vijf jaar schuldenbewind vaker kunnen uitstromen;
  • Uitstroom stimuleren: opheffing aanvragen (bij rechtbank) voor inwoners die een stap kunnen zetten, of die voldoende hebben aan een lichter alternatief. In Arnhem zijn diverse verzoeken toegekend en werd burgers Budgetondersteuning op maat (BooM) aangeboden.
    .

Informatie en communicatie

  • Periodiek overleg inrichten met de bewindvoerders die actief zijn in de regio. Voorbeelden van agendapunten zijn samen uitwerken hoe wordt voorkomen dat mensen bewind aanvragen die ook voldoende hebben aan minder intensieve ondersteuning zoals budgetbeheer/budgetcoaching, uitstroom realiseren et cetera;
  • Periodiek overleg inrichten met de regionale rechtbank en ketenpartners om met elkaar (informeel) beleid op te stellen over de instroom. In dit kader kan rechtbanken gevraagd worden om door te geven als bewindvoerders bij herhaling rekenfouten maken in hun verantwoording en dus ten onrechte teveel bijzondere bijstand ontvangen;
  • Vergroten bewustzijn ketenpartners dat het van groot belang is om misstanden in kwaliteit te melden bij de rechtbank, zodat de gemeenten niet betalen voor dienstverlening die niet voldoet aan de eisen.
symbool-groei-beschermingsbewind

Dilemma

• Voorkomen dat burgers instromen leidt tot een beperking van het bedrag dat jaarlijks aan bijzondere bijstand voor beschermingsbewind wordt uitgekeerd. De keerzijde is dat (te strakke) sturing er aan bijdraagt dat kwetsbare burgers niet de passende ondersteuning krijgen die ze nodig hebben.