Armoede en Schulden - kennisdossier

Contact

Helga Koper

Helga Koper

Programmamanager

06 35 11 58 14


deel deze pagina via:


Aanpak van wanbetaling zorgpremie


1. Wat maakt het dossier actueel?

Er zijn in Nederland ongeveer 330.000 mensen met een achterstand op hun zorgpremie van meer dan zes maanden. Zij vallen onder de zogenaamde bronheffing. Het Zorginstituut Nederland [ZIN] voert de bronheffing uit. Zij probeert de zorgpremie maandelijks direct op de inkomstenbron (loon of uitkering) in te houden. Door de zorgpremie direct bij de bron te innen, wordt niet betalen zo goed als onmogelijk gemaakt. Daarnaast houdt het ZIN ongeveer 50,- euro extra in. Deze extra inhouding moet wanbetalers prikkelen om de achterstand in te lopen. Dit bedrag wordt niet in mindering gebracht op de achterstand. Het is een maandelijks terugkerende prikkel. De werking van de prikkel lijkt beperkt want de uitstroom uit de bronheffing is niet groot.

Ongeveer één op de zes bijstandsgerechtigden valt onder de bronheffing. Dit is zorgelijk. Deze groep mist een substantieel bedrag per maand, heeft vaak ook andere schulden en loopt verdere betalingsrisico’s rondom zorg. Bij een achterstand op de zorgpremie van ca. maanden wordt de aanvullende verzekering door de zorgverzekeraar stopgezet. Eventuele rekeningen die wanbetalers als gevolg daarvan zelf moeten betalen voor bijvoorbeeld fysiotherapie passen bij een bijstandsuitkering vaak niet het hun budget. Het niet-gebruik van noodzakelijke zorg is dan een risico.

Momenteel is er een landelijke werkgroep van verzekeraars en gemeenten bezig met het formuleren van landelijke criteria waarbij bijstandsgerechtigden kunnen uitstromen uit de bronheffing. Het ministerie van VWS is voorzitter van deze commissie. Om de uitstroom te realiseren wordt er een ministeriële regeling opgesteld. Het is aan gemeenten en verzekeraars de daadwerkelijke uitstroom te realiseren.

2. Wat zijn need to knows van dit dossier?

Gezien de ontwikkelingen in de zorg is het juist voor bijstandsgerechtigden cruciaal om goed verzekerd te zijn. Steeds meer voorzieningen vallen onder de aanvullende ziektekosten verzekering. Bij wanbetaling van de zorgpremie gaan de meeste verzekeraars na 2 à 3 maanden betalingsachterstand over tot royement van de aanvullende verzekering. Het gemis van een aanvullende ziektekostenverzekering is groot. Onvoorziene kosten voor de tandarts of fysiotherapeut zijn niet gedekt. Uitstroom uit de bronheffing betekent een aanzienlijk lagere premie voor de basisverzekering en de mogelijkheid om deel te nemen aan een gemeentelijke collectieve zorgverzekering. Deze gemeentelijke collectiviteit kent naast de basisverzekering ook een ruime aanvullende verzekering met vaak met een regeling/verzekering van het verplicht eigen risico. Deelname aan deze zorgverzekering is voor bijstandsgerechtigden financieel veel aantrekkelijker dan een verzekering uit de markt.

3. Wat is er binnen de gemeentelijke invloedsfeer mogelijk ten aanzien van dit dossier?

Gemeenten kunnen uitstroom van bijstandsgerechtigden realiseren. Daarmee kunnen zij er voor zorgen dat bijstandsgerechtigden weer toegang krijgen tot een aanvullende ziektekostenverzekering en via de gemeentelijke collectiviteit hun eigen risico verzekeren. Per 2016 gaat het eigen risico omhoog naar 385 euro. Voor een bijstandsgerechtigde is het bijna niet te doen om dergelijke bedragen zomaar te betalen. Een verzekerd eigen risico kan vraaguitval van medische ondersteuning voorkomen. Dit is van belang omdat allerlei onderzoek een relatie aanwijst tussen werkloosheid en het ontstaan en verergeren van gezondheidsklachten.

Om uitstroom te realiseren moet de gemeente afspraken maken met zorgverzekeraars over drie zaken. Om te beginnen moet de premie ingehouden worden op de uitkering. Daarnaast moet er een (beperkte) aflossing plaatsvinden op de openstaande schuld. Het wegvallen van de 50 euro bestuursrechtelijke premie die in de bronheffing wordt ingehouden kan daar gedeeltelijk voor gebruikt worden. Per saldo heeft de bijstandsgerechtigde bij uitstroom maandelijks meer te besteden en krijgt de zorgverzekering een maandelijkse aflossing. In het regime van de bronheffing vindt die aflossing doorgaans niet plaats. Uitstroom is dus financieel aantrekkelijk voor zowel bijstandsgerechtigde als voor de zorgverzekeraar. De gemeente plukt de baten omdat de bijstandsgerechtigde weer aanvullend verzekerd kan worden waardoor de toegang tot de gezondheidszorg is gegarandeerd. Als er 36 maanden is afgelost bij de zorgverzekeraar wordt de nog openstaande schuld bij het Zorginstituut kwijtgescholden.

4. Welke andere partijen spelen in dit dossier een bepalende rol?

Om uitstroom uit de bornheffing van bijstandsgerechtigden te realiseren is samenwerking met zorgverzekeraars en het Zorginstituut Nederland cruciaal.

5. Waar vind ik meer informatie over dit dossier?

Er wordt momenteel gewerkt aan het mogelijk maken van uitstroom. Op dit moment is het van belang dat gemeenten bedenken of ze willen inzetten op de uitstroom van uitkeringsgerechtigden. Als zij dat willen dan zijn er drie documenten die voor hen relevant zijn en die binnenkort gepubliceerd worden:

  • De gewijzigde Regeling zorgverzekering met betrekking tot uitwisseling van gegevens in verband met schuldpreventie en afmelding uit het bestuursrechtelijk premieregime
  • De gewijzigde Regeling zorgverzekering ter vaststelling van de voorwaarden voor uitstroom uit het bestuursrechtelijk premieregime
  • Modelovereenkomst gemeente-zorgverzekeraar voor uitstroom bijstandsgerechtigden uit het bestuursrechtelijke premieheffingsregime
  • Productenboek wanbetaling zorgpremie
  • De eindjes aan elkaar knopen

image dossier 5