Armoede en Schulden - kennisdossier

Contact

Helga Koper

Helga Koper

Programmamanager

06 35 11 58 14


deel deze pagina via:


Relevante dossiers

De invloed van een tekort aan geld op gedrag

In de afgelopen jaren nam zowel het percentage huishoudens dat in armoede leeft als het percentage huishoudens met (problematische) schulden flink toe. Actuele wetenschappelijke literatuur wijst steeds duidelijker uit dat opgroeien in armoede en/of het op latere leeftijd rond moeten komen van een (zeer) laag inkomen negatief uitwerkt op ons gedrag. De toename van armoede en schulden vindt plaats in een context waarin onder meer gemeenten een steeds groter beroep doen op de zelfredzaamheid van de burger. Als armoede en schulden ons functioneren op een negatieve wijze beïnvloeden, wat kan er dan in het kader van grote zelfredzaamheid van deze groep gevraagd worden?

Lees verder

Aanpak schulden in sociale wijkteams en integrale intakes

In wijkteams en integrale intakes zijn financiële problemen de meest voorkomende reden waarvoor burgers contact zoeken. Dit is een verassing. Bij de inrichting van de wijkteams en de integrale intakes leefde het besef dat schuldenproblematiek vaak samenhangt met problemen op andere levensdomeinen. Om die reden kozen veel gemeenten er voor om de aanpak van schulden onderdeel te maken van de brede opdracht die generalisten hebben. In de praktijk blijkt echter dat financiële problemen voor burgers veruit de belangrijkste reden zijn om zich te melden voor ondersteuning.

Lees verder

Toelatingseisen aan schuldhulpverlening

In de afgelopen jaren zijn veel gemeenten uitsluitingsgronden gaan hanteren in de toeleiding naar een schuldregeling. Kenmerkend voor een uitsluitingsgrond is dat deze categoriaal werkt. Er vindt geen individuele toetsing plaats of een schuldregeling met gedeeltelijke kwijtschelding al dan niet mogelijk is. Echter het hanteren van uitsluitingsgronden is in strijd met de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Staatsecretaris Klijnsma heeft dit zowel in het NOS journaal als in de verzamelbrief voor gemeenten duidelijk verwoord. De staatssecretaris riep burgers die tegen uitsluitingsgronden aanlopen op om zich te melden bij hun gemeenteraad of desnoods naar de rechter te gaan. Veel gemeenten staan nu voor de opdracht om hun beleidsplan of beleidsregels op dit onderdeel aan te passen.

Lees verder

Garanderen voldoende bestaansmiddelen

Met het toenemen van de schuldenproblematiek leggen deurwaarders ook vaker beslag op inkomen of uitkering. Het uitgangspunt bij beslag luidt dat de schuldenaar 90 procent van de geldende bijstandsnorm overhoudt plus een aantal correcties. De beslagvrije voet is moeilijk te berekenen en een goede berekening vraagt een forse inspanning van de schuldenaar. Een van de consequenties hiervan is dat de beslagvrije voet bij een substantiële groep schuldenaren te laag wordt vastgesteld. Zij duiken (ver) onder de bijstandsnorm waardoor nieuwe schulden onvermijdelijk zijn. Dit is onwenselijk omdat schulden hierdoor problematisch worden en situaties escaleren in onder meer huisuitzettingen of afsluitingen van energie.

Lees verder

Aanpak van wanbetaling zorgpremie

Er zijn in Nederland ongeveer 330.000 mensen met een achterstand op hun zorgpremie van meer dan zes maanden. Zij vallen onder de zogenaamde bronheffing. Het Zorginstituut Nederland (ZIN) voert de bronheffing uit. Zij probeert de zorgpremie maandelijks direct op de inkomstenbron (loon of uitkering) in te houden. Door de zorgpremie direct bij de bron te innen, wordt niet betalen zo goed als onmogelijk gemaakt. Daarnaast houdt het ZIN ongeveer 50,- euro extra in. Deze extra inhouding moet wanbetalers prikkelen om de achterstand in te lopen. Dit bedrag wordt niet in mindering gebracht op de achterstand. Het is een maandelijks terugkerende prikkel. De werking van de prikkel lijkt beperkt want de uitstroom uit de bronheffing is niet groot.

Lees verder

Sociale coöperaties bij grote afstand arbeidsmarkt

Gemeenten zoeken naar manieren om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt perspectief te geven op participatie en waar mogelijk betaald werk. In het licht van de decentralisaties ontstaan nieuwe initiatieven. Sociale coöperaties zijn een voorbeeld van innovatie waarin markt en overheid elkaar treffen. Uitkeringsgerechtigden krijgen de ruimte om parttime ondernemer te worden. Dat kunnen zij zelfstandig doen maar ook samen met anderen.

Lees verder

Voorkomen hoge uitgaven aan beschermingsbewind

Als mensen niet goed in staat zijn om hun financiën zelf te beheren, kunnen zij bij de rechter vragen om beschermingsbewind. Er wordt dan een bewindvoerder aangewezen die de zorg krijgt voor de financiën. De bewindvoerder vraagt toeslagen aan, corrigeert verkeerd gelegde beslagen, doet de belastingaangifte en zorgt voor de betaling van zaken zoals huur en energie. In de afgelopen jaren is het aantal opgelegde maatregelen beschermingsbewind fors toegenomen . Voor gemeenten heeft dit grote consequenties. Bij een laag inkomen heeft de onderbewindgestelde recht op bijzondere bijstand voor de kosten. Maandelijks gaat dit om ongeveer 80 euro. Er zijn gemeenten die jaarlijks tonnen kwijt zijn aan bijzondere bijstand vanwege beschermingsbewind.

Lees verder

Vroegsignalering op lokaal niveau

In de afgelopen jaren kregen diverse schuldeisers extra bevoegdheden om schulden te incasseren. Dit heeft er aan bijgedragen dat het steeds vaker voorkomt dat de optelsom van incasso’s door schuldeisers ertoe leidt dat een huishouden qua inkomen ver onder de bijstandsnorm uitkomt. Nieuwe schulden zijn dan onvermijdelijk en de toegang tot de schuldhulpverlening wordt er soms onnodig door geblokkeerd . Dit probleem is geadresseerd door de Hogeschool Utrecht in het rapport Paritas Passe ? en door de nationale ombudsman in het rapport in het krijt bij de overheid . Op het niveau van de rijksoverheid wordt in dit kader gewerkt aan een integrale incassovisie. De herziening van de berekening van de beslagvrije voet moet in dit kader ook tot enige verlichting leiden. Op de korte termijn zijn er echter geen grote veranderingen te verwachten.

Lees verder