Armoede en Schulden - kennisdossier

Must reads

Alle kinderen kansrijk

december 2017

De Kinderombudsman vraagt in het rapport Alle kinderen kansrijk aandacht voor de groep van 378.000 kinderen die opgroeien in armoede. Uit het onderzoek van de Kinderombudsman blijkt dat kinderen die opgroeien in armoede op alle vlakken in hun leven worden beperkt in hun ontwikkeling en het armoedebeleid onvoldoende aansluit bij wat deze kinderen echt nodig hebben.

Lees verder (pdf)

Lees de samenvatting (pdf)



Armoedebeleid en de impact op kinderen

november 2017

Wat is het effect van armoedebeleid op de Amsterdammer? In het rapport concludeert Rekenkamer Amsterdam dat de kindregelingen positieve effecten hebben op kinderen. De Scholierenvergoeding in combinatie met de Stadspas laat een positief effect zien op de schoolprestaties van leerlingen. De Rekenkamer is kritisch zijn op de toegevoegde waarde van de PC-regeling. Ook ziet de Rekenkamer rond het diplomazwemmen voor minimakinderen enkele knelpunten. Verder de constatering dat door gebrek aan regie en overzicht er, zonder dat men zich er voldoende van bewust was, veel minder extra geld bij de minima terecht is gekomen dan in het coalitieakkoord werd beoogd. De Rekenkamer doet 7 aanbevelingen, gericht op het vergroten van de impact, het verbeteren van de grip op het armoedebeleid en op het meten van effecten bij grote beleidsveranderingen. Het Amsterdamse college neemt vijf van de zeven aanbevelingen over.

Lees verder

Lees ook: ‘Armoedemonitor is een spiegel voor de stad’ (gemeente Amsterdam, 8 november 2017)


Europees rapport ontwikkelingen werkende armen

september 2017

In het Eurofound-rapport In-work poverty in the EU worden de ontwikkelingen rondom werkende armen in Europa besproken. Beleid tegen armoede is vaak gericht op het vinden van werk. Besproken wordt hoe verschillende landen beleid vormen om werkende armen te ondersteunen.

Lees verder






Feiten & cijfers: leefomstandigheden van kinderen met een migratieachtergrond

juli 2017

Het databoek van Kinderen in Tel (KIT) brengt al jaren de leefomstandigheden van kinderen onder de 18 in Nederland in beeld. Voor KIS zijn deze cijfers nu uitgesplitst naar de migratieachtergrond van kinderen en jongeren. Het rapport belicht vier thema’s: armoede, eenoudergezinnen, werkloosheid en jeugdzorg. Opvallend is dat kinderen onder de 18 met een migratieachtergrond bijna zes keer zo vaak opgroeien in armoede als kinderen met een Nederlandse achtergrond. Het armoederisico is het grootst onder kinderen met een Antilliaanse, Marokkaanse en overige niet-westerse achtergrond.

Lees verder


Eenvoud loont. Oplossingen om schulden te voorkomen

juni 2017

De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) onderzocht hoe overheden en andere organisaties kunnen voorkomen dat mensen in de schulden raken. Eenvoud is het sleutelwoord.

Lees verder









Personeel met schulden

mei 2017

Uit het rapport Personeel met schulden (pdf) van het Nibud blijkt dat 62 procent van de werkgevers heeft te maken met personeel met financiële problemen. Een werkgever is al snel 13 duizend euro per jaar kwijt aan een werknemer met financiële problemen die voltijds werkt en een modaal salaris verdient.

Lees verder

De nieuwe werkgeverswebsite financieelgezondewerknemers.nl stimuleert en ondersteunt werkgevers met informatie, tips en checklists om medewerkers ‘financieel fit’ te laten blijven en werknemers met geldzorgen door te verwijzen.


Rapportage armoede, sociale uitsluiting en mensenrechten


17 mei 2017

Voor een effectieve aanpak van armoede is het noodzakelijk om mensenrechten centraal te stellen. Dat concludeert het College voor de Rechten van de Mens op basis van de rapportage Mensenrechten in Nederland: armoede, sociale uitsluiting en mensenrechten.

Lees verder


WRR - Weten is nog geen doen


24 april 2017

Naast denkvermogen is ‘doenvermogen’ minstens zo belangrijk om aan de hoge eisen van de participatiesamenleving te kunnen voldoen. De overheid verwacht van burgers steeds vaker dat ze zelfredzaam zijn op het gebied van gezondheid, persoonlijke financiën en de arbeidsmarkt. De WRR vraagt met dit rapport aandacht voor het belang van niet-cognitieve vermogens, zoals een doel stellen, in actie komen, volhouden en om kunnen gaan met verleiding en tegenslag.

Lees verder


Geld achter de hand makkelijker maken

13 april 2017

2,5 miljoen huishoudens hebben te weinig (spaar)geld achter de hand en lopen daardoor een risico op financiële problemen. Het Nibud adviseert in het rapport Geld achter de hand makkelijker maken (pdf) dat de samenleving in moet zetten op het stimuleren van ongemerkt sparen. Alleen op die manier kan het aantal mensen met geldproblemen worden teruggedrongen.

Het rapport ‘Geld achter de hand makkelijker maken’ is een bundeling van inzichten op basis van bestaande (wetenschappelijke) literatuur, onderzoek naar spaargedrag van Nederlanders en het rapport Spaargedrag bevorderen, wat werkt? Dit laatstgenoemde rapport is mogelijk is gemaakt door de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) en vormt een onderdeel van het promotieonderzoek van Minou van der Werf.

Lees verder


SER-advies Opgroeien zonder armoede

Kinderen moeten in ons land zonder armoede opgroeien, vindt de SER. Ondanks de aantrekkende economie en alle inspanningen blijft het aantal arme kinderen hoog (8 à 12 procent). Opmerkelijk is dat 60 procent van deze kinderen werkende ouders heeft. In het advies Opgroeien zonder armoede stelt de SER dat alle kinderen een beroep moeten kunnen doen op voorzieningen die de gevolgen van armoede compenseren, zoals meedoen aan sport en cultuur. Dit beleid moet worden aangevuld met een meer structurele en systematische aanpak van de oorzaken van armoede.

Lees verder

Zie ook de bijlage: SCP-notitie Armoede onder kinderen; een probleemschets



Schuldig – en nu verder

Op 7 maart 2017 vond de slotmanifestatie van Schuldig on Tour plaats in Den Haag. Regisseurs Sarah Sylbing en Ester Gould overhandigden daar het magazine Schuldig – en nu verder aan staatssecretaris Jetta Klijnsma. Politici van zes politieke partijen gingen met elkaar in debat over de aanpak van schuldenproblematiek in Nederland. Vanaf heden is de serie Schuldig ook op DVD verkrijgbaar.

Het magazine kwam in samenwerking met Movisie tot stand. Aan de hand van inzichten van de serie, de input van de tour en interviews met deskundigen, prominenten en hoofdpersonen maakt het de balans op van schuldenproblematiek in Nederland. Wat moet er de komende jaren gebeuren? (bron: omroep Human)

Lees verder


Schuldhulpverlening in Nederland

maart 2017

Hoe groot is de instroom, doorstroom en uitstroom van de gemeentelijke schuldhulpverlening op landelijk niveau, en wat zijn de resultaten? Dat is de vraag die centraal staat in dit rapport dat is gemaakt uit opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Lees verder






Update ramingen over armoede in Nederland

2 maart 2017

In september 2016 is ‘Armoede in Kaart 2016’ verschenen, de eerste editie van de nieuwe, digitale SCP-reeks over armoede in Nederland. De pagina ‘Verwachte armoede in 2015-2017’ is nu geactualiseerd. Voor het jaar 2017 zijn nieuwe berekeningen uitgevoerd.

Hierbij heeft het SCP rekening gehouden met de koopkrachtmaatregelen die het kabinet op Prinsjesdag 2016 aankondigde. De berekeningen resulteren in nieuwe ramingen over de totale armoede in Nederland en over de armoede binnen een aantal bevolkingsgroepen.

Zie kaart Verwachte armoede in 2015-2017


Mobility Mentoring®

Inzichten uit de hersenwetenschap leiden tot een betere aanpak van armoede en schulden. In de Amerikaanse stad Boston werd onderzocht hoe Mobility Mentoring werkt. Deze publicatie vertaalt de resultaten van deze aanpak naar de Nederlandse praktijk.

Lees verder







'Schoenmaker blijf niet bij je leest’

Voor het project ‘Schoenmaker blijf niet bij je leest’ heeft het lectoraat Schulden en Incasso (Hogeschool Utrecht ) vier werkwijzers geschreven. Het project is gericht op vier beroepsgroepen binnen het sociaal domein, die wel te maken hebben met burgers met schulden,), maar er vanuit hun professie niet primair gericht op zijn om de schulden op te lossen.

Deze werkwijzers zijn een verdieping op de publicatie De eindjes aan elkaar knopen.


Een onbemind probleem

Roel in ’t Veld (Universiteit van Tilburg) heeft op verzoek van de Tweede Kamer een maatschappelijke kosten en baten analyse (MKBA) uitgevoerd naar schuldenproblematiek in Nederland, meer specifiek naar de manier waarop verschillende (overheids)organisaties handelen rondom een schuldenaar. Het eindrapport ‘Een onbemind probleem’ geeft een goed overzicht van de belangrijkste knelpunten die op dit moment spelen bij het ontstaan, signaleren en oplossen van schulden. De probleemanalyse schetst het samenspel van de verschillende actoren: de rol van de schuldenaar, het incassobeleid van private partijen en overheden en de schuldhulpverlening door gemeenten.

Lees meer


Nibud: Check, Plan, Spaar. En verklein de kans op geldproblemen

Mensen die spaargeld hebben, planmatig met hun geld omgaan en een geordende administratie hebben, verkleinen de kans om financiële problemen te krijgen. Dit blijkt uit het Nibud-onderzoek Kans op financiële problemen 2016.

In dit rapport zet het Nibud op een rij wat de oorzaken zijn van financiële problemen en waarom iemand te maken krijgt met ernstige problemen in plaats van lichte. In Nederland heeft 45% van de huishoudens moeite met rondkomen.

Lees meer


Armoede en Schulden Nederland Uit!

Dit magazine van Eropaf! en Movisie brengt de veranderingen in de aanpak van armoede en schulden in beeld. Het maakt vernieuwende initiatieven zichtbaar en geeft een overzicht geeft van het speelveld en de mogelijkheden om armoede en schulden Nederland uit te krijgen. Interviews met onder andere: Sadet Karabulut (Tweede Kamerlid SP), Jan Hamming (burgemeester Heusden) en Rutger Bregman (De Correspondent). Verder achtergrondartikelen over nieuwe fondsen, sociale incasso, sociale coöperaties, regelluwe bijstand, het basisinkomen, experimenten in gemeenten, blogs, portretten van ervaringsdeskundigen en veel goede praktijken.

Lees meer


Armoede in Kaart; nieuwe SCP-reeks over armoede in Nederland.

Armoede in Kaart 2016 is de eerste editie van een nieuwe reeks over armoede in de vorm van een digitale publicatie (‘card stack’). Iedere ‘kaart’ geeft antwoord op een onderzoeksvraag, zoals: Wat is armoede? Hoeveel armen zijn er in Nederland en wat is de verwachting voor de nabije toekomst? Waar wonen de armen? etc. Het onderzoek is gebaseerd op de meest recente en beschikbare data (2014). Daarnaast biedt de publicatie ook ruimte aan verdieping, beleidsduiding en beleidsevaluatie.

Lees meer


Transformatieagenda Armoede en Schulden

Deze transformatieagenda bevat handvatten om de cirkel van armoede en schulden te doorbreken door te gaan doen wat werkt. De agenda is opgesteld door Eropaf! en Over Rood. Movisie heeft deze agenda gevoed met kennis over werkzame elementen bij de aanpak van armoede en schulden.

Lees meer






Een schuldsanering: wat nu?

In haar masterthesis (Hogeschool van Amsterdam) gaat Mariëlle van der Land op zoek naar verbetermogelijkheden van nazorgtrajecten bij een schuldsanering. Ze doet dit door interviews af te nemen met burgers die te maken hebben met schuldsanering en focusgroepen te organiseren met schuldhulpverleners, maatschappelijk werkers en budgetbeheerders. In de goed opgebouwde scriptie neemt ze de lezer echt mee naar de praktijk van schulden, gedragsverandering en hulp, waarbij ze helder uitlegt waarom een goede nazorg zo belangrijk is voor burgers, professionals en de maatschappij. Ze sluit af met sterke aanbevelingen, waarbij ze verder kijkt dan haar eigen organisatie. (bron:Movisie)

Lees meer (pdf)


WRR-Verkenning Eigen schuld? Een gedragswetenschappelijk perspectief op problematische schulden

Overheid overschat financiële zelfredzaamheid burgers

Problematische schulden ontstaan mede doordat de overheid te hoge verwachtingen heeft van de financiële zelfredzaamheid van burgers. Dat staat in de WRR-Verkenning Eigen schuld? Een gedragswetenschappelijk perspectief op problematische schulden die op 30 juni is gepresenteerd. Hierin formuleert de WRR aanbevelingen voor beleid dat beter aansluit op het werkelijke keuzegedrag van burgers. (Persbericht WRR, 30 juni 2016)

Lees meer


Burgerperspectief op schuldhulpverlening

De overheid gaat onterecht teveel uit van de zelfredzaamheid van burgers bij de gemeentelijke schuldhulpverlening. Minder zelfredzamen lopen tegen drempels op voor- en tijdens het schuldhulpverleningstraject en vallen buiten de boot. Dit concludeert de Nationale ombudsman, Reinier van Zutphen, in zijn rapport ‘Burgerperspectief op schuldhulpverlening’.

Lees meer

Zie ook: Reactie VNG e.a. op rapport schuldhulpverlening ombudsman


Schulden uit de knel

Het aantal huishoudens met schulden neemt toe. Gemeenten, (wijk) professionals en vrijwilligers moeten creatief zijn in de ondersteuning van deze huishoudens, want zowel budgetten als het bereik krimpen.

‘Schulden uit de knel’ beschrijft en analyseert een aantal uiteenlopende innovatieve aanpakken.

Meer evidence-based werken, doorontwikkeling en kennisdeling blijkt nodig.

Lees meer


Financiele opvoeding & het financieel gedrag als volwassene

Volwassenen die als kind niet van hun ouders geleerd hebben goed met geld om te gaan, hebben twee keer zo vaak betalingsachterstanden. Betalingsproblemen komen bij deze volwassenen drie keer zo vaak voor.

Dit blijkt uit het Nibud-onderzoek ‘Financiële opvoeding & het financiële gedrag als volwassene’.

De invloed van ouders op het geldgedrag is zeer groot, concludeert het Nibud.


Schuldenvrij: De weg naar werk?

Hogeschool van Amsterdam: Jorien van der Laan; Roeland van Geuns

Vanuit het perspectief van de bijstand worden problematische schulden vaak als belemmering gezien om (weer) te gaan werken.

Maar is dat onder alle omstandigheden zo? En is het ook mogelijk om mensen die in een sanerings- of schuldbemiddelingstraject zitten te stimuleren (weer) te gaan werken en, zo ja, hoe?

Lees meer


Een lang tekort

SCP: Jean Marie Wildeboer Schut; Stella Hoff

Het aantal Nederlanders dat in langdurige armoede verkeert is door de economische crisis snel gestegen.

Dit blijkt uit recent onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) naar hardnekkige armoede in Nederland: ‘Een lang tekort’.

Lees meer



Website van bureau Wsnp

Website van bureau WsnP

Bureau Wsnp is onderdeel van de Raad voor Rechtsbijstand en is door de Minister van Veiligheid en Justitie belast met de uitvoering van een deel van de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp). Op de website is informatie te vinden over de Wsnp. De informatie is toegesneden op verschillende doelgroepen: burgers, bewindvoerders, professioneel betrokkenen en schuldeisers.

www.bureauwsnp


Geldzaken in de praktijk 2015

Sinds 2005 doet het Nibud één keer in de drie jaar onderzoek naar de manier waarop Nederlanders met hun geld omgaan en hun geldzaken organiseren.

Dit rapport geeft een actueel beeld van hoe het anno 2015 met de financiële zelfredzaamheid van consumenten gesteld is en hoe die zich in de afgelopen tien jaar heeft ontwikkeld.

Voor dit onderzoek zijn 1.444 Nederlanders tussen de 18 en 70 jaar ondervraagd.

Lees meer


Dossier Schulden van KRO/NCRV De Monitor

Actueel overzicht van de inspanningen van verschillende partijen in Nederland om mensen met problematische schulden te ondersteunen.

In beeldfragmenten en afleveringen schetst De Monitor een kritisch beeld van het stelsel van schuldhulpverlening.


Armoede en Sociale Uitsluiting 2015

Het aantal huishoudens dat in hoge mate op een uitkering steunt, is tussen 2008 en 2014 gestegen.

Mede als gevolg van de economische crisis steeg het aandeel uitkeringsafhankelijke huishoudens de laatste jaren.

Het aandeel huishoudens dat langdurig sterk uitkeringsafhankelijk was, volgde een gelijke ontwikkeling. Deze hardnekkige situatie is al jaren aan de orde voor ongeveer 400.000 huishoudens.

Lees meer


Online webdossier Wat werkt bij schuldhulpverlening

In dit online dossier vindt u een combinatie van wetenschappelijk onderzoek en praktijkkennis op basis van evaluatieonderzoeken en de input van deskundigen.

In het dossier worden aanwijzingen geboden voor wat werkzame elementen zijn in schuldhulpverlening.

Lees meer