Innovatie-estafette 2016 - living lab smart cities

13 november 2015

‘Living lab voor smart cities’, dat wordt de Innovatie-estafette die culmineert in een beursdag op 14 april 2016, aldus Siebe Riedstra en Maarten Camps, secretarissen-generaal van de ministeries van Infrastructuur en Milieu en Economische Zaken gisteren tijdens de Innovatieconferentie in de Ridderzaal. Deze conferentie begon met de bekendmaking van de vier Nationale Iconen van 2014 en een inspirerende keynote van de befaamde duurzame ondernemer Gunter Pauli. Daarna werden ideeën opgedaan en ambities geformuleerd voor de volgende Innovatie-estafette, die tijdens het Nederlands EU-voorzitterschap in 2016 plaatsvindt rond het IJ in Amsterdam. Een van de doelstellingen van de estafette is te laten zien wat Nederland te bieden heeft op het gebied van slimme technologie en sociale innovatie.

Dutch Solutions for Global Challenges

Ook de insteek van de Innovatieconferentie op 6 november was het bieden van inzicht in de kracht van Nederland, aldus minister Henk Kamp (Economische Zaken), die het evenement opende. ‘Nederland is goed in het bedenken van oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen: Dutch Solutions for Global Challenges. Wat we hier doen, waar wij enthousiast van worden, dat moeten we op breed niveau overbrengen. Het Nederlandse EU-voorzitterschap biedt daarvoor vele kansen, want Europa heeft veel aandacht voor wat er in Nederland gebeurt: onze samenwerking tussen overheden, wetenschappers en ondernemers wordt in het buitenland gezien als best practice.’

Nationale Iconen 2014

De Nationale Iconen 2014 laten zien waar Nederland goed in is. Hans Wijers, juryvoorzitter van de competitie waaraan zo’n 165 procten deelnamen, benadrukte de enorme drive die hij bij deelnemers zag om maatschappelijke uitdagingen op te lossen. De vier winnende projecten zijn innovatief, hebben verdienvermogen en bieden een potentiële oplossing voor maatschappelijke vraagstukken op het gebied van bijvoorbeeld energie en gezondheid. Het gaat om de volgende Nationale Iconen, zoals bekendgemaakt door Henk Kamp in het bijzijn van Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander.

  • Hans Clevers (Hubrecht Instituut) / Gekweekte stamcellen: Met deze technologie kan zowel gezond als ziek weefsel in een laboratorium op kweek worden gezet en worden vermeerderd. Op deze manier kunnen bijvoorbeeld geneesmiddelen worden getest. Dit kan een doorbraak betekenen in de behandeling van ziektes als kanker.
  • Leo Kouwenhoven (TU Delft) / Quantum Technologies: Met zijn quantumcomputer kun je veel ingewikkelder berekeningen maken dan met een normale computer. Bovendien kan informatie van A naar B worden verplaatst door gebruik te maken van ‘quantuminternet’, ofwel quantumdeeltjes waarmee je data ‘teleporteert’ in plaats van verzendt via een kabel of lucht.
  • Hein Kruyt (Solynta) / Hybride aardappels uit zaad: Deze aardappels kunnen uit zaad worden geteeld in plaats van als pootaardappel. Daardoor kunnen sneller nieuwe rassen worden gecreëerd en kunnen de eigenschappen van de aardappels beter worden gecontroleerd.
  • Gijsbert van der Wijdeven (veearts) / Bioneedle: De ‘bionaald’ wordt pijnloos aangebracht onder de huid van een mens of dier en lost na het afgeven van het vaccin automatisch op. Daardoor is geen koeling meer nodig voor naalden en flesjes vaccin. Het brengt vaccinatie binnen bereik van miljoenen mensen die nu nog niet te bereiken zijn.

Gunter Pauli: het nieuwe verdienmodel is circulair

Vernieuwende innovaties geven Nederland slagkracht. Precies daarover ging tijdens de Innovatieconferentie de keynote presentatie van Gunter Pauli, de bevlogen internationale ondernemer die in zijn boek ‘The Blue Economy’ pleit voor nieuwe technieken en innovaties die we in de industrie moeten toepassen om de eoconomie circulair te laten worden.

Pauli geeft de sleutel voor innovatie prijs: ’Doen, doen en doen.’ Uit de aansprekende voorbeelden die hij geeft, blijkt dat hij dat adagium zelf in ieder geval met veel enthousiasme in de praktijk brengt. Zo vertelt hij over een van de grootste goudmijnen van Ghana, waar sprake is van vergruizing en verzuring van de grond. Toch kunnen de aanwezige materialen nuttig worden ingezet: ze kunnen bijvoorbeeld worden omgevormd tot ‘steenpapier’, voor de productie waarvan geen water nodig of giftige chemicaliën nodig zijn. In Europa is het Nederlandse bedrijf Gaia Concept BV koploper om steenpapier in de markt te zetten. Pauli is aanjager. ‘Dat is écht duurzame business. De échte cirkel!’

Innovatief denken is volgens Pauli het willen creëren van meerwaarde, meer
kunnen leveren met de middelen die je nu al tot je beschikking hebt. ‘Brood kun je voedzamer maken door er vergruisde druivenpitten en avocadopitten in te verwerken. Afval van distels verwerken we nu al in dierenvoer, zodat we geen soja meer te hoeven importeren uit Brazilië. En op koffieprut kun je enorm veel nieuwe producten laten groeien, dat gebeurt ook al in Nederland. Bijvoorbeeld bij het revolutionaire bedrijf Rotterzwam.’

En die revolutie start bij onszelf. Want, zoals Pauli besluit: ‘Als wij onze kinderen alleen aanleren wat wij weten en kennen, kunnen ze het nooit beter doen.’

Kill your darlings

Praten we over de stad van de toekomst, leidend thema tijdens de Innovatie-estafette 2016, dan spelen daarin uitdagingen op alle thema’s van Horizon 2020. Denk gezondheid & voeding, infrastructuur en omgeving & creativiteit, thema’s die tijdens de Innovatieconferentie op 6 november aan bod kwamen in drie gespreksrondes. Een intelligente stad staat of valt immers niet met techniek alleen: ze moet ook leefbaar zijn, duurzaam en aantrekkelijk.

Die ambitie vraagt soms om het achterlaten van traditionele technieken, ‘kill your darlings’, zoals Floriaan Tasche van Philips Nederland het tijdens de gespreksronde over infrastructuur noemt. ‘Toen Philips met LED-technologie begon, leidde dat intern tot discussie: het innovatiebudget werd op nieuwe, onbekende vormen van verlichting ingezet, dat vond niet iedereen even gemakkelijk. Dat je niet verder wil innoveren in iets wat je al kent, maar in iets aan een tweede, nieuwe horizon. Uiteindelijk leidt dat laatste wel tot de grootste impact.’

Slimme stad mét ziel

Mary-Ann Schreurs, wethouder in Eindhoven, benadrukt het belang van cultuur. We zijn als mensen co-creators – alles heeft te maken met waar je waarde aan hecht. Bovendien is innoveren volgens Egbert Fransen, directeur van Pakhuis de Zwijger, niet langer voorbehouden aan de driehoek van overheid, wetenschappers en ondernemers. ‘De burger is erbij gekomen. Op het moment dat je hen bij ontwerpprocessen betrekt, worden het processen waarvan zij zich mede-eigenaar voelen. Die sociale innovatie is van groot belang in een slimme stad.’

Dat is Bertrand van der Ee het mee eens. Hij is voorzitter van de Netherlands Academy of Technology and Innovation (AcTI), dat de Innovatieconferentie samen met het ministerie van Economische Zaken organiseerde. ‘De stad van de toekomst zonder ziel bestaat niet.’




tweets Smart Cities