Nut en noodzaak van een onafhankelijk sociaal (wijk)team

Bijna alle gemeenten bedienen zich inmiddels van sociale (wijk) teams, veelal hét middel om de transformatie in het sociale domein vorm te geven. Echter, voor een succesvolle realisatie van de opgave van die teams, is het noodzakelijk dat de gemeente mee transformeert. Iets wat een taai en langzaam proces is. Want – en het Rijk is daar mede debet aan door weliswaar te decentraliseren maar ondertussen een verkokerde verantwoording te vragen- in de praktijk blijkt toch nog vaak dat de zo veel besproken integrale aanpak slechts beperkt is tot de sociale teams. De gemeentelijke (beleids)afdelingen nog net zo verkokerd als voor de transformatie. Terwijl juist de gemeente die brede en integrale aanpak en uitgangspunten van de sociale teams zou moeten ondersteunen. Niet alleen door die werkwijze, burgerinitiatieven en door de concretisering van de zo vaak gebezigde beleidstermen ‘eigen kracht/samenkracht’ te kunnen en willen faciliteren, maar ook door het voortouw te nemen op dat terrein waar ze, door de transitie, iets over te zeggen heeft: een groot deel van de maatwerkvoorzieningen. Dat veld van instellingen, voorzieningen, organisaties dat, de voorlopers nagelaten, veelal nog op de oude manier op basis van het aanbod, opereert.

Even terug naar de sociale (wijk)teams, naar de generalist, de T-shaped professional, de gebiedsteammedewerker, de sociaal werker, of welke naam de desbetreffende gemeente aan de professional geeft. En terug naar waar het toch ook alweer om ging: de vraag van de inwoner. Een vraag die ook veelal nog gebaseerd is op het aanbod. Het is aan de generalist om samen met de inwoner te zoeken naar waar die vraag voor staat. En dan niet vanuit bezuinigingsoverwegingen, maar vanuit een duurzame oplossing voor die inwoner. Dit impliceert een generalistische aanpak en de ruimte nemen en krijgen om die vraag op deze wijze te behandelen en te beantwoorden.

In de praktijk blijkt echter dat dit proces vaak doorkruist wordt door de aanbodgerichte werkwijze van sommige aanbieders. Zij bekijken de vraag niet op die manier, noch ondersteunen zij deze werkwijze. Iets waar zij vaak alle ruimte voor krijgen, omdat niemand ze heeft gevraagd om de uitgangspunten te onderschrijven die de teams hanteren als het gaat om eigen kracht en duurzame oplossingen. Uit diverse teams komen signalen dat inwoners door aanbieders onder druk gezet worden om niet mee te gaan met de werkwijze van een generalist omdat dit, volgens hen, kan betekenen dat de indicatie voor een maatwerkvoorziening niet verlengd wordt. Hierdoor worden bewoners tegen professionals van sociale teams opgezet en wordt dat proces van ‘samen breed onderzoeken waar de vraag voor staat’ gefrustreerd.

In teams die zijn samengesteld uit werkers die nog gedetacheerd zijn uit hun moederorganisatie, wordt dit probleem extra en soms persoonlijk gevoeld. Want daar zitten werkers klem tussen de opdracht van de gemeente en die van de aanbieders. Hier ligt een belangrijke en noodzakelijke opgave voor de gemeente. De transformatie verder uitbreiden naar de aanbieders, zodat ook zij de uitgangspunten van de transformatie onderschrijven. En door de stap te zetten naar onafhankelijke teams die het mandaat hebben om de vraag niet aanbodgericht te benaderen, maar samen met de inwoners kunnen en mogen onderzoeken waar de vraag voor staat.

Yvonne Wijland, eigenaar Wijland advies en coaching
Reageren: Yvonne@wijlandadviesencoaching.nl

Lees ook haar vorige column: ‘De juiste professional op de juiste plek’