Kennisdossier Omgevingswet

Omgevingsplan: alle gemeentelijke regels in één plan

Gemeentelijk omgevingsplan

Onder de Omgevingswet moeten gemeenten één omgevingsplan opstellen voor de gehele gemeente. Dit integrale plan bevat de bestemmingsplannen, de beheersverordeningen en alle andere verordeningen voor de fysieke leefomgeving. Het omvat dus alle regels die gelden in een ontwikkelingsgebied en houdt rekening met alle sectoren van de fysieke leefomgeving. Daardoor ontstaat een samenhangend plan en kunnen belangen integraal worden afgewogen. In het gemeentelijk omgevingsplan worden bestemmingsplannen, beheersverordeningen en de omgevingsrechtelijke delen van andere verordeningen logisch en samenhangend gebundeld. Alle aspecten die te maken hebben met de fysieke leefomgeving worden integraal gebundeld. Denk hierbij aan welstandsnota’s, monumentenverordeningen, terrassenverordening, bomenverordening, parkeerverordening, standplaatsverordening, et cetera.

Een omgevingsplan is digitaal. Wijzigingen worden direct verwerkt. Hierdoor kunnen burgers en bedrijven via internet alle geldende regels van de gemeente voor een bepaald perceel of adres bij elkaar vinden. Overigens staan voor alle regels de mogelijkheden voor inspraak en beroep open. Binnen gemeenten wordt al geëxperimenteerd met het opstellen van een omgevingsplan. Dit kan een gemeentebreed plan zijn of een plan voor een specifiek gebied. Diverse gemeenten zijn gestart experimenteren. Hieruit blijkt dat integratie van de regelgeving tijd kost. Het is een complex proces vanwege de grote hoeveelheid te integreren regels en omdat een integrale blik een nieuwe manier van werken vraagt. Bussum en Soest hanteren bijvoorbeeld beide een andere manier van werken. Ook is het nog niet duidelijk hoe een omgevingsplan eruit komt te zien. Voor Bussum (tegenwoordig onderdeel van Gooise Meren) is een prototype Omgevingsplan opgesteld.

Hulpmiddel: de Crisis- en herstelwet

Gemeenten kunnen nu al starten met een omgevingsplan door zich aan te melden als pilot binnen de crisis- en herstelwet. Hiermee wordt het mogelijk één omgevingsplan voor de hele gemeente op te stellen of voor een specifieke ontwikkellocatie. Gemeenten kunnen daardoor:

  1. milieumaatregelen, natuur, welstand et cetera in het integrale plan meenemen;
  2. verordeningen integraal opnemen;
  3. grondexploitaties gefaseerd opstellen. Hierdoor hoeft bij organische gebiedsontwikkeling niet direct een gedetailleerde grondexploitatie te worden geleverd;
  4. onderzoeken gefaseerd uitvoeren: eerst globaal en verder in het traject gedetailleerder.

Voorbeelden hiervan zijn opgenomen in de publicatie CHW – praktijkvoorbeelden 7e en 8e tranche (pdf). Inmiddels is een aantal bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte gepubliceerd, al dan niet in ontwerp, waarbij met een aantal mogelijkheden is geëxperimenteerd die onder de Omgevingswet mogelijk zullen zijn.

Almere, Oosterwold

In dit plan zijn de gewenste gebiedsontwikkelingen op hoofdlijnen beschreven. Het gaat om onder mee 15.000 woningen, 20 hectare kantoren, 135 hectare bedrijventerreinen. Maar ook circa 1.800 hectare stadslandbouw en 450 hectare voor groenstructuren is mogelijk gemaakt. Precieze locatie en afmetingen van de verschillende functies zijn niet gedetailleerd opgenomen.

De functies zijn mogelijk gemaakt zonder dat vooraf al te gedetailleerde onderzoeken naar bijvoorbeeld de gevolgen voor milieu, archeologie, water en natuur zijn uitgevoerd. Voor deze onderwerpen zijn beslisbomen opgenomen die aangeven hoe met de verschillende (milieu)aspecten moet worden omgegaan. Om in de gaten te houden dat de ruimtelijke impact van de ontwikkeling niet te groot wordt, is in het kader van het omgevingsplan een monitorings- en evaluatieprogramma opgezet. De cumulatieve effecten van landschap, energie(neutraal), waterkwaliteit en – kwantiteit, maar ook verkeersintensiteiten, natuurwaarden en doelen voor lucht, geluid en externe veiligheid worden in de gaten gehouden. Binnen dit programma wordt bijgehouden welke ontwikkelingen hebben plaatsgevonden, of de gevolgen binnen de grenzen zijn, of mitigerende maatregelen noodzakelijk zijn en of de ambities realistisch zijn.

Boekel, Buitengebied

In dit plan is gezocht naar meer mogelijkheden voor de verbrede reikwijdte, waarbij ook het aspect gezondheid is meegenomen. Daarnaast is de digitale toegankelijkheid vergroot. In dit plan is een onderscheid gemaakt naar verschillende modules, zodat de vindbaarheid voor gebruikers groter moet zijn. Het omgevingsplan maakt een onderscheid naar functies, bouwen, cultuurhistorie, evenementen, natuur- en landschapswaarden en naar vee- en paardenhouderijen. Het plan maakt een onderscheid naar verschillende type gebieden. Voor de verschillende gebieden gelden andere regels die recht doen aan de kwaliteiten van dat gebied.

Het plan maakt gebruik van beleidsregels, waardoor regels globaler worden. Een voorbeeld hiervan is de landschappelijke inpassing bij nieuwe ontwikkelingen. De richtlijnen hiervoor zijn opgenomen in een kwaliteitsgids. Per deelgebied geeft deze kwaliteitsgids aan wat op het niveau van het landschap en op het niveau van het erf de kwaliteiten zijn. Het voordeel van het verwijzen naar een kwaliteitsgids, is dat deze makkelijker aan te passen is dan dat het omgevingsplan dat is. Het plan is te raadplegen via deze link. Meer achtergrondinformatie is hier te vinden.

Aan de slag met de Omgevingswet

Platform31 laat aan de hand van goede voorbeelden zien hoe u nu al kunt werken met de Omgevingswet. Zo raakt u geïnspireerd om nu al aan de slag te gaan met de Omgevingswet.

Lees meer