flat en stoeltje van wip

Contact

Anne-Marie Rijssenbeek

Anne-Marie Rijssenbeek

Senior projectleider

06 57 94 37 65

Omgaan met maatschappelijke emoties rondom asbestincidenten

De laatste jaren lijken de maatschappelijke emoties na asbestincidenten hoog op te lopen. Denk bijvoorbeeld aan de emoties na de vondst van asbest in sociale huurwoningen van Mitros in Utrecht in 2012. De media rapporteerden uitgebreid over bewoners die zich zorgen maakten om de gevolgen van asbest voor hun gezondheid. De media hadden ook veel aandacht voor branden waarbij asbest vrijkwam zoals bijvoorbeeld in de binnensteden van Roermond (2015) en Den Bosch (2016). Of al deze maatschappelijke emoties onvermijdelijk waren is echter de vraag.

Oplopende emoties in Den Bosch

Een recent voorbeeld van hoog oplopende maatschappelijke emoties is de asbestbrand in Den Bosch in september 2016. De gemeente communiceerde in eerste instantie dat er geen gevaarlijke stoffen waren vrijgekomen. Een dag later besloot de gemeente toch om een deel van de wijk af te sluiten voor het verwijderen van asbestresten. Dit zorgde voor maatschappelijke bezorgdheid waarover in de media verslag werd gedaan. Omwonenden waren met name bezorgd over hun kinderen, die op de dag van het incident wel buiten mochten spelen maar een dag later niet meer op straat mochten komen.

Burgers begrijpen dat het risico klein is maar vragen om een keuze

De feiten zijn duidelijk: het inademen van asbestvezels kan leiden tot (onder andere) longkanker. De kans daarop bij incidentele blootstelling is echter zo miniem dat het te verwaarlozen is. Een dag blootstelling aan een zichtbare asbestmist is bijvoorbeeld niet gevaarlijker dan het roken van een pakje sigaretten.

Uit het onderzoek ‘Inzichten in de omgang met de risico’s van asbest’ blijkt dat burgers heel goed begrijpen dat het risico klein is. In de positie van bestuurder geplaatst zouden ze dan ook niet besluiten tot dure saneringsmaatregelen bij incidentele bloostelling.

Het onderzoek laat ook zien dat burgers, zoals bewoners van huurwoningen, graag zelf besluiten of er maatregelen genomen moeten worden om asbest te saneren.

Goede voorbeelden in Alkmaar en Wijchen

Goede voorbeelden waarin adequaat optreden van de overheid zorgde voor de afwezigheid van maatschappelijke bezorgdheid zijn een tweetal asbestbranden in Alkmaar. Omwonenden kregen daarbij de keuze om tijdelijk elders te verblijven, of om terug te keren naar de eigen woning. De omwonenden, ingelicht door de gemeente en op de hoogte van de risico’s, zijn allen teruggekeerd naar hun woningen. De burgemeester maakte in deze casus een afweging op basis van de overtuiging dat geïnformeerde burgers in staat zijn om met risico’s om te gaan. De burgemeester was zelf ook zichtbaar aanwezig in de wijk waar de asbestbrand plaatsvond.

Een ander goed voorbeeld waarbij de overheid slechts een beperkte rol had, was de vondst van asbest in een aantal huurwoningen van Talis in Wijchen. Bewoners kregen ook hier zelf de keuze of zij in hun eigen woning wilden blijven of liever tijdelijk elders wilden verblijven. Tijdens een informatieavond om de bewoners te informeren, waren verschillende experts van de GGD aanwezig om vragen van bewoners te beantwoorden.

Slotsom, asbest is niet bijzonder

Het voorgaande laat zien dat de principes over maatschappelijke reacties die ook op andere plaatsen in dit kennisdossier naar voren komen, ook voor asbest gelden:

  • Mensen helder en volledig informeren over de risico’s en hun eigen handelingsperspectief dempt maatschappelijke emoties.
  • De aanwezigheid van een boegbeeld van de overheid, zoals een burgemeester in een wijk waar het incident heeft plaatsgevonden, kan een dempende werking hebben op maatschappelijke emoties.
  • Mensen willen graag zelf keuzes maken.

Bronnen

  • Omroep Brabant (2016). ‘Ik heb waarschijnlijk alles al ingeademd’, Bosschenaren bezorgd over asbest. www.omroepbrabant.nl.
  • Omroep Brabant (2016). Hoogleraar kritisch over sanering asbest Den Bosch. www.omroepbrabant.nl.
  • I. Helsloot en J. Vlagsma (2016). Inzichten in de omgang met de risico’s van asbest. www.crisislab.nl.
  • Volkskrant (2014a). Asbest vrijgekomen bij brand Alkmaar. www.volkskrant.nl.
  • Volkskrant (2014b). Asbest zorgt voor consternatie in Alkmaar. www.volkskrant.nl.
  • Volkskrant (2014c). Geen alarmerende situaties bij ruimen asbest in Alkmaar. www.volkskrant.nl.