Contact

Denise Vrolijk

Denise Vrolijk

Projectleider

06 57 94 17 63

Joost van Hoorn

Joost van Hoorn

Projectleider

06 57 94 36 56

Lokale kracht

Lokale kracht is de drijfveer van veel vernieuwing, ook op economisch vlak. Om die vernieuwing voor elkaar te krijgen zijn culturele verschillen bepalend. De eigen DNA-structuur van de regio biedt vaak oplossingen voor toekomstig succes, maar niet alle voorbeelden zijn in iedere regio te gebruiken.

Samenwerking en ondernemerschap zijn cruciale factoren om de lokale economie van meerwaarde te laten zijn in de context van een hoger schaalniveau. Juist in die samenwerking speelt lokale kracht een belangrijke rol. De cultuurgebonden manier van met elkaar omgaan kan de samenwerking maken of breken. Om tot goede afspraken te komen is kennis van die cultuur de sleutel tot succes.

Lokale kracht biedt kansen voor kleinschalige bedrijvigheid en stelt nieuwe ondernemers in staat bij te dragen aan de economie. In relatie tot omliggende steden, kunnen lokale bedrijven van meerwaarde zijn. Iedere unieke kwaliteit draagt bij aan het netwerk. Door van elkaar te leren en lokale krachten te ‘lenen’ (borrowed size) wordt het netwerk van steden sterker.

In dit deel van het kennisdossier Economische veerkracht geven publicaties, projecten en nieuwsberichten een overzicht van trends en ontwikkelingen op lokaal niveau.

Must read

Zzp’ers in de G32-steden

Welke positie hebben zzp’ers binnen de gemeenten? En welke rol heeft de gemeente ten aanzien van de zzp’ers? Dit onderzoek van Platform31 in opdracht van het G32-stedennetwerk draagt bij aan de kennisontwikkeling op dit gebied. Ook biedt het rapport aanbevelingen. Zo wordt er onder meer geopperd dat de gemeente haar aanbestedingsprocedures zo inricht dat het voor zzp’ers makkelijker wordt om hier met succes aan deel te nemen. Ook wordt gesuggereerd dat de verbinding tussen ambtenaren van Economische Zaken en van Sociale Zaken sterker moet worden, zodat een zzp’er snel geholpen kan worden als die in financiële problemen dreigt te geraken.


Magazine Midsize NL

De toekomst van de middelgrote stad is meer dan ooit verbonden met haar positie in de regio en samenwerking met andere gemeenten. Het magazine Midsize NL zet de urgentie neer van het nadenken over de toekomst van de (eigen) middelgrote stad aan de hand van een beschrijving van de belangrijke, onvermijdelijke, trends, interviews, artikelen en een introductie op scenario’s voor de toekomst op de middelgrote stad. Het biedt reflectie en prikkelt het denken over het eigen handelingsperspectief.



  • Lekkerkerker, J., (2016). Midsize NL (pdf). Den Haag/Arnhem: Platform31/Ruimtevolk.

De bijdrage van het MKB aan de Nederlandse economie

Een dynamisch en innovatief MKB speelt in de huidige ondernemende economie een grote rol. Toename van ICT en globalisering vragen om innovaties, ook bij het grootbedrijf. Bijvoorbeeld door uitbesteding aan het MBK. Op die manier kan het grootbedrijf flexibeler opereren, gespecialiseerde kennis of producten inkopen en kan de productiviteit toenemen. Panteia onderzocht de daadwerkelijke bijdrage van het MKB aan de Nederlandse economie en kwam tot de conclusie dat de helft van het MKB inderdaad een innovatieve rol speelt, zestig procent van het MBK een economische bijdrage levert en de dynamische rol van het MKB is afgenomen.


Burgercoöperaties. Speler of speelbal in de nieuwe verhoudingen tussen overheid, markt en samenleving?

Steeds meer burgers richten in verschillende sectoren initiatieven op waarmee ze proberen zelf voorzieningen en diensten te leveren. Denk bijvoorbeeld aan energie- en zorgcoöperaties. Daarmee nemen ze een nieuwe plaats in binnen de bestaande verhoudingen tussen de overheid, markt en maatschappelijke organisaties. Dit wetenschappelijke artikel van Bokhorst en haar collega’s gaat na in hoeverre deze coöperaties effectief en duurzaam zijn, en hoe ze zich positioneren binnen het bestaande veld. Er wordt onder andere besproken hoe, in de ontwikkeling van de coöperatie, professionalisering tot stand komt – de overstap van burgerinitiatief naar burgercoöperatie – en hoe de coöperatie zich verhoudt tot partijen in de omgeving. Zo signaleren de onderzoekers dat er een nieuwe vorm van publiek-privaat-maatschappelijke samenwerking kan ontstaan. Tegelijkertijd, waarschuwen ze, “moeten de coöperaties het samenwerkingsspel leren spelen, anders bestaat het gevaar dat andere partijen de spelbepalers worden en de coöperaties worden ingezet voor doelstellingen van anderen” (bijvoorbeeld voor het behalen van energieafspraken, bezuinigen in de zorg).

  • Bokhorst, M., Edelenbos, J., Koppenjan, J., & Oude Vrielink, M. (2015). Burgercoöperaties. Speler of speelbal in de nieuwe verhoudingen tussen overheid, markt en samenleving? Bestuurskunde, 24(2), 3-16.

De economie van de stad

Hoe werkt de economie van de stad en hoe kan (rijks)beleid de kracht van de stad versterken? In deze notitie wordt door het CPB en PBL een basis voor beleid geboden om de economische Agenda Stad gerichter uit te werken en te concretiseren. Hierbij gaan het CPB en PBL in op 1) agglomeratie-effecten en de achterliggende mechanismen van deze effecten; 2) de mogelijkheden voor beleid op het gebied van agglomeratie-effecten in Nederland; 3) de mogelijke rol die rijksbeleid kan spelen in steden; 4) de belangrijkste kennisvragen die voor de economische agenda voor de stad in de komende periode gelden.

  • Raspe, O., Zwanenveld, P., & Delgado, S. (2015). De economie van de stad. (pdf) Den Haag: Planbureau voor de Leefomgeving & Centraal Bureau voor de Statistiek.

Waarde in de wijk

Wijkinitiatieven kunnen waarde toevoegen in de wijk. Dit onderzoek van Regioplan legt vijf wijkinitiatieven in Nederlandse gemeenten (zoals zelfbeheer van de schoonmaak door huurders in portiekflats en klusflats voor doe-het-zelvers) langs een businessmodel om te kijken wat dit model kan bijdragen aan het stimuleren van economisch denken in wijken of gemeenten. Het rapport concludeert dat vier van de vijf casussen daadwerkelijk monetaire waarde kunnen creëren ten gunste van gemeenschappelijke voorzieningen. Daarnaast analyseert Regioplan de vijf initiatieven op kracht, zwakte en overdraagbaarheid naar andere gebieden.


Handboek wijkeconomie

Volgens het ministerie van Economische Zaken (EZ) kan zo’n 40 procent van de bedrijvigheid in de grote steden van de G32 in woonwijken gevonden worden. Toch bestaat er in het kennisgebied van de wijkeconomie een leemte, signaleerde het G32-stedennetwerk. Om die reden stelden Seinpost Adviesbureau en Onderzoeksinstituut OTB van de TU Delft in opdracht van het ministerie dit handboek op. In de publicatie komen onder meer onderwerpen als zzp’ers, coaching en financiering, creatieve economie en arbeidsmarkt aan bod. Voor elk van deze onderwerpen is een actieprogramma opgesteld. Zo stellen de auteurs dat de (commerciële) vaardigheden en vakkennis van zzp’ers moet worden vergroot, kennis over bedrijfsvoering aan de man moet worden gebracht bij met name startende ondernemers, stimuleringsbeleid voor creatieve economie voor specifieke wijken moet worden opgesteld (niet iedere wijk is geschikt voor creatieve bedrijven) en doen gemeenten er goed aan om bedrijven aan te trekken die passen bij de beroepsbevolking, het aanbod van werkzoekenden en de wijkeconomie.

  • Pijlman, L., & Korthals Altes, W. (2010). Handboek wijkeconomie. Arnhem/Delft: Seinpost Adviesbureau BV/Onderzoeksinstituut OTB/TU Delft.

Practices

Experimentenprogramma Wijk- en Dorpseconomie

Het experimentenprogramma Wijk- en Dorpseconomie kijkt met een economische bril naar wijken en dorpen en hun ondernemers en ondernemende bewoners. Niet alleen wijken in grote steden blijken kraamkamers van economische vernieuwing, ook in kleine Friese, Groningse en Drentse dorpen wemelt het van de initiatieven. In totaal zijn 9 experimenten uitgevoerd: in Niewolda, Oldambt, Buitenpost, Oudega, Rotterdam, Utrecht en Roermond.

Regionale economie en lokaal ondernemerschap

De opgave richt zich op gemeentelijk en provinciale strategen, op innovatieve ondernemers én ondernemende bewoners van stad, wijk en dorp. De opgave bouwt voort op onderzoek van Platform31 met diverse universiteiten en kennisinstellingen in diverse (stedelijke) regio’s en vertaalt landelijke analyses en rapporten van Planbureaus en Raden naar de praktijk van stad en regio.

Bron foto: Theo de Witte
Bron foto: Theo de Witte