Huurtoeslag middel om segregatie te bestrijden

‘De huurtoeslag van de rijksoverheid was en is nog steeds het efficiëntste middel om de betaalbaarheid van de woonlasten te verbeteren’, aldus het PBL begin 2016. Dat is een mooie conclusie. De bijkomende vraag was hoe de snel oplopende uitgaven onder controle kunnen krijgen. Er zijn twee redenen waarom de uitgaven harder stijgen dan begroot. De ene is dat de uitgaven gevoelig zijn voor de stand van de economie en dat andere is het effect van het huurbeleid. Beide effecten zijn de huurder niet tegen te werpen en vereisen een eigen antwoord.

In onze ervaring zijn de huurders juist terughoudend om zich afhankelijk(er) te maken van de huurtoeslag. Huurders zijn zich zeer bewust dat bezuinigingen op de huurtoeslag om de hoek liggen en vrezen deze extra kwetsbaarheid. Maar vaak is er amper keuze en wordt een hoge huur toch voor lief genomen, omdat er geen alternatief is.

Harde voorwaarde voor een stelselwijziging is dat huurders met de laagste inkomens er gemiddeld zeker niet op achteruit mogen gaan. Als dit in incidentele gevallen wel dreigt te gebeuren, dienen er goede overgangsregelingen te zijn. Bezuinigingen kan en mag niet het doel zijn, maar een eerlijker systeem met betere prikkels wel. Het aanpakken van de harde inkomensval is bijvoorbeeld zeer wenselijk. Daarvoor is een complete stelselwijziging echter niet nodig.

Het wegnemen van de prikkel om de huurtoeslag te maximaliseren door verhuurders en het versterken van de relatie tussen huishouden en passendheid vereist wel een wezenlijke ingreep. Zo’n stelselwijziging moet dan onderdeel zijn van een aanpak die zich richt op het verbeteren van de woonlastenondersteuning in bredere zin. Dan kan het bijdragen aan onze wens om te komen tot een (meer) eigendomsneutrale woonlastenondersteuning.

Huurtoeslag is voor ons niet alleen een middel om de betaalbaarheid van de woonlasten te verbeteren. Het kan en moet ook een middel zijn om segregatie op basis van inkomen te bestrijden. Passendheid moet zich dan ook richten de objectieve kwaliteit van de woning en niet op de marktwaarde.

Een stelselwijziging voor de woonlastenondersteuning kan onderdeel worden van een bredere wijziging in de belastingsfeer, uitgaande van eigendomsneutraliteit. Hiervoor was eerder al bedacht dat dit van voldoende speelruimte (lees budget) moet worden voorzien om te voorkomen dat er mensen in de knel raken. En dat past prima bij de harde voorwaarde dat huurtoeslagontvangers hier niet de dupe van mogen worden.

Lees het rapport Overstag met de huurtoeslag