Doelen, normen en verantwoordelijkheid

De ondertitel van het rapport luidt “verbetervoorstellen voor de huurtoeslag”, maar wat is beter? Het debat over de huurtoeslag/huursubsidie dan wel een voucherachtig alternatief speelt al jaren. In 1997 was kwaliteitsstimulering de reden om de huurtoeslag aan te passen. Om Vinex-woningen en gerenoveerde woningen betaalbaar te maken werd de kwaliteitskorting verlaagd. Eind jaren 90 was meer keuzevrijheid de reden om een vouchersysteem te verkennen. Er vonden diverse verkenningen plaats, maar tot een vouchersysteem is het niet gekomen.

Doelmatigheid is het centrale woord in het rapport Overstag met de huurtoeslag. Het rapport presenteert twee hoofdvarianten: “corporaties op eigen kracht” en een “doelmatiger Rijkshuurtoeslagsysteem”. Variant 1 wordt afgeserveerd wegens financieel niet haalbaar en niet wenselijk. Variant 2 wordt nader uitgewerkt in enkele subvarianten die worden doorgerekend en nauwgezet van voor- en nadelen voorzien. Heel nuttig voor het debat.

Er worden in het rapport vijf ondoelmatigheden onderscheiden. De eerste is de armoedeval die inherent is aan een inkomensafhankelijke toeslag. De tweede is onlogische verdeling over huishoudens: de bevoordeling van alleenstaanden en ouderen. De derde is de onevenwichtige prijskwaliteitverhouding als gevolg van het feit dat verhuurders woningen aanbieden met een huur net beneden de aftoppingsgrenzen of net beneden de liberalisatiegrens. De vierde is het ontbreken van een prikkel voor verhuurders tot huurmatiging door huurafhankelijkheid van de huurtoeslag. En tenslotte sluit de hoogte van de toeslag niet aan bij de bestedingsmogelijkheden van huurders. Mij lijken de laatste twee ondoelmatigheden de meest principiële en politiek urgente.

Het is natuurlijk bijzonder en eigenlijk gênant dat Nederland ruim 2 miljoen sociale huurwoningen telt, per jaar ruim 3 miljard uitgeeft aan huurtoeslag en dat desalniettemin meer dan 25% van de aandachtsgroep van beleid te duur (duur scheef) woont. Dit is mede te wijten aan de complexiteit van het systeem die de afwezigheid van heldere normen en verantwoordelijkheden maskeert. Welke kwaliteit moet betaalbaar zijn, is maximale keuzevrijheid gewenst en wat is de rol van het Rijk en woningcorporaties? Helderheid over doelen, normen en verantwoordelijkheden is niet eenvoudig, maar wel noodzakelijk en doelmatig voor een huurtoeslag die overstag moet!

Lees het rapport Overstag met de huurtoeslag