Woningvoorraad zorgdoelgroepen levert gemeenten hoofdbrekens op

Hoeveel woningen zijn er nodig voor mensen die langdurig zorg nodig hebben en thuis blijven wonen? En aan welke eisen moeten deze woningen en de woonomgeving voldoen? Veel gemeenten worstelen op dit moment met deze vragen. Zo blijkt uit het rapport Zicht op de woningvoorraad voor zorgdoelgroepen van Platform31.

Hoofdbrekens

Bestaande prognosemodellen leveren gemeenten hoofdbrekens op concludeert Platform31 op basis van interviews met 15 gemeenten verspreid over Nederland. Veel gemeenten zien de geraamde behoefte aan geclusterde en beschutte woonvormen niet terug in de praktijk. Een andere constatering is dat prognosemodellen uitgaan van verschillende brondefinities. Dit maakt het lastig om uitkomsten te vergelijken.

Woningmarktverkenningen

Door de veranderingen in de langdurige zorg wonen in de nabije toekomst steeds meer langdurige zorgvragers zelfstandig. Gemeenten hebben een belangrijke taak gekregen in de huisvesting van deze inwoners. Op dit moment maken veel gemeenten daarom een woningmarktverkenning.

Opvallend in het onderzoek is dat gemeenten aangeven dat de cijfermatig geraamde behoefte aan aangepaste woningen niet matcht met het uiteindelijke gebruik van voorzieningen. Met name in de seniorencategorie lopen gebruik en prognose uiteen. Zo constateren gemeenten dat veel ouderen in eengezinswoningen blijven wonen en niet verhuizen naar een aangepaste seniorenwoning. In een aantal gemeenten is zelfs sprake van leegstand in beschutte, verzorgde appartementencomplexen terwijl prognosemodellen waarschuwen voor een tekort.

De prognosemodellen die veel gemeenten inzetten maken een kwantitatieve analyse van vraag en aanbod in een gebied. Hierbij zijn prognosemodellen afhankelijk van de beschikbare data. In veel gevallen het geregistreerde gebruik van een bestaande regeling of voorziening. Hierdoor gaan veel prognosemodellen voorbij aan het feit dat (woon)behoeftes een dynamische karakter hebben. Zo wordt de vraag onder meer beïnvloed door het beschikbare aanbod, technologische innovaties en maatschappelijke conventies. Dit vraagt om een herijking van vraag-aanbodprognoses.

Die herijking van de prognose moet daarom:

  • de vraag niet alleen vaststellen op basis van geregistreerde zorgindicaties maar ook sociaaleconomische kenmerken meewegen
  • zorg- en ondersteuningsbehoefte apart beschrijven van woonwensen
  • een geclusterde doelgroepindeling maken op basis van functionele behoeften ten aanzien van huisvesting en zorg en ondersteuning

De Woonzorgwijzer

Het ministerie van BZK heeft eind vorig jaar met het oog op de vergrijzing en extramuralisering een onderzoek laten uitvoeren door onderzoeksbureau RIGO. Specifiek is gekeken aan welke gegevens op het terrein van wonen, zorg en welzijn gemeenten behoefte hebben bij het ramen van de opgaven in het kader van de vergrijzing en hervormingen langdurige zorg en op welke functionaliteiten de beleidsmedewerkers van gemeenten zitten te wachten. Ook is geïnventariseerd welke databronnen en kennisinstrumenten al beschikbaar zijn en in hoeverre ze gebruikt worden. De conclusie van het onderzoek ‘Een Woonzorg(welzijn)wijzer – Verkenning wensen en mogelijkheden’ luidt dat gemeenten behoefte hebben aan een scenariotool waarmee ze vraag en aanbod met elkaar in verband kunnen brengen en beleidsopgaven rond wonen, zorg en welzijn kunnen verkennen.

Oproep: ontwikkeling Woonzorgwijzer: fase 1

Als vervolg op de onderzoeken van Platform31 en BZK is opdracht gegeven om een nieuw vraagprognosemodel te ontwikkelen. Doel van de eerste fase van de ontwikkeling van de Woonzorgwijzer is om de omvang en samenstelling van zorgdoelgroepen op wijkniveau inzichtelijk te maken. Vanuit het streven naar een optimale gebruikswaarde wordt de Woonzorgwijzer samen met drie pilotgemeenten ontwikkeld. De pilotgemeenten denken mee over de functionele kaders van het prognosemodel. Daarnaast leveren de pilotgemeenten lokale gegevens aan en spelen een belangrijke rol in de validatie van de uitkomsten. Op dit moment wordt gezocht naar een derde gemeente die naast Amsterdam en Tilburg wil deelnemen aan het ontwikkeltraject. Neemt u bij interesse contact op met senior-projectleider Netty van Triest.

Deelnemende gemeenten Zicht op de woningvoorraad voor zorgdoelgroepen (Platform31):

Apeldoorn, Breda, Dongeradeel, Drechsteden, Ede, Groningen, Heerlen, Hengelo, Hollands Kroon, Lelystad, Nieuwegein, Oss, Rheden, Tilburg, Zaanstad.

Lees het onderzoek
Zicht op de woningvoorraad voor zorgdoelgroepen

Lees het onderzoek ‘Een Woonzorg(welzijn)wijzer – Verkenning wensen en mogelijkheden’

Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis

Dit rapport verschijnt in het kader van het Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis, het kennis- en experimentenprogramma van Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg, Movisie en Platform31. Het langer zelfstandig wonen en de hervorming van de langdurige zorg vraagt om nieuwe aanpakken, instrumenten en kennisspreiding. Langer thuis werkt aan verbetering van bestaande woonarrangementen en het nieuwe samenspel tussen gemeenten, burgerinitiatieven en ‘sociale’ ondernemers.