Waar ligt de koers voor de regio Utrecht?

Voorspoed is geen vanzelfsprekendheid. Met die waarschuwing ontwikkelen de samenwerkende gemeenten in de regio Utrecht een zelfbewuste en scherpe koers voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van de regio. Platform31 begeleidde het samenwerkingsverband U10 daarin tijdens drie werksessies.

Experts uit de regio en daarbuiten dachten onder leiding van Platform31 samen met betrokkenen uit de regio na over de koers die richting geeft aan de ruimtelijk-economische samenwerking binnen en buiten de regio Utrecht. In de drie sessies stonden drie vragen centraal:

  • Hoe vergroten we onze agglomeratiekracht door samenwerking en complementariteit?
  • Kan de groei van de regio gelijk opgaan met het versterken van de kwaliteit van de leefomgeving?
  • En hoe om te gaan met sociaal-economische verschillen in de regio?

Een zoektocht naar een gemeenschappelijk verhaal waarmee gemeenten ook samen het succesverhaal van de regio kunnen bestendigen

Zondagskind

Utrecht is een zondagskind, stelde een van de experts. Daarmee reflecterend op de economische ontwikkeling van de regio Utrecht over de afgelopen jaren: het gaat er al een tijd lang crescendo en ze is de crisis zonder grote kleerscheuren doorgekomen. Hoewel het de regio nu goed gaat, is het niet vanzelfsprekend dat dit zo blijft. Het grootste risico is misschien wel dat het ‘vanzelf’ zo goed lijkt te gaan. Dat de regio achterover gaat leunen. Want welvaart en welzijn zijn niet vanzelfsprekend, ook niet in Utrecht. Die vereisen continue aandacht en energie.

Goede uitgangspositie

Ruimtelijke economische ontwikkeling trekt zich weinig aan van gemeentegrenzen. Daarom pakken tien gemeenten in Utrecht gezamenlijk de uitdaging op om de regio op koers te houden. De uitgangspositie is goed: de regio heeft een aantrekkelijk woon- en vestigingsmilieu, een sterke economie, een hoog kennisniveau en ligt centraal in Nederland rond de A2-kennisas tussen Amsterdam en Eindhoven. Utrecht trekt jonge mensen aan die creatief ondernemerschap tonen en slimme producten en diensten in de markt zetten. Kenmerkend is ook de overzichtelijke schaal: de regio heeft een stedelijk centrum met topvoorzieningen met daaromheen een aantrekkelijk landschap dat op fietsafstand bereikbaar is. Tot slot vormt de Universiteit Utrecht een belangrijke economische motor met daaromheen sterke clusters op het gebied van life sciences, duurzaamheid en gezondheid.

Van concurrentie naar complementariteit

Op het eerste oog een recept voor succes. Toch klonken er tijdens de drie werksessies regelmatig waarschuwende woorden van experts als Frank van Oort, Cees Jan Pen, Walter Manshanden en Pieter Tordoir. Zij hielden de deelnemers bij de les met een heldere boodschap: resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Zij benadrukken dat er wel degelijk urgentie is om samen te werken aan een koers. En dat de regio aan de slag moet om aantrekkelijk en concurrerend te blijven. Want ook andere regio’s binnen en buiten Nederland profileren en ontwikkelen zich. Dan ligt het gevaar op de loer van stilstand en mogelijk zelfs achteruitgang. Vandaar dat de regio er goed aan doet het accent te verleggen van concurrentie naar complementariteit, waarbij stad en regio uitgaan van eigen kracht en identiteit.

Wat is (nu) Utrecht?

“Wat is nu Utrecht, of wat is Utrecht nu?”, vroeg stadsdichter Ingmar Heijtze zich af in een essay dat hij schreef voor de U10. Hij stelt: “Die vraag hoor ik wel vaker in bestuurlijke kringen, vooral van mensen van buiten. Geen Utrechter die ooit nadenkt over de vraag wat Utrecht is.”

En toch werd juist die vraag in de drie werksessies gesteld. Vooral om de eigen kracht en identiteit te kunnen achterhalen en het onderscheidend vermogen van Utrecht te bepalen. En dat op regionale schaal, omdat de veranderende verhoudingen in de samenleving en de toenemende snelheid van technologische innovaties de behoefte aan een sterkere regionale organisatiekracht vergroten. Want de hele regio functioneert als het ware als een geheel. Zo vestigde recent een Indiaas bedrijf in Bilthoven vanwege de nabijheid van het Utrechtse Science Park. Kennisinstellingen, onderwijs, overheden en ondernemers: geen van hen kan het meer alleen. Dit vraagt om samenwerking en in het verlengde daarvan een gemeenschappelijke koers. De werksessies leverden goede input voor deze koers.

Energie, urgentie en richting

De zoektocht van de regio naar haar onderscheidend vermogen is niet nieuw. De Economic Board Utrecht (EBU) heeft groen, gezond en slim enkele jaren geleden als thema’s in haar agenda opgenomen. De thema’s passen bij identiteit van regio en sloegen bij veel mensen aan. Ze komen steeds vaker terug, ook tijdens de sessies werden deze drie thema’s benoemd. Deze drie termen zijn nog wel erg algemeen. Bovendien kan niemand het er mee oneens zijn. De invulling die de deelnemers er in de sessies aan gaven heeft drie heldere boodschappen: anticipeer op de bedreiging dat het te goed gaat met Utrecht, waardoor de urgentie voor samenwerking aan een heldere koers naar de achtergrond verdwijnt. Zet zowel ruimtelijk als economisch in op verbinding: zorg dat je zowel met het openbaar vervoer als fiets makkelijk het groen en de omgeving kan bereiken. Zo kan een ‘landschapstad’ ontstaan, zoals het in een van de sessies werd genoemd. En als laatste: voorkom de valkuil dat je met de sterke focus op kennis alleen inzet op de bovenkant van de arbeidsmarkt maar heb ook aandacht voor de onderkant van de arbeidsmarkt.

Na de drie sessies waarin onder leiding van Jeroen Niemans namens Platform31 is meegedacht over de koers zijn de komende periode de gemeenteraden in de regio aan zet. Op basis van een notitie zullen zij de koers moeten gaan bekrachtigen.

regio-utrecht

Meer informatie


Jeroen Niemans

06 57 94 36 78 – jeroen.niemans@platform31.nl
LinkedIn Logo 11x41