Vitale woongemeenschappen in de praktijk

Koffietafelrevolutie

Door Kees Penninx, ActivAge

In de Assense wijk Pittelo staat de Amstelflat, een 55+ seniorencomplex met 110 appartementen, eigendom van woningcorporatie Mooiland. Samen met de Huurders Organisatie Amstelflat (HOA) meldde Mooiland zich aan voor het Experiment Vitale woongemeenschappen van Platform31 en KCWZ. Nog niet zo lang geleden was hier sprake van leegstand. Nu bruist het in de Amstelflat. Hoe dat kan? Liefde voor oudere mensen, gebak en… een kleine revolutie aan de koffietafel.

Karin Kuiper, dochter van een bewoner en Augustinus Tuparia, voorzitter van de bewonerscommissie Mooiland Allen Samen, volgden beide de training Studio Bruis – Samen buurten van ActivAge. Karin is vrijwillig coördinator Studio BRUIS in de Amstelflat. Ze heeft een bachelor maatschappelijk werk en voltooide onlangs de opleiding archeologie. “Maar ik vind oude mensen leuker dan oude dingen”, zegt ze met een grote glimlach. Ze geniet ervan als ze haar vader en alle overige 140 bewoners in het complex sprankjes blijheid kan bezorgen.

Gebak

Augustinus Tuparia is welbespraakt, flamboyant en charmant. Hij weet de harten van de mensen te raken. Tijdens een eerste bezoek aan de Amstelflat – opgewacht door de voltallige Welzijnscommissie én de Activiteitencommissie – moet Augustinus opeens even weg. “Het is feest!”, licht hij nogal mysterieus toe. Tien minuten later keert hij terug met een enorme doos gebak. “Vier je successen, maak er een feestje van”, adviseert Tuparia. Inderdaad. Zo werkt community building. Met heel veel gebak.

Ambitie

De ambitie met Studio BRUIS is groot. “Dat mag ook wel, want de sfeer was hier om te snijden”, licht Kuiper toe. “Toen ik een jaar geleden bij mijn vader op bezoek ging, wist ik niet hoe snel ik boven moest komen. Niemand groette, alleen maar norse blikken.” Studio BRUIS pakt hier uit met een heel arsenaal van deelprojecten, waaronder tuinactiviteiten, een computercursus, bewegen op licht en muziek, een eethuis en nog veel meer. Allemaal voor en door bewoners.

Verbinden en open houden

Die ideeën komen niet uit de lucht vallen, maar zijn de afgelopen tijd allemaal geopperd door bewoners waarmee is gesproken in de aanloop naar het project. Voor sommige activiteiten nam de projectgroep het initiatief, maar even vaak stimuleerden zij bewoners om zelf een club of werkgroep te vormen. De bedoeling is dat al deze BRUIS-kringen met elkaar worden verbonden. Een bewoner komt binnen bij activiteit A en kan gemakkelijk doorstromen naar activiteit B, enzovoort. Die gedachte is helemaal volgens BRUIS: stimuleer groepsvorming, maar hou het open en zorg voor uitwisseling tussen groepen actieve bewoners. Juist die uitwisseling creëert een gevoel van gemeenschappelijkheid.

Budget Burgerkracht

Erma Tibben, regiomanager bij Mooiland, zegt in de eerste editie van de projectkrant Bruisende Amstelflat: “Mooiland is er trots op dat de Amstelflat de zogeheten Bruismethode in de praktijk toepast en daarmee de zelfredzaamheid van bewoners vergroot, zowel lichamelijk als sociaal. Vanuit het budget Burgerkracht ondersteunen wij dit project financieel en facilitair. We kijken reikhalzend uit naar de projectbevindingen en hopen dat deze methode straks uitgerold kan worden binnen overige complexen van Mooiland.”

De wind mee

Die koffietafel is een verhaal apart. Kuiper: “We wilden de bestaande, dagelijkse koffietafel transformeren tot een bruisende koffietafel. Ook om niet apart te hoeven werven voor de Studio BRUIS ontmoetingsbijeenkomsten. We hebben de mensen immers al aan tafel. Tijdens de koffietafel snijden we op een informele manier onderwerpen aan. De bestaande groep kan via de inzet van ons deelproject ‘Ken je buren’ worden uitgebreid.” Bewoner Evert Brouwer vult aan: “In de bestaande koffietafel zaten alleen maar dames. Die zaten ófwel te roddelen, ófwel te praten over pilletjes en poedertjes en meestal allebei.” Zijn verhaal doet denken aan Hendrik Groen. Ook zijn rebellenclub wilde in de recreatiezaal een pillen- en poedervrije koffietafel. Met een bordje erop: “Hier geen gepraat over ziektes en kwalen.” Een kleine revolutie. Een koffietafelrevolutie om precies te zijn. Maar ja, Groen is fictie, de Bruisende Amstel is realiteit. “Op de vraag of ze dat de bewoners kunnen aandoen, antwoordt bewoonster Geke Pronk: “Ze moeten er maar aan wennen. Soms veranderen dingen gewoon, dan waait er een nieuwe wind. En wij hebben de wind mee.”

Gordijnen open

Een half jaar later is er een terugblik op de eerste fase van het experiment Studio BRUIS. Burgemeester Oud opende het project en prees de initiatiefnemers in aanwezigheid van 80 procent van de bewoners. Daarna was de Amstelflat niet meer te houden. Inmiddels is er een tuingroep van drie mannen en een autistische jongere. Ook dat geeft bruis, want enkele ouderen werpen zich spontaan op tot buddy van hun jongere autistische flatbewoners. Er is Tai Chi en computerles voor en door bewoners, er wordt weer geklaverjast en gesjoeld. En er zijn filmavonden, lunchgroepjes en een maandelijkse feestavond met karaoke, dans en zang”, aldus een opgeluchte Kuiper. Op een van die avonden bezorgde een doorgaans stille en teruggetrokken bewoonster iedereen kippenvel toen ze opeens ‘Non, je ne regrette rien’ van Edith Piaf stond te zingen in het vlammende licht van de discolampen. De avond liep door tot in de kleine uurtjes met twist, swing en rock & roll. “Voorbijgangers bleven voor de ramen staan om naar binnen te kijken, zoiets hadden ze hier nog nooit gezien. Wij hielden expres de gordijnen open.” Onder jongeren in de buurt ging het de volgende dag als een lopend vuurtje: check, disco in de Amstelflat!

Bewoners worden losser

“Dankzij de koffietafel worden bewoners losser?”, vat Harry Smits samen. “Het was eerst een kleine groep van vijf, zes bewoners die het woord voerden, de anderen zaten er stilletjes bij. Inmiddels praat iedereen mee over actuele onderwerpen, zoals eigen risico in de zorg, het wetsvoorstel Voltooid Leven. Dat raakt de mensen. Er schuiven bewoners aan die we beneden nooit meer zagen. Nu zitten er elke keer toch al gauw een man of vijftien, zestien. Daar ben ik trots op.”

Meer informatie over het experiment

Het experiment Vitale woongemeenschappen maakt onderdeel uit van het Langer thuisprogramma van Platform31 en KCWZ. Co-financiers zijn Fonds Nuts-Ohra – Meer veerkracht, Langer thuis en stichting FLOW. Ontwikkelaar van de methode Studio BRUIS: ActivAge, Begeleidend onderzoek en evaluatie: Universiteit voor Humanistiek.

Meer informatie